ROTTERDAM POETRY LAKES

Wit

2012-02-05T15:15:00.001+01:00

HELS

Nu zijn we niets dan licht
tussen lakens en hitte
die wit als een lawine is.

© Reine De Pelseneer

Uit: Gerrit Komrij [red.] De 21ste eeuw in 185 gedichten (bloemlezing met verzen van jong talent, dichters geboren na 1976). Amsterdam, De Bezige Bij, 2010

Slee

2012-02-04T12:22:00.002+01:00

alle vier de avonden klop ik op zijn deur ik
heb mijn jurk niet uitgedaan dan raakt hij mij
waar ik niet wil tenminste niet aan hij maakt
zich naakt kijkt op mij neer als kalk en teer
wanneer hij de hondenslee perfect midden door
de bontingang trekt eens zei hij in de bioscoop
van jouw hoofd ruist hoe dan ook een andere film
maar een pas heb ik je niet beloofd en vluchten
is net als bidden of zingen iets wat je leert met
oefeningen ik kuste mijn haat in zijn hals en
zei laat ook maar mij naait de lucht onderweg
wel aan elkaar

© Herta Müller

Uit: Herta Müller De rokkenjager en diens bijdehante tante - collagegedichten,
uit het Duits vertaald door Ria van Hengel - Breda, De Geus, 2011.

De Roemeens-Duitse dichter en schrijfster Herta Müller in 2009,
omringd door persfotografen, kort nadat bekend werd dat ze de Nobelprijs voor Literatuur had gewonnen.

foto © AFP/Michael Gottschalk

Meikersen

2012-02-04T12:02:00.001+01:00

ZOIETS SIMPELS

Het is vaak zoiets simpels, het is
gemis van je stem bijvoorbeeld, geen
verhaal over landschappen meer, geen
gedoe met je was, je kleren

onaangeroerd in de kast. Het is van je handen
op zoek naar houvast de afdruk nog weten
op leuning en deurpost en je voetstappen
op het parket en de trap, dat zo willen
laten, bedenken: poetsen en wrijven is
sinds de tijd verdrijven, jouw tijd

moet hier blijven. Het is
zo simpel en groot als huilen
bij meikersen, appelstroop in de schappen
en geitenkaas op het brood.

© Hester Knibbe

Uit: Hester Knibbe Verstoorde grond, Baarn, De Prom, 2002

Incognito wrijven

2012-02-03T01:02:00.001+01:00

SPOOK IN DE VORM VAN EEN OVERHEMD

Ik lag de hele dag tussen je vuile kleren
vermomd als ongewassen overhemd

Ik hoorde hoe je de teil met water vulde
en de doos waspoeder opende

Ik zag je geknield bij de teil
een voor een de kledingstukken wassen

En nu voel ik je onthutste handen
en je strakke blik op mij gericht onder water

want ondanks het boenen en borstelen en wrijven
krijg je het bloed niet weg uit mijn flank

© Óscar Hahn

- uit het Spaanse vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu -

Gedicht van Óscar Arturo Hahn Garcés (1938, Chili) in Poetry International festivalbundel 1998. Hahn moest, als zovelen, voor zijn vrijheid vluchten na de zeer bloedige militaire staatsgreep van generaal Pinochet in 1973.

Ook opgenomen in: Gedicht aan de reiziger [red. Janita Monna], verzamelbundel van poëzie in het Rotterdams openbaar vervoer - Rotterdam, uitg. Aristos i.s.m. RET, 1999.

Grap

2012-02-02T13:11:00.000+01:00

HERSENEN

De mogelijkheid even een kijkje te nemen in zijn hersenen.
Maar de vader is nooit in de buurt van kogels geweest
geen man om te bedreigen of af te persen, geen man om op straat
te overvallen in zijn kleren die nooit veel mochten kosten.

Stel dat. Een kogel die door zijn schedel zou schieten
zonder hem van het leven te beroven en die alleen delen
van de prefrontale hersenschors zou beschadigen.

Waarna hij in een dier zou veranderen en de opgezette buizerd
door de kamer zou smijten omdat hij niet meer tegen grappen kon.
Omdat hij vond dat de deksels en doppen godverdomme eens
aangedraaid moesten worden en de deuren gesloten.

Geen boeken meer, of films waarin behoorlijk geacteerd wordt.
Woorden en gedrag uit de bakken met het goedkoopste
en meest primaire gegraaid. Een andere man in het lichaam van dezelfde man.
Misschien zou hij dan tot daden komen waar een biograaf wat aan had.

© Maarten Moll

Uit: Maarten Moll Lichaam, Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011

Winterschapen

2012-02-02T12:57:00.000+01:00

Licht en dag versmelten

Hier als blinde geliefden, bloot

Als de zee, wild als de golven strandend

In ogen die ogen het denken benemen.

En van ver, wind in de wol, grasvretend, winterschapen

Onder stormachtige

Sterns, meeuwen boven de vloedlijn -

Het kimstrakke tweespoor van armoe en

Verlatenheid (gezicht dat het weten ontgaat),

Eenzame jacht van de zeevalk tegen windvlagen in.

Tussen de blauwe kust

Van het westen en de grijze

Zeehoek van het grimmige noorden loopt,

Uit het lood hangend door de gesel van de wind,

Een vrouw met zeegroene ogen die vergat om te zien.

Op de zwarte hakken

Van het lot (dat wijst naar een deur

Met een mat van 'en maar wachten' ervoor),

Worstelt ze, nacht voor noch na, in het middelpunt

Van de leegte, naar niets dat haar haar naam zal toezeggen.

Uit: Tsjêbbe Hettinga Aan schor en Stad Niks voorbij (Oan leech en Stêd Niks foarby) - in het Nederlands vertaald door Benno Barnard en Tsjêbbe Hettinga - Leeuwarden / Rotterdam,

Friese Pers Boekerij / Poetry International, 2010

In memoriam Wisława Szymborska (1923-2012)

2012-02-01T21:56:00.011+01:00

TOESPRAAK IN HET KANTOOR VOOR GEVONDEN VOORWERPEN

Op weg van zuid naar noord heb ik enige godinnen verloren,
en op weg van oost naar west ook heel wat van mijn goden.
Voor immer zijn een paar sterren gedoofd, hemel, waar ben je.
Een of twee eilanden zijn in zee gestort en gezonken.
Ik weet niet eens precies waar mijn klauwen zijn gebleven,
wie in mijn pels rondloopt of wie nu in mijn schaal woont.
Toen ik aan land kroop, ben ik broers en zussen kwijtgeraakt
en ik heb maar één botje over dat die datum in mij herdenkt.
Ik ben uit mijn vel gesprongen, heb wervels en poten verspild,
ben vele, vele malen buiten mijn zinnen geraakt.
Lang geleden heb ik daarvoor mijn derde oog gesloten,
het met een vin weggewuifd, er mijn takken over opgehaald.

't Is weg, verloren, naar alle windstreken uiteengedreven.
Het verbaast me hoe weinig er van me is overgebleven:
één individu van het momentaan menselijk geslacht,
dat gister in de tram niet aan zijn paraplu heeft gedacht.

© Wisława Szymborska

- uit het Pools vertaald door Gerard Rasch -

Uit: Wisława Szymborska Einde en begin - gedichten 1957-1997, Amsterdam, Meulenhoff, 1999.

Vandaag in haar slaap overleden, in Krakau, aan een slopende ziekte in haar longen: een van de grootste dichters van de twintigste eeuw, Nobelprijswinaar voor de Literatuur in 1996, Wisława Szymborska.

Algebra

2012-01-31T23:52:00.028+01:00

GROOTSTEEDS

Wat ze vóór mij deed? Met Hugo at ze kreeft,
met Thomas reed ze door LA, met Sander sliep
ze in Berlijn, met Jean, met Stein... En ik,

zo groen in de geheime algebra
van ons geluk: wier haar, wier lippen en
wier oogopslag zie ik bij haar terug?

Ze weet niet dat ze net als Lisa lacht.
En ik zie niet wat ik van Hugo heb.
Maar na een week of zeven staat er 's nachts

een kring van schimmen rond ons bed te kijken
hoe traag, hoe teder en verbeten wij
hun diepste namen uit ons hoofd verdrijven.

© Menno Wigman

Uit: Menno Wigman Zwart als kaviaar Amsterdam, Bert Bakker, 2001

Futiliteiten

2012-01-31T22:56:00.033+01:00

DE WROEGING

Ik heb de ergste zonde begaan
Die een mens begaan kan. Ik ben niet
Gelukkig geweest. Laat de meedogenloze gletsjers
Der vergetelheid me meesleuren en verzwelgen.
Mijn ouders hebben me verwekt voor het
Hachelijke, prachtige spel van het leven,
voor de aarde, het water, de lucht, het vuur.
Ik heb ze bedrogen. Ik ben niet gelukkig geweest.
Hun prille wens is onvervuld gebleven.
Mijn geest heeft zich toegelegd
Op de symmetrische disputen van de kunst,
Die futiliteiten vlecht. Ze hebben me moed vermaakt.
Ik ben niet moedig geweest. Nooit wijkt van mijn zijde
De schaduw van de ongelukkige die ik ben geweest.

© Jorge Luis Borges

- uit het Spaans vertaald door Robert Lemm -

Uit: J. L. Borges Gedichten Amsterdam, De Bezige Bij, 1990

Wit

2012-01-30T22:18:00.001+01:00

ZOMER

Het land is warm.

De weg is wit.

Het duin is leeg.

De zee is stil.

De zon is grijs.

De dag is heel.

© Gerrit Krol

Uit: Gerrit Krol De industrie geneest alle leed - Verzamelde gedichten. Amsterdam/Antwerpen, Querido, 2009

Toeval

2012-01-29T22:45:00.030+01:00

DE VRIJE WIL

Het heeft mij behaagd mij reeds vroeg te begeven
naar wat toevallig mijn werk is. Om vijf uur
behaagde het mij het diner te gebruiken
in wat toevallig mijn huis is. Daarna
behaagde het mij behagen te scheppen
in wie toevallig mijn vrouw is. Tenslotte
behaagde het mij 's nachts zeer wel te rusten.
Het heeft mij behaagd dit te hebben gezegd.

© Jan Emmens

Uit: Jan Emmens Gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1974

Vanmiddag

2012-01-28T21:34:00.006+01:00

Er staat een man voor het open raam.
Op driehoog een man met wie zij
de hare bedroog.

In de pauze herinnert ze zich misschien
zijn naam, nu staat de vrouw op straat
en kijkt naar het open raam.

Ze wil dat de dekens in de portiek
haar strelen. Of de hele dag in de tram
zich vervelen en

luisteren naar een monotoon gebed:
als ik vanmiddag sterf weet jij niet
hoe je de wasmachine uitzet.

De vrouw staat op straat en sluit
haar ogen: ze is een goochelaar
vlak voor hij lusteloos

zijn hoed afzet. Ook wanneer zij wil
herhaalt zich het wonder. Nu
desnoods:

als ze ongeïnteresseerd knipoogt
naar iemand in het
bijzonder.

© Wim Brands

Uit: De vijftig beste gedichten van Wim Brands (bloemlezing, samenst. Chrétien Breukers),
Maassluis, Compaan uitgevers, januari 2012

Elke dag

2012-01-27T21:05:00.017+01:00

Wist je dat ons haar elke dag weer uitvalt zich
in die verre zee vermengt met het smeltwater van
een ijsberg? Of wist je dat niet.

Kim Hyesoon (1955, Zuid-Korea)

- Schone regels, Rotterdams vuilniswagengedicht -

Handdoek

2012-01-26T09:08:00.024+01:00

Gekozen tot het populairste gedicht van Vlaanderen: Zonnehemel van Paul Demets, uit zijn bundel De Bloedplek (Bezige Bij Antwerpen, 2011). Vanaf vandaag in boekhandels en bibliotheken van België af te halen als - gratis - poëzieposter.

Demets won niet alleen de Herman de Coninck Publieksprijs voor het Beste Gedicht, hem viel een dubbele eer te beurt. De bloedplek kreeg ook nog de Herman de Coninck Prijs 2012 voor de beste dichtbundel van het afgelopen jaar.

Naast mij

2012-01-24T21:57:00.000+01:00

Daar komen de paarden aan
staan stil of zij luisteren

terwijl het duister hen nadert
beademen zij met hun adem
hun vleugels van koper

voordat zij weg willen gaan
komen zij naast mij staan
en wenen

© Leo Herberghs

Uit: Leo Herberghs Hij, de langzaamste van allen Utrecht, De Contrabas, 2011

Neem gerust nog

2012-01-24T18:27:00.000+01:00

DE PIJNFUIF

vrienden ik heb de pijn
maar op de kachel gezet
om ze warm te houden

als iemand pijn wil
ze is lekker vers
neem gerust

en neem wat meer
er is pijn genoeg
voor iedereen

© Gust Gils

Uit: Gust Gils Uniek onkruid Antwerpen, A. Manteau, 1982

Mandarijn

2012-01-23T23:36:00.023+01:00

morgen is de dag die de andere
dagen verdeelt als een moeder de
maaltijd voor haar kleine kinderen

wij zijn arm van vreugde schip
en wind zullen wij trotseren zonder
een partje van de mandarijn te krijgen

en wanneer wij landen is het schemer.

© Hans Lodeizen

Uit: Hans Lodeizen Verzamelde gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1996

Voor de volgende stroomstoring

2012-01-23T17:34:00.052+01:00

OLIFANT

De kamer is donker.
Op de tast voelen we,
allemaal.

De een voelt een slurf:
het lijkt wel een tuinslang.
De ander een poot:
nee, 't is een pilaar.
Een oor: een waaier.
Een rug: een troon van leer.

Allen voelen een deel,
en denken aan het geheel.

Wat we nodig hebben is licht,
een enkele kaars volstaat
en weg zijn de verschillen.

© Rumi

Uit: Rumi [1207-1273] Gedichten - redactie en vertaling W. van der Zwan -
Deventer, Ankh-Hermes (2e aangev. dr.), 2003.

Met dank aan M.B.

Spelen

2012-01-21T18:42:00.000+01:00

Mijn opa draagt een lange, door de kleermaker gemaakte jas.
Later, als hij dood is, draagt mijn vader die. Dan is hij kort.
Mijn opa heeft een hoed op en een bril met een zwart glas.
Ik geef hem mijn hand als we naar de zwanen in de vijver gaan
bij de tanks. Hij staat erbij en kijkt door ons geklauter heen
naar de granaten die de grond inslaan, in schuilkelders
gegraven gaten met een deksel waarin een vader
en een moeder en hun vijf kinderen doodgaan. Maar hij zegt niks.
De verhalen komen later van mijn moeder. Hij staat
en kijkt en wacht tot het spelen is gedaan.

© Ineke Holzhaus

Uit de afdeling "Opa Overloon", in:
Ineke Holzhaus Waar je was, gedichten, Maastricht/Amsterdam, Azul Press, 2011

Dikwijls

2012-01-20T20:59:00.010+01:00

Ik weet niet
of er woorden bestaan
die de geur van je huid
kunnen vangen, het beweeglijke
licht in je ogen, de warmte
die in me opspringt zodra
je me aanraakt, het rulle
gevoel van je haar
aan mijn vingertoppen,
de bloemblaadjestere huid
van je oogleden tegen
mijn lippen.

Als daar woorden voor waren,
kon ik alles snel
vastleggen op papier
voor als je er niet bent
(en dat is dikwijls).

© Hanny Michaelis

Uit: Hanny Michaelis (1922-2007) Verzamelde Gedichten, Amsterdam, G. A. van Oorschot, 1996.

Tot de avond

2012-01-19T17:14:00.001+01:00

MORGEN

Je bent wakker
Waar ben je?
In je eigen huis.
Je bent er nog steeds niet aan gewend
In je eigen huis te zijn als je wakker wordt!
Dat is een van de vreemde gevolgen
Van dertien jaar gevangenschap.
Wie is het die naast je slaapt?
Het is niet de eenzaamheid, maar je vrouw.
Zij slaapt als een roos.
Zwangerschap staat een vrouw goed.
Hoe laat is het?
Acht uur.
Dat betekent dat je veilig bent
Tot de avond
Omdat het niet de gewoonte is
Dat de politie overdag huiszoeking doet.

© Nâzim Hikmet

Uit: Moderne poëzie uit Azië - bloemlezing, samenst. en vertaling Bertus Dijk. Amsterdam, Van Gennep, 1977.

Oorspr. in Nâzim Hikmet Selected Poems, done into English by Taner Baybars. London, Jonathan Cape Ltd. (1967).

In ruil voor fabels

2012-01-18T16:34:00.033+01:00

THUIS IN VREEMDE dorpen, grotten, grachten,
slapeloos, doder dan de anderen,

zonder land van oorsprong of ster die leidt,
door alle stervelingen opgezegd,

hier, o angstig mens,
als het me vergund is,
als de gekke goden wijken -

wil ik brood met zout eten,
verwelkomd als een prins,
wil ik een laatste keer een lichaam krijgen
in ruil voor fabels over eeuwigheid.

(Istanboel)

© Johan de Boose

Uit: Johan de Boose Geheimen van Grzimek Antwerpen, Meulenhoff/Manteau, 2010

Babel

2012-01-17T00:04:00.003+01:00

PATRIOTTENLIED

Ik ben een pyjama-Irakees, mijn vrouw een Roemeense
en onze dochter is de dief van Bagdad.
Mijn moeder kookt nog steeds de Eufraat en de Tigris,
mijn zus leerde pirosjki’s bereiden van de Russische moeder
van haar man.
Onze vriend, een Marokko-mes, steekt een vork
van Engels staal in een vis die geboren is op de Noorse kusten.
Wij zijn allemaal ontslagen bouwvakkers, van de steigers gehaald van de toren
die we wilden bouwen in Babel.
Allemaal verroeste speren die Don Quichot
naar de windmolens wierp.
Allemaal schieten we nog steeds op de oogverblindende sterren
vlak voordat ze verzwolgen worden
door de Melkweg.

© Ronny Someck

- uit het Hebreeuws vertaald door Hilde Pach -

Uit: Ronny Someck Blues van de derde zoen (bloemlezing, vert. Hilde Pach), Maastricht, Azul Press, 2010

Weerloos

2012-01-16T15:12:00.000+01:00

VUILNISZAKKEN

Zoals ze daar 's morgens
op de stoep tegen elkaar
aan geleund warmte zoekend
in hun plastic jassen
staan te wachten, grijs,
vormeloos, vol afgedankt
leven, tegelijk broos
en weerloos. Je zou ze
weer naar binnen willen
halen, je ouders
wachtend op de bus.

© Victor Vroomkoning

Uit: Victor Vroomkoning Echo van een echo, Antwerpen, A.Manteau, 1990

Vlees van de winter

2012-01-16T15:09:00.001+01:00

IJS

Zij die belangstelden
in de verkoop van ijs
verzamelden zich eertijds
met lange zagen op de meren.

Toen kon je
als de dagen muisstil waren
tot in het dodenrijk toe horen
hoe brokken ijs uit het vlees van de winter werden gesneden
en zagen vissen een bron in de zon.

© Lennart Sjögren

- uit het Zweeds vertaald door Bernlef -

Uit: Lennart Sjögren Oog om oog Amsterdam, Querido, 1999

Ketel thee

2012-01-15T15:05:00.029+01:00

Die avond klonk er salsa op
uit elke bar.

We aten kip en zoute aardappel
we dronken bier en witte rum
die zoet als water was

en naast ons stak er uit een muts
een aangezicht nog bruiner dan
en rimpelig als een walnoot.

We waren peilloos moe nadien
we sliepen in een kaal convent

en plots was het geen zeven graden meer
en hield zij, de Maleise, niet met rillen op.

Er werd een ketel hete thee gezet.
Ze droeg je zeemansblauwe trui.

© Erik Spinoy

Uit: Erik Spinoy Dode kamer, De Bezige Bij Antwerpen, 2011

Hoeft niet

2012-01-15T11:32:00.023+01:00

Wie A heeft gezegd,
hoeft geen B te zeggen.
Hij kan ook toegeven
dat A fout was.

- Bertolt Brecht

in: Bertolt Brecht Teatereksperiment en politiek, Nijmegen, SUN, 1972 - uit het Duits vertaald door Jacq Firmin Vogelaar en Wim Notenboom (oorspr. Suhrkamp Verlag, Berlin/Frankfurt, 1957).

Archeoloog

2012-01-14T16:29:00.001+01:00

ALLES MAG JE WORDEN

Het springzaad knapt, de brempeulen
knallen open en jij ligt daar in je wieg
als een popelend boontje bij.

Alles mag je worden van mij: zeeman
boswachter, archeoloog. Of -
als je leven ingewikkelder loopt -

geponsord ontdekker van aangroei
werende stoffen voor scheepsverf,
alleenstaand paddenstoelenfotograaf,
pacht- en beestenlijstenonderzoeker
van verdwenen Drentse keuterijen.

Alles. Behalve ongelukkig. Beloofd?

© Erik Menkveld

Uit: Erik Menkveld Schapen nu! Amsterdam, Bezige Bij, 2001

Boven terrines

2012-01-12T22:40:00.019+01:00

HET HERENHUIS

De tafel op 't gelijkvloers was gedekt
maar waar was iedereen?

Damp hing boven de terrines
en het onberispelijk bestek.

Een lamp van kleurig glas
maakte ook nog gezelligheid
en in de hoeken wuifden
palm en kamerplant

maar waar was iedereen?

Die van de kelder loerden
naar die van de zolder

en omgekeerd.

© Peter Ghyssaert

Uit: Peter Ghyssaert Jubileum en andere gedichten Amsterdam, Bert Bakker, 1997

Met haar mond

2012-01-10T20:46:00.005+01:00

MAGNESIUMLICHT (SOMS)

2 - ring -

Soms lig je op een wiegend ponton in zee. Wijdbeens komt ze
boven je staan, haren in vuur en vlam. Glimlachend buigt ze
achterover, de beenspieren opsplitsend, duikt ruggelings in het water -
ze zal met haar mond een ring van de bodem plukken en die keer op keer
over je vinger schuiven, zilverkleurig als een dolfijn.
's Nachts
zullen vlammetjes over het water rennen. Aan land springen.
Door de bergflanken vreten. Wijngaarden bezielen. Ondergronds rijpt
het vuur. Uitverkoren zijn zij die een glimp opvangen.

© Peter Verhelst

Uit: Peter Verhelst Nieuwe sterrenbeelden, Amsterdam, Prometheus, 2008

Zuster!

2012-01-10T19:56:00.031+01:00

ZOMAAR EEN ZOMERAVOND

Mijn moeder maakte haar nagels schoon
de Marilyn Monroe-roodgelakte
met acetonacetylacetaat

Ik (her)las de Sprookjes van Grimm…

Buiten daalde de avond in de perenboom
waar tussen jade bladeren
vruchten, kuis
als (half verborgen) borsten
hingen

Herinneringen
in goudkleurig Technicolor
aan Hollywood-films, eind Jaren Vijftig

Mijn moeder is al jaren dood
Mijn kinderen slapen
Mijn vrouw heeft zomeravonddienst
Zij werkt in het ziekenhuis Sint Annadal

Zuster Madeleine… kunt u komen?
Mijn infuus zit los!!!

Als ze in bed kruipt, vroeg in de ochtend
ruik ik op de moeheid van haar huid
dwars door een vleugje

L’Ange Heurtebise

haar favoriete parfum…

de bittere geur van toen

die van Marilyn Monroe’s
                   te
                vroege
                 dood

O, lange, lange
nagels, doodswitblauw
van Grandma Roodkapje

in Technicolor

in wolvenstad Hollywood!

© Manuel Kneepkens

- ongepubliceerd -

Aantekening van de dichter: 2012 wordt in zeker twee opzichten een gedenkwaardig jaar. Het is op de kop af vijftig jaar geleden dat de Amerikaanse actrice, zangeres en filmdiva Marilyn Monroe overleed. En het is binnenkort ook tweehonderd jaar geleden sinds, in 1812, deel één verscheen van de Duitse sprookjesverzamelaars en broers Jacob en Wilhelm Grimm, Kinder- und Hausmärchen.

Vriendschap

2012-01-09T11:09:00.000+01:00

Als je mijn vriend bent
neem dan een jongere vrouw,
ik waag mij niet aan een huwelijk
waarin ik de oudste ben.

- Sappho

versfragm. 121 in: Sapfo Gedichten - uit het Grieks vertaald door Mieke de Vos, met een
nawoord van Doeschka Meijsing, Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2011

Vaargeul

2012-01-08T15:02:00.001+01:00

EILAND

Zeker een eiland zijn. Zeker de brug
nog weigeren zolang je kan, de dijk
niet denken. Buiten het bereik
blijven van wat daar op de grens
van lucht en water loert: het land
waar eindeloos hongerig land achter ligt.

Maar wel de steiger teren voor het veer,
de vaargeul open houden, het uitzicht
bewaren op wat voor ieder kind weer
in dromen opdoemt: later ooit nog van
hier oversteken naar wat daar onzicht-
baar lokkend ligt: de overkant.

© Willem van Toorn

Uit: Willem van Toorn Tegen de tijd Amsterdam, Querido, 1997

Niets houdt haar nog warm

2012-01-07T23:06:00.023+01:00

BOODSCHAPPENTAS

Ze hangt als een boodschappentas
aan mijn arm en ik bedenk
wat er met haar

uit mijn leven verdwijnt: Buisman,
een stoof, de theemuts.

Niets houdt haar trouwens
nog warm.

Bevelend wijst ze naar
de supermarkt en
vraagt me

wat ik zie:
ik noem een naam.

Nee, idioot,
dat is de overkant
en hoe komen wij daar?

Ik wil haar nooit meer ontstemmen,
zeg me hoe.

Maak je maar klaar,
we zullen moeten zwemmen.

© Wim Brands

Uit: Wim Brands Ruimtevaart, Amsterdam, Nieuw Amsterdam, 2005

In vlam

2012-01-06T21:13:00.003+01:00

VAN DE ZIGEUNERIN

Voor Anthi

Ik wil zigeuner worden
zei ik tegen een zigeunerin
om jou te krijgen

Kun je vroeg zij als avondmaal
bittere groente eten zonder zout
en dan gaan liggen?

Dat kan ik zei ik

Kun je vroeg zij gaan liggen
zonder te huilen van kou
op de bevroren modder?

Dat kan ik zei ik

Kun je vroeg zij op de modder
mijn lichaam in vlam zetten
en verbranden tot as?

En of ik dat kan zei ik

Kun je vroeg zij mijn as
in je wijn strooien
en je bedrinken, mij vergeten?

Nee, dat kan ik niet zei ik

Dan word je geen zigeuner zei ze.

© Yorgos Pavlópoulos

- uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda -

In: Hotel Parnassus, poëzie van dichters uit de hele wereld. Poetry International 2003,

Rotterdam/Amsterdam, De Arbeiderspers, 2003

Lakens van de dageraad

2012-01-05T18:41:00.000+01:00

DE GALM

De hitte van de ergernis,
het hese woord,
de galm van het verhaal.

De lakens van de dageraad,
droger dan ooit tevoren.

Gebieden waar geen geluid meer was.

© Armando

Uit: Armando Ze kwamen, Amsterdam-Antwerpen, uitg. Augustus, 2011

Elkaar drinken

2012-01-05T12:03:00.000+01:00

SCHEPPINGSVERHAAL

Mooie geliefden waren we niet, tussen
stoffige dekens in een halfvreemd bed,
moe van de vlucht terug naar huis,
ondankbaar, vastbesloten
tot eten, drinken, elkaar.

Toch lagen we dicht
bij de ruimte waarin toen een
speldenknop, microscopisch land,
een nader uit te werken plan.

Leg je hand in mijn hand, je hart
in mijn hart, weet je slagen geteld.
Ken de oorzaak daarvan.

Je werd die nacht verondersteld
zoals dat heet, of liever toch bedacht.

Aan het einde van de slaap bleef
jij nog maanden duren.

© Ester Naomi Perquin

Uit: Ester Naomi Perquin Servetten halfstok, Amsterdam, Van Oorschot, 2007

Omdat

2012-01-05T10:33:00.003+01:00

Omdat een droom mij aankeek ben ik er vandaag

- C.O. Jellema

Cassave

2012-01-04T18:04:00.005+01:00

[…]

Wat moet ik je geven om je aan
mij uit te lenen? Deftig ben je
van naam, met vier lettergrepen.
We dreven in een smokkelboot,
op de stranden lagen blinkende
visjes te drogen. We bezochten
de chimpansees. We aten cassave
en niemand wees ons de weg.
Later zou het vlooien beginnen
en het tuiten van de lippen.

© Emma Crebolder

Uit: Emma Crebolder Vergeten Amsterdam, uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2010

Vogel

2012-01-04T15:31:00.001+01:00

zegt Li: een pond veren
vliegt niet als
er geen vogel in zit

Bert Schierbeek

- Schone regels, Rotterdams vuilniswagengedicht -

Uitstapje

2012-01-04T13:54:00.001+01:00

TERUG NAAR DE NATUUR

Er was een man, ik zeg niet wie
hij was, die hield van de natuur,

althans dat dacht hij, want hij had
gehoord dat daar zoveel te vinden was,

de stilte, vrijheid, blijheid en jezelf
en zo. Genoeg in elk geval om daar

eens heen te gaan.

© Rutger Kopland

Uit: Rutger Kopland Alles op de fiets, Amsterdam, Van Oorschot, 1969

Te koud

2012-01-03T21:17:00.002+01:00

Spreken was het makkelijkste
commentaar.

Voor huilen was het te koud.

Voor waarheid hadden we
de verkeerde kleren aan.

© Jan Baeke

fragm. uit: Jan Baeke Brommerdagen, Amsterdam, De Bezige Bij, 2010

Storm!

2012-01-03T20:52:00.002+01:00

KONVOOI OP DRIFT [2]

Een konvooi van felgekleurde speelgoedbeesten
koerst op de Ierse en Britse kusten af
Drie jaar geleden zijn ze in een storm overboord geslagen
Sindsdien doorkruisen zij de wereldzeeën
gele eendjes, blauwe schildpadden, rode bevers
negenentwintigduizend in getal

Volgens een oceanograaf vandaag in The Times
heeft de bonte stoet al enkele leden verloren
Bij Sitka in Alaska spoelden vierhonderd beesten aan
en ook verderop bij Kodiak werden ze gesignaleerd
Die vondsten stellen de onderzoekers in staat
om hen te volgen op hun barre tocht
Momenteel bevindt het konvooi zich ergens in de Beringstraat
Keurig verpakt in schotsen ijs dobberen ze
met een snelheid van zo’n acht kilometer per uur
in de richting van de Atlantische Oceaan
In dat tempo zal hun ijselijke tocht wel vijf jaar duren
voor ze op de Ierse en Britse stranden rust zullen vinden

Door de beestenboel op drift te volgen
hopen oceanografen hun computermodellen
voor het zeegedrag te kunnen verfijnen

Volgens stromingsdeskundige Curtis Ebbesmeyer
lopen de beesten bij dit experiment geen enkel gevaar
‘Ze zijn veerkrachtig en kunnen zelfs
De zwaarste ontberingen doorstaan’

© K. Michel

Uit: K. Michel Waterstudies, Amsterdam, Meulenhoff, 1999

Haast

2012-01-03T11:55:00.021+01:00

Wat onder het woordoppervlak

schuilt, schuilt daar haast

tevergeefs

- Hans Faverey

Fiets

2012-01-02T19:03:00.000+01:00

FINISH

De atleet stond op het veld
en rekte zijn oude benen
toen de dood langskwam en wenkte:
Dag jongen, loop je even mee?

Een korte steek in de zij,
dat was alles. Hij bukte zich
om zijn veters aan te trekken,
maar de schoenen waren al leeg en
hij rende de lucht in.

Gewichtloos en zonder
ooit buiten adem te raken
zwom hij door een sterrenzee,
fietste de melkweg rond
en liep ten slotte
in de witte tunnel van de zon,
als vuur door wind gedragen.

En bij de finish waren vele gezichten
die hem aankeken met zachte ogen,
en die zich verheugden,
want hij was er.

© Alexis de Roode

Uit: Alexis de Roode Geef mij een wonder, Amsterdam, Podium, 2005

De ander

2012-01-02T14:00:00.005+01:00

THE WIFE

I know two woman

and the one

is tangible substance,

flesh and bone.

The other in my mind

occurs.

She keeps her strict

proportion there.

But how should I

propose to live

with two such creatures

in my bed -

or how shall he

who has a wife

yield two to one

and watch the other die.

LA MOGLIE

Conosco due donne
e una
è di materia tangibile,
carne e ossa.

L'altra esiste nella mia
mente.
Lí tiene la parte che
le spetta.

Ma come potrei
suggerire di vivere
con due simili creature
nel mio letto -

o come potrebbe chi
ha una moglie
cederne due per una
e veder morire l'altra.

© Robert Creeley

Uit: Fernanda Pivano [ed.] Poesia degli ultimi Americani. Milano, Feltrinelli | Universale Economica, 1964/2001 (8e dr.).

Engels-Italiaanse bloemlezing met werk van Robert Creeley, Diane di Prima, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, Norman Mailer, Gary Snyder, Bob Kaufman, Joel Oppenheimer, Jonathan Williams e.a.

Boekomslag: Jack Kerouac, gefotografeerd door Allen Ginsberg in New York in 1953, vier jaar voor verschijning van Kerouacs beroemde On The Road.

Hoe dichter

2012-01-01T13:53:00.012+01:00

Denk.

Hoe dichter we bij het licht komen,
des te minder sterren we zien.

Hou nu op
met denken.

© Peter Verhelst

Uit: Peter Verhelst Zoo van het denken, Amsterdam, Prometheus, 2011

Warme jaarwisseling (12 °C)

2011-12-31T12:45:00.016+01:00

DORP OP DE BERG

In woorden die ik kies
in het chagrijn dat soms opduikt
in de reden dat ik ben waar ik ook ben

je bent de hoek van het café, de
schaduw van de dag, de kern van
de oude aan elkaar gegroeide stad.

Ik neem je argwaan voor wat er
niet vertrouwd uitziet voor lief.
Ik voed de rengelaote* aan mijn kind
en slinger honing uit de taal
die je in mijn geheugen vindt.

Ik ben de berg afgedaald
maar keer steeds terug om te weten wie ik ben.
Beloof dat ik altijd mag komen.
Beloof me, dat ik welkom ben.

© Sander Koolwijk

* Rengelaote: befaamde pruimensoort in Sweikhuizen (Sjweikese, L.), ook wel bekend als 'ringelotten'

Uit: Sander Koolwijk De patroon van dit huis Haarlem, uitg. mij. Holland | Windroosreeks, 2011.

Koolwijk [1974] is bergbeklimmer en dichter. In 2005 debuteerde hij in de Windroosreeks met de bundel Onder dak (uitverkocht). In datzelfde jaar werd hij Nederlands Kampioen Podium Poëzie.
Als nationaal Slamkampioen treedt hij veel op en draagt hij voor van Poetry International tot en met Lowlands.

De laatste dag, met sneeuw van vroeger: Sweikhuizen, gelegen op een heuvel, december 2010.
- naar een foto en idee van Har Wijnen -

Gebonden

2011-12-31T11:54:00.002+01:00

KEER TERUG

Omdat vogels
mij zeiden

keer terug
naar het land

van je oorsprong
heb ik hun vleugels

gebonden
mijn hoofd reeds gebogen

naar alles
wat ik had vergeten

© Ton van Reen

Uit: Ton van Reen Blijvend vers. Verzamelde gedichten 1965 - 2007, Utrecht, De Contrabas, 2011.

Oorspr. gepublic. in Vogels, reeks De Bladen voor de Poëzie, 1965, Brugge (B.), uitg. Desclée de Brouwer

Zwaluwen planten

2011-12-30T22:58:00.057+01:00

DEZE REIS
(HIERDIE REIS)

Vir Jack

Deze reis die je gestalte uitwist
verscheurde bloedengel gegooid voor de honden
dit landschap is verlaten als mijn voorhoofd
Wond van de rozen

Graag had ik je zien lopen zonder ketenen
graag wilde ik weer je open gezicht zien
gezicht gebroken en dood als modder
Wond van de modder

In de nachten van afwezigheid zonder ogen
wilde ik een werkelijk ster zien in jouw hand
wilde ik de blauwe lucht blauw zien en één woord
horen van een echt mens

Bittere engel onwaarachtig met een vlam in je mond
onder je oksels zal ik twee zwaluwen planten
en over je lichaam een wit kruis trekken
Voor de man

aan wie jij me ooit hebt laten denken

© Ingrid Jonker

Laatste gedicht van Ingrid Jonker (1933-1965), kort voor haar dood geschreven, waarna ze de zee inliep en - zichzelf - verdronk.

In: Ingrid Jonker Ik herhaal je - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Gerrit Komrij,
met een nawoord van Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000

Daarginds

2011-12-30T21:36:00.000+01:00

graaf hier, zegt de een
nee, graaf daarginds, zegt
een ander, graaf totdat je het
hebt gevonden

ik leg mijn spade terzijde
ik graaf niet, ik ga beginnen
mijn tong op te halen
uit diepe grond

© Leo Herberghs

Uit: Leo Herberghs Hij, de langzaamste van allen Utrecht, De Contrabas, 2011.

Kaart van dichter Leo Herberghs bij eindejaarspost: 'Zullen we in het nieuwe jaar wederom door het leven gaan met "h" en zónder "h", en voelen we ons daar dan gelukkig mee?'

Kaartillustratie: Black Venus (1967), manshoog figuur van beeldhouwer-kunstschilder Nikki de Saint Phalle
- afbeeldingen en delen van haar werk zijn te zien in o.a. Basel,
Museum Jean Tinguely

Een rijk jaar

2011-12-30T13:33:00.008+01:00

THUISKOMST

Ik droomde dat ik van je
droomde: we zaten op de bank en
praatten wat, je droeg de trui die ik
die dag gedragen had, je haar was
nat van alle regen. Je lijf solide

warm had weer de frisheid van
wanneer je in de grienden was geweest
en je vertelde feestelijk gewoon
dat het daarginds toch anders
bleek, hoe diep de wortels
reiken van de eik. En ik

verhaalde van wat ik hierboven
had geleefd, over het groeien van
de hazelaar, ook een bijzonder rijk
spinnenjaar zei ik. Je schaterlachte.

© Hester Knibbe

Uit: Hester Knibbe Verstoorde grond, Baarn, De Prom, 2002

Soortelijk gewicht

2011-12-29T14:31:00.036+01:00

FAMILIEPORTRET

Toen moesten we een foto nemen

verzamelden ons feestelijk om blauw
geaderde kaas, gefileerde vis onder citroen,
taart toe, room, chocoladesnippers met
af en toe een druppel zout uit een oog.

Je soortelijk gewicht veranderde, maar
wij aten de dood de deur uit, boter, brood
alleen de fruitschaal sloeg alarm met zijn
vroeg zomerse kleuren. We groepeerden

ons, verstrengelden armen, wierpen schaduw
dat je niet uitgeknipt kon worden, een gat
gestanst voor het jurkje van een aankleedpop.

Het was een mooie dag, zei je, dank je wel
wij werden later digitaal bewerkt tot glimlach.

© Ineke Holzhaus

Uit: Ineke Holzhaus Waar je was, gedichten, Maastricht/Amsterdam, Azul Press, december 2011

Mobiel briefje

2011-12-28T17:03:00.001+01:00

Sms-gedicht van Ingmar Heytze [eerste Utrechtse stadsdichter 2009-2011],

op een muur aan de Heycopstraat. Utrecht, omgeving Croeselaan.

Grap van water

2011-12-28T15:17:00.007+01:00

DE RIVIER 5

Eenzaam ben je altijd aan het water
van een rivier, omdat het je achterlaat
met je gedachten aan de dood. En later
als het weerkomt nog altijd water

is maar ander water, terwijl jij dezelfde
blijft daar op de kant, waar het veer
is opgeheven en de schepen, meer
dan vroeger en blinder en sneller,
als treinen in hun eigen richting razen.

Maar dat zou ik immers voor je weglaten
uit deze prent. Is mijn klein schip al daar?
Laten wij dan nog één keer met elkaar
de heren zijn van dit lange papier,
ingrijpen in die boosaardige grap
van het water. Kijk naar de rivier.

Nu staat hij stil. Bewegingloos. En hier
stroomt het met jou en mij weg, stralend
en bloeiend zeewaarts, ons landschap.

© Willem van Toorn

Uit: Willem van Toorn De aardse republiek, Amsterdam, Querido, 1988

De val

2011-12-27T16:16:00.019+01:00

WANKEL

Jarenlang in strijd met de wanordelijke
wetten
rekent hij op de val van het getal.

Hij hoort het waaien van de modder, hij ziet
de wrede groei,
de leegloop der rivieren.
Hij wankelt en gaat liggen.

© Armando

Uit: Armando Gedichten 2009, Amsterdam-Antwerpen, Augustus, 2009

Afdruk

2011-12-26T14:07:00.004+01:00

DAT ZIJ VLUCHTEN ziet de wereld op haar scherm.
Zij dragen op hun schouders de geesten
van wie levend zijn verbrand,
onzichtbare moeders, botten van kinderen.
De olijfboom houdt niet op met verrijzen.

Ochtend glinstert op hun wimpers
en het regent zelden in augustus.
De rivier proeft zwavel en scarabee.
Op de bergen schimmelen millennia.

Zij die vluchten wringen bloed uit lakens
en honden uit zwartgeblakerd wasgoed.

Mannen die vertrekken laten hun geur
achter in de afdruk van hun bed.
Ze wachten op gunstige wind.
Ze strelen het vraagteken in de ruggengraat
van hun vrouw en zeggen:
Dit is de laatste, ik ben de laatste.

Thompsons ratelen: zevenhonderd kogels
per minuut. Daarna gaat iedereen dood
in de damp van heilig water.

(Knin)*

© Johan de Boose

Uit: Johan de Boose Geheimen van Grzimek Antwerpen, Meulenhoff/Manteau, 2010.

* Knin is een oude stad in Kroatië, vlakbij de bron van de rivier Krka. Alle partijen, ook in dit vakantiegebied aan de Adriatische kust in Noord-Dalmatië, maakten zich eind twintigste eeuw tijdens de Balkanoorlog schuldig aan etnische zuiveringen. Daarbij werden hele bevolkingsgroepen verdreven, onder grote dwang dan wel met dodelijk geweld. Vóór de etnische conflicten in het voormalig Joegoslavië bedroeg het aantal Servische inwoners dat al eeuwen thuis was in en rond Knin 79%. Tijdens "Operatie Storm" werden de Serviërs verjaagd: in 2001 vormden Kroaten uiteindelijk de meerderheid (ruim 80%).

Onder zand

2011-12-26T11:47:00.009+01:00

MIJN TRUI *

In mijn land is er zoveel meer zand
dan korrels mensen.

In mijn land staat men op, groet
elkaar, schudt elkaar de hand en gaat
aan het werk.

In mijn land werd ik als kleine jongen
voorgesteld aan de vrouw met wie ik
nu nog steeds slaap

In mijn land zag ik hoe ze mijn moeder
vermoordden en later begroeven onder
zand.

In mijn land was ik marktkoopman
en verkocht ik alles wat men maar
wilde.

In mijn land zei ik tegen een klant:
“Geef me je hand, dan geef ik jou
mijn trui, ok?”

© Mostafa Chefhaki

* Aankondiging van de debuutbundel van de Nederlands-Iraanse dichter Mostafa Chefhaki Dan geef ik je mijn trui op DeContrabas.com.
De naam M.Chefhaki is een pseudoniem, om veiligheidsredenen gekozen in verband met in het geboorteland achtergebleven familie van de auteur.

Voor méér, zie:
http://www.decontrabas.com/de_contrabas/2011/12/debuut-mostafa-chefhaki.html

Spiegel (1)

2011-12-25T11:23:00.001+01:00

Gedicht KRA!, op verzoek van het Letterkundig Centrum Limburg

geschreven door Hans van de Waarsenburg -

aangeboden ter gelegenheid van de jaarwisseling 2011 | 2012.

Spiegel (2)

2011-12-25T11:01:00.044+01:00

WINTERREIS

'Eine Krähe war mit mir'

Alles gaat voorbij, streep na streep
De schaduw, het hoesten. Traag

Slaan de deuren dicht, spreekt
Het grijs van veldmutsen. Ieder

Gezicht is een perron, de tijd
Een dovemansoor. In dit

Niemandsland is een bed een
Gebaar, een droom van rust

Waarin je gezichten bedenkt,
Stemmen hoort van alle jaren,

Waarin de zwarte spiegel
Van het raam winters meereist.

© Hans van de Waarsenburg

fragm. uit Winterreis, Nederlands-Engelse bibliofiele eindejaarsuitgave met drie nieuwe gedichten van Hans van de Waarsenburg, grafisch verzorgd en gedrukt bij In de Bonnefant/Hans van Eijk, Maastricht-Banholt.

Vitrines

2011-12-24T09:36:00.000+01:00

BRIEF AAN MIJN MOEDER

Moet je horen, mamma, luister je?
Ik lees hier over een aanbod
waarbij zeer oude moeders met
meestal zeer oude zonen die
om niet tastbare redenen niet meer
bij ze willen slapen
een zwaan ter beschikking wordt gesteld
door de thuiszorg.
Het gaat om Hollandse zwanen.
Ze zwemmen overdag rond,
maar 's avonds worden ze opgeborgen
in prachtige vitrines.
Ze worden thuisbezorgd en in je bed gelegd.
Ze slaan hun linker vleugel om je heen: dat
is tegen angst voor duizeligheid en ze leggen
hun snavel op het andere kussen:
dat is tegen eenzaamheid.
's Ochtends worden ze weer opgehaald.
Nou, doe het maar, mamma.
Je bent er immers voor verzekerd.

© Frank Koenegracht

Uit: Frank Koenegracht Lekker dood in eigen land, Amsterdam, Bezige Bij, 2011

Bedwelming

2011-12-23T23:22:00.001+01:00

Morgen rijd ik met bedwelmende bloemen naar je toe.
Ik wil niet langer wachten, eindelijk weten hoe
je bent: de bloemen zullen je verraden.
Als je liefdeloos bent, zullen ze kwijnen en treuren;
Als je kwijnt van verlangen, heviger geuren;
Als je brandt van verlangen, hun knoppen scheuren
En jij in een groot gebaar al je gewaden.

© J. J. Slauerhoff

Uit: J. Slauerhoff Verzamelde Gedichten, 's-Gravenhage/Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar, 6e dr., 1961

Op de lezer!

2011-12-22T15:01:00.007+01:00

Digitale wenskaart voor de decemberdagen van dichter Manuel Kneepkens

Het wak

2011-12-21T23:55:00.000+01:00

WEGGAAN

ingekeerd akkerland
wind zonder geur
stemt zijn magere fluit

daar bovenuit
een viervoudig suizen
zwanen in strijklicht

nekken gestrekt
fronsend en zwijgend
verbeten op weg

blijven is doodgaan
het wak telkens kleiner

weggaan is sterven
op eigen kracht.

© Lodewijk Ouwens

Uit: Lodewijk Ouwens Wespenverdrinken en geel cellofaan Rotterdam, Douane, 2011

Zijn blik

2011-12-20T13:28:00.000+01:00

ARCHIEFVERNIETIGING

Hoe dit je verbaasde: een man die uitstapt met pech,
door een vrachtwagen aangereden op de andere weg-
helft beland, zijn vrouw aan de overkant
niet kan geloven dat auto na auto hem daar overrijdt,

hij om en om en na elke klap haar vragend aankijkt –
niet om hulp, want hulp – maar om wees bij me, nu
in dit uur dat duurt en duurt en je vraagt
is dat schoonheid? Ik weet het niet

Misschien hoe zij alleen zijn blik ziet,
niet de auto's, niet zijn lichaam,
niet de vrachtwagen

met dat stil opschrift haast uit het zicht
Misschien hoe je bij dit ongeluk dacht
aan geluk

© Hanz Mirck

Sonnet/titelgedicht uit de bundel Archiefvernietiging van Hanz Mirck,
Amsterdam, Prometheus, 2009

Vliegtuigje

2011-12-20T12:19:00.000+01:00

RAAM IN DE LUCHT

Vandaag kreeg ik je brief.
Ik heb hem niet geopend.
Ik heb hem op mijn bed gelegd.

Stilte, achter mijn raam
in de lucht een vliegtuigje, hier
in de kamer steeds meer

schaduw - ik wil deze dag terug,
mijzelf bewaren: meisje met brief.
Daarom open ik je brief niet.

© Esther Jansma

Uit: Esther Jansma Dakruiters. Amsterdam, Arbeiderspers, 2000

Bekentenis

2011-12-20T10:45:00.044+01:00

GEHEIM AGENT

Alles heb ik geregeld: de valse naam
en het hotel waar niemand ons zou zoeken.
Zijn spierkracht, dat hij klein was, niet veel sprak,
zijn gladde bruine zolen heb ik zelf bedacht.

De rust waarmee hij alles met me deed
om me tot een bekentenis te dwingen.
Stroomstoot, ijslikeur, bamboe, valse hoop:
hij was een meester in het derdegraads verhoor.

Toen ik vertrok had ik gezworen wat hij wou.
Ik had gemoord, verraden en gelogen,
en meer getierd dan hij ooit had gehoord
en toegegeven: deze ontmoeting vond nooit plaats.

© Tonnus Oosterhoff

Uit: Tonnus Oosterhoff Boerentijger, Amsterdam, De Bezige Bij, 1990.

Het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde heeft maandag 19 december jl. besloten de P.C. Hooft-prijs 2012 toe te kennen aan Tonnus Oosterhoff (Leiden, 1953). Oosterhoff is dichter, essayist, schrijver, neerlandicus en reserve-brugwachter. Hij krijgt 'de P.C. Hooft', een oeuvreprijs deze keer bestemd voor poëzie, uitgereikt op 24 mei van het nieuwe jaar tijdens een feestelijke bijeenkomst in het Letterkundig Museum te Den Haag.

Tonnus Ooosterhoff heeft al ruim tien jaar een website met 'bewegende' gedichten, illustraties en muziek die hij in het programma Flash schrijft: http://www.tonnusoosterhoff.nl/menu/index.html

Op een schaal

2011-12-19T21:20:00.018+01:00

VERMEER

Zoals dode fazanten en patrijzen
precies hun plaats kennen op een
glanzende schaal, versierd met
een handvol bedauwde druiven, zo
vanzelfsprekend mooi in kamers
met een raam op het noorden, in
ingehouden licht, als vogels in een
kooi met het deurtje open, niet bij
machte om te vluchten, wachtend
op iets dat vanuit dat raam misschien
ooit: deze vrouwen vaak het hoofd
gebogen, bezig met wat nauwelijks
bewegen nodig maakt. Een brief
die wordt gelezen, melk gegoten,
een parel gewogen, een leven geleefd.

© Marc Tritsmans

Uit: Marc Tritsmans Van aarde, Tielt (B.), Lannoo, 1999

Rechtop

2011-12-19T20:53:00.001+01:00

SPIJKER

De ingeklopte kop verraadt de punt
die door de macht van hamers werd verdreven.
Door timmerbazen voorgeproefd, verdund,
verplet tot scherpte, kwetst hij, hecht hij
de vezels waaraan hardheid zij gegund.

Weerspannigheid en lengte worden waarden
als groter smeedwerk hem het hout in drijft.
Hij blijft rechtop als hij de slagen krijgt.

© Geert van Istendael

Uit: Geert van Istendael Taalmachine Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2001

Voorbij de zon - in memoriam Václav Havel

2011-12-18T15:53:00.000+01:00

WEG VAN DE HOOP *

Diep in onszelf dragen wij hoop:
Als dat niet het geval is,
is er geen hoop.

Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af van
wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest.
Een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.

Hoop
in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde
omdat alles goed gaat,
of bereidheid je in te zetten
voor wat succes heeft.

Hoop is ergens voor werken,
omdat het goed is, niet alleen
omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme,
evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is,
ongeacht de afloop,
het resultaat.

© Václav Havel (5 oktober 1936 - 18 december 2011)

*Veel aangehaald gedicht van de (toneel)schrijver-dichter, filosoof, mensenrechtenvoorvechter en verzetsman Havel. De vanmorgen overleden oud-president van Tsjechoslowakije en later Tsjechië (1989-2003) schreef Hoop in de periode dat hij zelf in de gevangenis zat: na jaren van vervolging, arrestatie en publicatieverboden ten tijde van de Charta 77-beweging.

Marmer

2011-12-18T12:35:00.001+01:00

DE TUIN

Wat zal ik voelen bij het zien van zijn koude lichaam
zijn gele neus en marmeren handen.

Ga ik hem wassen of drink ik automatenkoffie.

Ik vrees het moment dat ik in het voorjaar voor het eerst
alleen de tuin te lijf moet gaan.

© Maarten Moll

Uit: Maarten Moll Lichaam, Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011

Lampen

2011-12-18T12:06:00.000+01:00

Wat nog splijten kon in jaren van weemoed,
nog kon roesten van onlesbare dorst,
vervalt en het roepen onder de aarde
doet geen pijn meer en de lampen,
de waakzame, van de ruisende vrouwen
gaan in duister gekleed.

Kijk, een haas slaat zijn haken,
buitelt en
proeft tussen zijn tanden het lood.

© Louis Ferron

Uit: Louis Ferron Voor de val, Amsterdam, De Bezige Bij , 1991

Terug, zacht

2011-12-17T22:29:00.001+01:00

PIETÀ

Die Welt is fort, ich muss dich tragen.

- Paul Celan

Deze pietà

is een man

verzorgd door een andere man

en morgen noodt hen

tot de zachtste

draaiing van een voet in de rug

deze rug raakt, omgekeerd, de voet

terug, zacht

!deog flezej grozreV

- uit het Engels vertaald door Samuel Vriezen -

Gedicht van Erín Moure (Canada, 1955) in: Chaos & Orde, festivalbundel
van Poetry International 2011, Rotterdam, juni jl.

Stem

2011-12-17T18:23:00.003+01:00

ALLEDAAGSE WONDEREN

1.

Het was niet lang nadat hij van de markt terugkwam,
hij had gekeken naar speelgoed dat klein en
glinsterend in te grote bakken lag te wachten

op kopers terwijl ook hij al naar huis verlangde
waar zich tegenwoordig dagelijks een wonder
voltrok, zoals vanochtend

toen opeens het groene lampje van zijn huiscentrale dat
al jaren uit was even oplichtte.

2.

Hij hoorde op de markt, die al bijna werd afgebroken,
de stemmen van vrouwen en zocht de hare en
wist dat zij ook in het missen aanwezig is,

zoals een bril of een riem die je overal in huis zoekt
zich in je jaszak bevindt.

Twee nieuwe gedichten van Wim Brands in De Revisor 2011-2,

halfjaarboek voor nieuwe literatuur nr. 3.

Betrapt

2011-12-16T12:19:00.000+01:00

DE SLUIER

Wat is van het neerslaan van mooie ogen
betrapt op hun schoonheid, wel het verwonderlijkst?
Dat door hem of door haar die de ogen neerslaat
een zó schone sluier tevoorschijn gehaald wordt
en hiermee den schonen blik bedekt,
dat het doel hiervan, namelijk het verbérgen der schoonheid
van 't eigene wezen, geenszins bereikt wordt.

© Jan Hanlo

Uit: Jan Hanlo Verzamelde Gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1970

Danser

2011-12-14T10:11:00.001+01:00

O KUS MIJ, O OMARM MIJ

ik heb lang in de regen gestaan
ik heb lang op de bus gewacht
ik heb geen taxi kunnen krijgen
ik heb lang wakker gelegen
ik heb niets gegeten
ik heb gestolen

o kus mij, o omarm mij
ik ben de witte slanke jongen
ik ben degene die droomde
ik ben de schim in de regen
ik ben de danser, de dirigent
ik ben de man bij het avondrood
ik ben het lichaam
ik ben de enige.

© Hans Lodeizen

Uit: Hans Lodeizen Verzamelde gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1996/2007 (2e dr.)

Enige vrees

2011-12-14T09:59:00.001+01:00

OP ALLE GEZICHTEN

Op alle gezichten van alle mensen
altijd jouw ogen de twee broers
het gebeuren van jou en de onwerkelijkheid
van de wereld

Alle geluiden herhalen je naam
alle gebouwen denken er aan en de affiches
de typemachine raadt het en de sirenes echoën het
elke geboortekreet bevestigt het en de verwerping
van de wereld

Mijn dagen zoeken naar het voertuig van je lichaam
mijn dagen zoeken naar de gestalte van je naam
altijd voor mij in het pad van mijn ogen
en mijn enige vrees is bezinning
die jouw bloed wil veranderen in water
die jouw naam wil veranderen in een nummer
en je ogen iets van herinnering ontzegt

© Ingrid Jonker

Uit: Ingrid Jonker Ik herhaal je - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Gerrit Komrij,
met een nawoord van Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000

Het ruisen

2011-12-14T08:56:00.001+01:00

HERBERG ZONDER NAAM

De herberg heeft geen naam, hetzij een die de schaamte
van het grauw dat hier nog samen is kan spreken.
Laatste halteplaats met echte bedden. Het gelag
van sletten en soldaten stoort mij bij het avondmaal.

Ik lees een vers en steel daaruit het vuur
om eigen regels aan te branden. Niet mijn lijf.
Dat gaat vandaag alleen met zichzelf naar bed.

De gelagzaal stroomt pas leeg wanneer het avond is.
Het hormonale ruisen gaat steeds rond –

verwarmt mijn bloed, verdooft mijn oor.

© Chrétien Breukers

Uit: Chrétien Breukers Gysbert Japicx bezoekt het Drielandenpunt, Leeuwarden,
Friese Pers Boekerij, 2009

Maaltijd in lila

2011-12-13T11:52:00.001+01:00

STOPPLAATS

We hielden halt in het stadje de herbergier
liet een tafel in de tuin zetten de eerste ster
flitste aan en doofde we braken brood
je hoorde krekels in de ganzenvoet van de avond
gehuil maar het gehuil van een kind daarnaast gekrioel
van insekten van mensen de vette geur van aarde
zij die met de rug naar de muur zaten
zagen een - nu lila - galgenheuvel
tegen de muur een dichte klimop van executies

we aten veel
zoals altijd als niemand betaalt

© Czesław Miłosz

- vertaling uit het Pools: Karol Lesman -

In: Heb medelijden, tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw, samengesteld en
vertaald door Karol Lesman, Leiden, Plantage, 2003

Wit papier

2011-12-13T11:35:00.001+01:00

VEL

Wat trager toch en moeilijker
getekend dan geschreven:
kilometers krentenbollen,
massa’s met behoeftes,
warme macedoine,
kus van nog zonet,
bijvoorbeeld, enzovoort.

Teken een muur: het is erachter.
Trek een rivier: het veer mag varen.
Teken een streep: herken de verte.
Wit papier is winter.

© Joke van Leeuwen

Uit: Joke van Leeuwen Wuif de mussen uit - gedichten en beelden, Amsterdam, Querido, 2006

Winterfestival

2011-12-13T10:18:00.005+01:00

Vier dagen literatuur, muziek en film op Writers Unlimited

(v/h de Haagse Winternachten)

van 19-22 januari 2012 in Theater aan het Spui en het Filmhuis, Den Haag.

Thema: 'Keep on dreaming'

Klik voor programma en kaarten:

http://www.winternachten.nl/winternachten/allenieuwsberichten.php?taal=nederlands

Voor m'n archief

2011-12-13T09:56:00.001+01:00

TOEN JE ME TEN HUWELIJK VROEG,
WOU IK NOG HET VOLGENDE

in je dagen bladeren als stonden ze in een archief,
ze kaften, hoofdstukken openslaan
en bovenal verbanden leggen.

hoe je in kamers zonder deuren sliep bijvoorbeeld,
wat dat van je maakte en waarom je zoveel schrijft
over grootouders, rimpels en dood.

ik zou graag teruggaan naar die avond
bij de haard waarop ik je iets vroeg en
je ogen trilden alsof je in een trein zat.

een goede archivaris zet die rubrieken
binnen handbereik.

© Sylvie Marie

Uit: Sylvie Marie Toen je me ten huwelijk vroeg, Antwerpen/Amsterdam, Vrijdag-Podium, 2011

Blikje

2011-12-12T13:28:00.000+01:00

ZEER KLEINE ODE AAN DE LIEFSTE

vanochtend
zag ik op straat
een leeg heinz-blikje liggen:
en onmiddellijk
dacht ik aan jou:
57 varieties

© Cees Buddingh'

Uit: C. Buddingh' Gedichten 1938-1970, Amsterdam, De Bezige Bij, 1977

Reiziger

2011-12-12T13:16:00.000+01:00

IN HET WATER KIJKEN

In een heldere vijver in Transsylvanië
aan de voet van een Draculaburcht
zag ik een salamander uit de diepte

omhoogkomen, majesteitelijk traag,
een bel lucht happen en met een nonchalante
beweging weer naar de bodem zakken.

Dinosaurus en ruimtewandelaar tegelijk:
een mens in een salamanderpak verlaat
het zonnestelsel omdat de centrale ster sterft.

Reiziger tussen wier, torren, sterrennevels,
spiegeling van de Draculaburcht.
Steeds beter besef je dat wat je ziet

niet de waterwereld hier beneden is of
het ijle heelal boven, maar de toekomst
van wie zich daartussen bevindt.

© Rouke van der Hoek

Uit: Rouke van der Hoek Wolventeldag, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2008

Drenkeling

2011-12-12T13:08:00.000+01:00

DRAAD

Een draad van glas hangt boven
het bed. Hij trilt en schittert, golft
langs kussens, lakens, over huid
naakt en doorzichtig, schermt af,
nodigt uit, maar heeft geen haast.

Lost hij op, straks, achter haar rug,
een ladder na de laatste drenkeling
binnengehaald? Of valt hij neer, wikkelt
het lijf dat achterblijft, klein en koud,
in windsels van onbreekbaar licht.

© Peter Swanborn

Uit: Peter Swanborn Tot ook ik verwaai, Amsterdam, Podium, 2009

Alsof

2011-12-11T22:15:00.000+01:00

VOORZICHTIG AANWEZIG

Zo mooi, alsof je bijna niet bestaat,
en enkel door er toch te zijn verraad
je je aanwezigheid voorzichtig
en ben je waar je zichtbaar bent doorzichtig.

© Ruben van Gogh

Uit: Ruben van Gogh Aan het eind van het begin Amsterdam, Prometheus, 2001

Klonterende mascara

2011-12-11T22:10:00.002+01:00

SCHON WIEDER IST VON MEINER ZEIT EIN LEBENSJAHR DAHIN *

De tijd van een minnaar zo jong dat hij van een beetje coke al in mijn bed plaste,
zocht ik jaar op jaar naar het vuurwerk van de Chinese families,
er een camee in mijn ogen werd geprojecteerd
vanaf de straathoeken die ik op mijn zoektocht overstak,

er joegen Wedgewood blauwe sneeuwstormen door de lege bossen van onze verjaarskalender,
backstage dronken we whisky en champagne, we rookten filtersigaretten,
gulzigaards dat waren we, ik ook, maar ons lichaam deelden we,
Jezus volgend; neem dit brood dit is mijn lichaam, drink deze beker wijn, mijn bloed,

ik verdien meer dan de herinnering aan ontwaken met samengeklonterde mascara op mijn wimpers,
koortsig rode oorschelpen, de beeldschone jongen die mijn bed natmaakte,

de steen viel uit mijn ring, maar ik droeg de camee,
roze als mijn slaapwangen, totdat ik het vuurwerk van de Chinese familie op het spoor kwam.

© Carla Boogaards

* cantate van Bach

Nieuw werk van Carla Bogaards, in: Meander aflv. 391, juni 2010

Spijkers

2011-12-10T12:46:00.000+01:00

HET SILHOUET VAN LÜBECK

Opdat de aarde vast zou hangen aan de hemel, sloegen de mensen
er kerktorens in

Zeven koperen spijkers, niet af te wegen
tegen goud

© Reiner Kunze

- uit het Duits vertaald door Geert van Istendael -

In: De mooiste van de hele wereld - 300 gedichten van de 20ste eeuw [bloemlezing], samengebracht door Koen Stassijns en Ivo van Strijtem. Tielt (B.)-Amsterdam, Lannoo/Atlas, 1996

Hoe breed

2011-12-08T15:12:00.007+01:00

IN EEN BLAUWE PYJAMA

Ik slaap in een blauwe pyjama,
rechts van mij slaapt mijn kind.
Ik heb nooit gehuild,
ik zal nooit sterven.

Ik slaap in een blauwe pyjama,
links van mij slaapt mijn man.

Ik heb mijn hoofd nooit tegen de muur geslagen,

ik heb het nooit uitgegild van angst.

Hoe breed is dit bed niet
dat er plaats is
voor zoveel geluk.

In: De mooiste van Świrszczyńska, bloemlezing.

Samengesteld en uit het Pools vertaald door Jo Govaerts

en Karol Lesman. Tielt (B.)-Amsterdam, Lannoo/Atlas, 2006.

W niebieskiej piżamie

Śpię w niebieskiej piżamie,

z prawej strony śpi moje dziecko.

Nigdy nie płakałam,

nigdy nie umrę.

Śpię w niebieskiej piżamie,

z lewej strony śpi mój mężczyzna.

Nigdy nie biłam głową o ścianę,

nigdy nie krzyczałam ze strachu.

Jaki szeroki jest ten tapczan,

pomieściło się na nim

takie szczęście.

- Anna Świrszczyńska

Magneet

2011-12-07T17:12:00.001+01:00

ALS EEN TAFELBLAD GLANZEND

Op bed kijken we elkaar
uit de kleren op de vloer
een jurk, een hemd meer valt niet

uit te trekken; hoe we op handen en knieën
bijenwas in de vloer wrijven
tot het hout was opgeeft

terwijl we elkaar op bed liggen te bekijken
op de vloer, glad als een tafelblad waarover dingen
uit eigen beweging beginnen te schuiven

tegen elkaar aan, van elkaar weg
traag over de was glijdend, het lijkt ze
geen moeite te kosten, de magneet onder tafel onzichtbaar

ademend; een tepel uit een borst, een borst
uit een jurk, een hoofd uit een hemd,
het hoofd in de nek

zo graag had ik me
aan haar mond totaal
opengesneden

© Peter Verhelst

Uit: Peter Verhelst Nieuwe sterrenbeelden, Amsterdam, Prometheus, 2008

Dat het sissen bleef

2011-12-06T21:09:00.006+01:00

ZIJ BREEKT WAKKER en spoelt aan
als iemand die verbeten op
de ramen tikt met druppels
uit het noorden en verlangen.

Zij zegt: Ik kan niets lichters
dan dit lichaam geven.
Zo licht dat het verglijdt
nog voor ik het kan nemen.

Ik zeg: Ik kan niets groters
doen dan in je ondergaan,
zoals vermoeide warmte ’s avonds

in je zinkt. Ik droomde dat
het sissen in je duren bleef
en dat ik in je leerde zwemmen.

Uit de cyclus Het Derde Geheim, in:
Johan de Boose Geheimen van Grzimek
Antwerpen, Meulenhoff/Manteau
(De Bezige Bij, Antwerpen), 2010.

Bovenstaand sonnet werd genomineerd voor het Beste Gedicht van 2010.
De bundel waaruit het gedicht afkomstig is, kreeg een nominatie voor
de Herman de Coninckprijs 2011.

Hobbelpaard

2011-12-05T16:52:00.003+01:00

Vader, ontmantelde, zie je niet
hoe je vrouw nu heerst in jouw rijk
de ontspoorde wagen geborgen, de klap
te boven waarmee jij viel, je schedel brak.

Een dames- een heren- een boerenpaard
hield je in het spoor, bij hobbelpaard gieren
en vallen van je ene knie op de andere -

in mijn benen nog de kinderhefhoogte
ingesleten in de treden op zondag, je tilt me
op naar de schatten in jouw burcht.

© Ineke Holzhaus

Uit de afdeling Elektra, in:
Ineke Holzhaus Waar je was, gedichten, Maastricht/Amsterdam, Azul Press, december 2011.

- voor N.J.H. [1902-1983] -

Congruentie

2011-12-05T15:17:00.001+01:00

EUCLIDES

Gij zijt aan het bestaande tegenstrijdig.
Buiging en ronding om u heen gelegd,
eenmaal uw beeld te buiten, trokken recht
en maakten u aan alles evenwijdig.

Tussen die lijnen werd de tijd ontijdig
en schoof de ruimte uit uw lichaam weg.
Ieder begrip dat nog iets van u zegt,
krijgt doel te veel en middelen te weinig.

Ik kan u niet met Euclides beschrijven,
want de figuur waarmee gij congrueert
heeft punten nodig der oneindigheid.

Nochtans moet gij binnen de perken blijven
van het gedicht dat u verdisconteert
in al het wit dat ieder woord omsluit.

© Gerrit Achterberg

Uit: Gerrit Achterberg Verzamelde Gedichten Amsterdam, Querido, 2000.

- Punten van oneindigheid, over wiskunde & poëzie, met dank ook aan Wiskundemeisjes.nl

Surprise

2011-12-05T11:20:00.002+01:00

SINTERKLAASGEDICHT

Wat concludeert de Jurist op Sint Nicolaasavond?

Dat Zwarte Piet ‘een racistisch fenomeen’ is

in strijd met art. 1 van de Grondwet…

en de VN-Verklaring van de Rechten van Mens?

Dat de Goedheiligman ten aanzien van zijn paard

dat onafgebroken over gladde daken kletteren

moet

art.16 Gezondheids- en Welzijnswet Dieren

stelselmatig overtreedt?

Dat al dat kwistig pakjes gooien door de schoorsteen

in strijd is met de Warenwet

en de Wet Cadeaustelsel

bovendien?

Welnee! Hij peinst over het auteursrecht

Berust het bij de dichter

of …

bij het Warenhuis “De Bijenkorf”

als daar de dichter in tijdelijk dienstverband

als Hofpoëet van Sint Nicolaas

een kunstig rijm maakt bij uw surprise…?

Zie, hoe hij glimlacht

de Jurist…

te dwaas, te onverwacht is diens conclusie:

Het auteursrecht op het Sinterklaasvers

berust bij Sinterklaas!

De jurist-dichter mr. M.M.M. Kneepkens volgde in de jaren zestig aan de Rijksuniversiteit Leiden o.a. colleges auteursrecht bij de rechtsgeleerde prof. E.D. Hirsch Ballin

Vierkanten

2011-12-04T22:22:00.001+01:00

VERLATEN TERREIN

Het mooiste van de kermis was niet
het schelle geluid van botsende auto's
het lonkende licht, de grijparm
die het horloge miste of de zoete geur
van de suikerspinwagen, maar

de bleke vierkanten in het gras,
de afdruk die de kermis op de grasmat
van het park achterliet.

En dat ik dan met mijn zusje aan de hand
naar die plek terugkeerde en zei:
'Kijk, daar stond de draaimolen,
daar de schiettent, en hier de jongen
die kaartjes verkocht voor het spookhuis.'

© Lernert Engelberts

Uit: Lernert Engelberts Ivoren toren te huur Amsterdam, De Harmonie, 1997

Met blinddoek

2011-12-03T15:26:00.001+01:00

SOURDINE *

En als er geen tederheid meer is,
laten we de tederheid dan veinzen
met geblinddoekte handen en geloken ogen,
liggend aan elkander als een grens.

Een woord mag dan niet langer een woord heten,
maar een mondvol troostvol verzwijgen;
en verlangen niet langer een armslag lang,
maar verder, weidser dan een vergezicht

vol zomervogels, muziek van Mendelsohn, een sfumato*
aan Da Vinci ontleend. Jij zult je mooiste medelijden
ruilen met mijn liefste verdriet; ik, voorzichtig talmen
om het tanen van je lichaam dieper af te tasten.

O als er dan nog tederheid is, laten wij de tederheid vrezen
als een oud zeer. Zoveel tederheid,
daar kon geen mens ooit tegen.

© Luuk Gruwez

Uit: Luuk Gruwez Bandeloze gedichten, Amsterdam, De Arbeiderspers, 1996.

* Een sordino of sourdine is een demper waarmee het volume van de klank van een strijkinstrument minder luid gemaakt wordt en de klankkleur veranderd kan worden.
Sfumato: techniek waarbij de omtrekken van onderwerpen in een schilderij wazig worden gemaakt zodat de vormen vaag worden en de contouren onscherp.

Vers door de dichter geschreven naar aanleiding van de ziekte van zijn geliefde, die aan kanker leed.

Geslaagd

2011-12-02T18:04:00.009+01:00

RICHTLIJNEN OM TOEGELATEN TE WORDEN TOT
EEN NIEUWE MAATSCHAPPIJ
(Instrucciones para ingresar en una nueva sociedad)

Ten eerste: optimistisch zijn.
Ten tweede: elegant, hoffelijk, gehoorzaam zijn.
(voor alle sportproeven geslaagd zijn.)
En tenslotte lopen
zoals ieder lid loopt:
een stap naar voren en
twee of drie naar achteren:
maar altijd applaudisserend.

- uit het Spaans vertaald door Anke van Haastrecht en Frans Kuipers -

Gedicht van Heberto Padilla (1932-2000) uit het archief van Poetry International, in de festivaluitgave Chaos & Orde, Rotterdam juni 2011 .

De Cubaanse schrijver en dichter Padilla was een voormalig medestander van Fidel Castro. Hij werd in 1971 gearresteerd wegens "contra-revolutionaire activiteiten", door zijn vroegere vrienden. Zijn aanhouding bracht tal van progressieve denkers tot inkeer. Padilla werd na het schrijven van de roman Fuera del juego en tijdens de voorbereiding van zijn boek En mi jardin pastan los héroes (In mijn tuin grazen de helden) in de gevangenis gegooid. Pas na zware druk van West-Europese en Zuid-Amerikaanse intellectuelen kreeg hij toestemming om zijn land te verlaten.

In 1981 was Heberto Padilla te gast op Poetry International in Rotterdam.

Onderwaterlicht

2011-12-01T12:06:00.025+01:00

DOMINO

Er zwemt een barst door het huis
Niemand die luistert

Uit de schaduw groeien schaduwen
in het onderwaterlicht
dat passerende auto's werpen
op de muren rondom het bed

In de diepblauwe stilte
herhaalt een jongetje lipzacht
al wat gezegd is die dag
en stopt woord voor woord
de gaten in het geluid
dat huwelijk heet

De vloer golft
De deurklink is ver

En het jongetje houdt zijn handpalmen
als een boek in zijn handen
en ik lees 'kom terug, ga weg'

Een spreuk, een dominosteen
die een ster slaat
in het glas van mijn huis

Dan begint het buiten
bruidsjurken te sneeuwen

© K. Michel

Uit: K. Michel Waterstudies, Amsterdam, Meulenhoff, 1999

Sommetje

2011-11-30T11:24:00.000+01:00

ACH JE MOET GEWOON ALLES OPTELLEN

Ach je moet gewoon alles optellen

Je telt gewoon alles op

Het slechte vergeet de mens en
het goede vergroot-ie,
je telt gewoon alles op.

Dat zeg jij, zegt zij, maar zo werkt het niet
niet bij mij.

Maar we zijn tenminste één.

Welnee, toen wij zogenaamd heerlijk
in het gras lagen zegt zij, lagen we in scheiding,
dat zeg je er niet bij.
En dat van Madurodam is ook niet zo gegaan.

Maar we waren één.

En die liefjes van jou
zegt zij, en die van mij...

En die keren dat we toch weer
bij elkaar kwamen, zeg ik,
- en hebben geschreid, zeg ik er niet bij -

Je telt uiteindelijk
gewoon alles op.

© Gerrit Krol

Uit: Gerrit Krol - 't Komt allemaal goed, gedichten

Amsterdam, Querido, 2005

Een vinger die alles verkeerd doet

2011-11-29T23:39:00.001+01:00

IN HET TWEE EN DERTIGSTE JAAR

Ik ben nog nooit zo geweest:
na een en dertig jaar zo klein als een schelp
en zo moe als een oud huis,
waarin spoken tekeer gaan, onvermoeibaar,

Géén schelp, geen huis. Wel het vluchtend omhulsel
van het sidderende dier, levensgroot verschrikt,
dat mijn naam draagt. Maar de naam liefde?
Zo dikwijls die naam en zo zelden die stilte.

Ik heb nu meer dan een en dertig jaar
niet veel rust gehad, de simpele, die van mensen:
ergens naar kijken of luisteren, niet meer denken,
slapen als een kind.

Lieveling zeg niets. Ik ben een vinger,
die alles verkeerd doet zodat hij kan schrijven.
Schrijven en weer schrijven. Ik wilde mijn ogen
wel sluiten en slapen als een schip aan je huid.

Mijn redenen ken ik niet. Heb ik mij gekozen
toen ik nog licht was, een vergeetachtig soort
latere engel? Woorden zijn vals,
woorden zijn katten die krols zijn van wijsheid.

Ik wilde wel slapen als een kind op het strand,
als het kind dat ik niet geweest ben, de man
die niet uit het kind kon groeien, de mens
die nu dan hardloopt in mij, gekke sprinter.

Lieveling, zeg niet. Ik heb zo lang,
eigenlijk zò lang geleefd, het is belachelijk.
Maak als je kunt dat mijn ogen gaan rusten
en dat àchter mijn ogen: de schreeuwende leegte,

waarachter mijn god die dwaas van de liefde.

© Hans Andreus

Uit: Hans Andreus Zoon van Eros Amsterdam, uitg.mij. Holland - Windroosreeks, 1986