Alles in orde

LANGE ROEP VAN EEN WOLF



Na veertien jaar gevangenis
kwam ik thuis.
Maar mijn vriend Issa
kan niet van zijn ballingschap in Noorwegen terugkomen
behalve via de telefoon of de gevangenis.
Hij belde en feliciteerde me met mijn vrijlating.
Ik vroeg hem hoe zijn leven was.
Hij zei: 'Ik werk, ik ben verliefd, ik schilder.
Alles is in orde.'
'We waren in de gevangenis bezorgd om jullie', zei ik,
'Alles is draaglijker dan Tadmur'*, zei hij,
Ik vroeg: 'Ben je niet moe van heimwee?'
.....
Ik herhaalde mijn vraag: 'Ben je niet moe van heimwee?'
.....

Momenten van zware wachtende stilte... en dan de lange roep
van een wolf,
overgaand in een huilbui.
De hoorn werd kletsnat van zijn tranen.



© Faraj Bayrakdar


Uit: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. Daan Bronkhorst),
Breda, De Geus, 2007 - vertaling uit het Arabisch: H.B.


* Tadmur: Syrische militaire gevangenis, berucht vanwege de martelingen.

Tegen wat niet de gewoonte was

BEZOEK



Eindelijk,
tegen wat niet de gewoonte was,
glimlachte mijn geliefde
bij het horen van haar naam.
Het heelal vierde feest
met twee nieuwe hemels.
De vlinders kregen vleugels
van onvermengde vrijheid.
Dank...
zeiden de bossen
en ze liet hun haren waaien in de wind.
Dank...
zeiden de meeuwen
en ze schudden hun vleugels uit,
om de eerste trek te aanvaarden.
Dank...
zeiden de golven,
terwijl ze hun dans uitvoerden
op een liefdeslied.
De graanvelden renden
en dromen temden de storm.
Toen nam God weer plaats op Zijn troon.

Eindelijk,
zoals de gewoonte was,
gromde de stem van de politieman
om het bezoek te beëindigen.
De vensters van de gevangenis
sloten hun ogen.
De muren kregen een kleur
van diepe schaamte.

26 januari 1993


© Faraj Bayrakdar


Uit: Faraj Bayrakdar Spiegels van afwezigheid. Rotterdam, 2004, prod. en uitg. Bèta Imaginations i.s.m. Poets of All Nations (PAN) en Novib/Oxfam - [vertaald uit het Arabisch door Richard van Leeuwen]

Later opgenomen in: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. Daan Bronkhorst), Breda, De Geus, 2007.

De Syrische dichter Faraj Bayrakdar (1951) werd in 1987 gearresteerd, gemarteld en zeven jaar in geïsoleerde gevangenschap gehouden. In 1993 werd hij veroordeeld tot vijftien jaar cel. Bayrakdar kwam vrij bij een amnestie in 2000. In Rotterdam, in 2004, kreeg hij de Free Word Award van de stichting Poets of All Nations.

Bericht vanachter de tralies

DIAGNOSE


De minnaar heeft een half hart,
want hij heeft de andere helft
aan de liefde geschonken.
De beul heeft twee harten:
een om de anderen
tot het eind toe te haten,
en een om zichzelf
tot het eind toe te haten.
Soms, als hij moe wordt,
is hij genoodzaakt te werken
met één enkel hart.


- Faraj Bayrakdar, 1995






Toen nam God weer plaats op Zijn troon.
Eindelijk,
zoals de gewoonte was,
gromde de stem van de politieman
om het bezoek te beëindigen.
De vensters van de gevangenis sloten hun ogen.
De muren kregen een kleur
van diepe schaamte.


- Faraj Bayrakdar, Bezoek (1993, fragment)



Uit: Faraj Bayrakdar Spiegels van afwezigheid. Rotterdam, 2004, uitg. Bèta Imaginations i.s.m. Poets of All Nations (PAN) en Novib/Oxfam, [vert. Richard van Leeuwen]



Faraj Bayrakdar ontving in 2004 in Rotterdam de Free Word Award.
Hij zat om politieke redenen ruim veertien jaar vast in zijn land, Syrië, o.m. in de Saydanaya-gevangenis. Daar schreef hij onder andere het honderd strofen tellende titelvers Maraaya I-ghiyaab (Spiegels van afwezigheid) en vele andere gedichten die tot voor kort nog nooit in vertaling zijn gepubliceerd. De gedichten werden uit de gevangenis gesmokkeld in piepkleine lettertekens, op sigarettenvloeitjespapier.

Bayrakdar heeft in eigen land nog altijd een publicatieverbod, net als zijn vrouw, de schrijfster Manhal Alsaraj. In het Arabisch taalgebied wordt hij beschouwd als een van de belangrijke dichters van deze tijd. In 1998 werd de gevangen dichter door Human Rights Watch de Hellman-Hammet Award toegekend. De internationale schrijversorganisatie PEN eerde hem een jaar later met de Barbara Goldsmith Freedom-to-Write prijs.
De jury die hem in 2004 onderscheidde met de PAN/Novib Free Word Award bestond uit Neelie Kroes (voorzitter), Remco Campert, J. Bernlef, Anna Enquist, Silke Behl, Martin Mooij, Winfried van den Muijsenbergh en Joachim Sartorius. Het juryrapport prijst Bayrakdar voor zijn moed "met allen die zich, waar ook ter wereld, inzetten voor de vrijheid van het woord - ook wanneer deze vrijheid hen ontnomen wordt en zij de consequenties daarvan moeten ondergaan".


Zie ook: http://aidanederland.nl/cms/index.php