Mensen zoals die

ZELFGEBAKKEN MAÏSTAART 

Moeder had niets te maken

met dit alles.

Ze namen haar mee

omdat zij onze moeder was.

Zij wist niet wat er gaande was

niets

maar dan ook werkelijk niets.

Stel je haar voor.

Stel je haar verbazing voor,

meer nog dan de pijn.

Zij kon niet vermoeden

dat mensen

zoals die

gewoon bestaan

in deze wereld.

Het wordt alweer twee en een half jaar

en nog komt zij niet terug.

Zij kwamen de keuken binnen

en de ketel bleef op het vuur staan.

Toen vader thuis kwam

trof hij de ketel aan

droog

en nog steeds op het vuur.

Haar schort was er niet.

Stel je voor hoe zij naar ze moet hebben gekeken,

twee en een half jaar lang,

hoe zij naar hen moet kijken,

stel je de blinddoek voor die daarna

twee en een half jaar lang

haar ogen

bedekt

en diezelfde mannen
die niet moesten bestaan

en die opnieuw

dichterbij komen.

Zij was mijn lieve moeder.

Ik hoop dat zij niet terugkomt.

© Ariel Dorfman

- vertaling Eric Gerzon -

 

Uit: Vrijheid hoe maak je het? Amnesty International poëziebundel (samenst. Daan Bronkhorst).

 Breda, De Geus, oktober 1997

Nieuws

ALWEER EEN JAAR


en elke negentiende september
- het wordt alweer bijna vier jaar,
wat is de tijd toch snel voorbijgegaan -
zal ik haar weer moeten vragen
of er nog nieuws is,
of er al iets bekend is.

en zij dan: nee hoor, dank u wel,
bedankt voor uw belangstelling,
terwijl haar ogen almaar blijven zeggen
wat ze mij die eerste keer
zonder woorden zeiden
- dat is nu bijna drie jaar geleden,
hoe is het mogelijk -
nee hoor, dank u wel,
bedankt voor uw belangstelling,
maar ik ben geen weduwe,
kom niet dichterbij,
je hoeft nergens op te zinspelen,
ik zal niet met je trouwen,
ik ben geen weduwe,
nog niet.


© Ariel Dorfman


Uit: Ariel Dorfman Verdwijnen - vertaling Eric Gerzon - Amsterdam, De Populier, 1985

Niet waar

TESTAMENT


Wanneer ze je zeggen
dat ik niet gevangen zit,
geloof ze niet.
Ze zullen het moeten toegeven,
vroeg of laat.
Wanneer ze je zeggen
dat ze mij hebben vrijgelaten,
geloof ze niet.
Ze zullen moeten toegeven
dat het niet waar is,
vroeg of laat.
Wanneer ze je zeggen
dat ik de partij heb verraden,
geloof ze niet.
Ze zullen moeten toegeven
dat ik haar trouw was,
vroeg of laat.
Wanneer ze je zeggen
dat ik in Frankrijk zit,
geloof ze niet.
Geloof ze niet wanneer ze je
mijn valse papieren laten zien,
geloof ze niet.
Geloof ze niet wanneer ze je
de foto van mijn dode lichaam laten zien,
geloof ze niet.
Geloof ze niet wanneer ze je zeggen
dat de maan de maan is,
als ze je zeggen dat de maan een maan is,
dat dit mijn stem is op een bandrecorder,
dat dit mijn handtekening is op een stuk papier,
als ze zeggen dat een boom een boom is,
geloof ze niet,
geloof
niets van wat ze je zeggen
niets van wat ze je zweren
niets van wat ze je laten zien,
geloof ze niet.

En wanneer ten slotte
die dag komt
waarop ze je vragen langs te komen
om het lijk te herkennen
en je ziet mij daar
en een stem zegt tegen je
we hebben hem gedood
hij ontsnapte tijdens de marteling
hij is dood,
wanneer ze je zeggen
dat ik
volledig volkomen volmaakt
dood ben,
geloof ze niet,
geloof ze niet,
geloof ze niet.



© Ariel Dorfman



Uit: Ariel Dorfman Verdwijnen - vertaling Eric Gerzon - Amsterdam, De Populier, 1985

Trap

TWEE PLUS TWEE



We weten allemaal hoeveel stappen het zijn,
compañero, van de cel
tot die ene kamer.

Als het er twintig zijn,
brengen ze je al niet meer naar de wc.
Als het er vijfenveertig zijn,
kan het al niet meer zijn
om je te luchten.

Als je boven de tachtig zit,
en je begint
struikelend en blind
een trap op te gaan,
ai, als je boven de tachtig zit,
is er geen andere plaats
waar ze je heen kunnen brengen,
is er geen andere plaats,
is er geen andere plaats,
is er al geen andere plaats meer.


© Ariel Dorfman


Uit: Ariel Dorfman Verdwijnen - vertaling Eric Gerzon - Amsterdam, De Populier, 1985

Ook opgenomen in: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. Daan Bronkhorst), Breda, De Geus, 2007.

Ariel Dorfman (1942, Chili) ontvluchtte in 1973 na een bloedige militaire staatsgreep zijn land. Hij woonde in ballingschap in o.a. Argentinië, Frankrijk, de VS en Nederland. Zijn toneelstuk De dood en het meisje is verfilmd door Roman Polánski. Veel van zijn werk, met name zijn poëzie waaronder dit gedicht, gaat over gevangenen en politieke tegenstanders die de militaire dictatuur liet 'verdwijnen'.