zondag 11 april 2010

Verrekijker


B. EN NUMMERS ONTELBAAR, INITIALEN ONBEKEND

 
 

Een bergbeek in Noorwegen, eind
jaren zeventig, een verrekijker voor
vogels en buren, maar opeens
was daar mijn vader poedelend.

Zijn naaktheid nieuw, zo ook zijn
plezier. Onbewust van spionage
genoot hij zon en water, een moment
geen chauffeur of kostwinner zijn.

Ik schrok van mijn schrik, van mijn ogen
niet af kunnen houden, de kijker
uit schaamte als een geweer in aanslag.

Nu hij in zijn beste pak verteert, gluur ik
dagelijks naar prooien die poedelen.
Niemand die mij ziet. Zij genieten zichzelf.




© Peter Swanborn




Uit: Peter Swanborn Bij het zien van zijn lichaam Utrecht-Nijmegen,
De Contrabas/ BnM Uitgevers, 2007

zaterdag 10 april 2010

Scharnieren



EINDE EN BEGIN

(Koniec i poczatek, 1993)



Na elke oorlog
moet er iemand opruimen.
Een beetje orde
komt niet vanzelf.

Iemand moet het puin storten
langs de bermen van de wegen
opdat de vrachtwagens vol lijken
voorbij kunnen.

Iemand moet waden
door slijk en as,
door veren van sofa's,
glassplinters
en bebloede vodden.

Iemand moet de balk aanslepen
om de muur te stutten,
iemand moet glas in het raam zetten
en de deur in de scharnieren hangen.

Fotogeniek is het niet,
en het vergt jaren.
Alle camera's zijn al lang weg
naar weer een andere oorlog.

Bruggen moeten hersteld
en stations vernieuwd.
De mouwen zullen stuk gaan
van het opstropen.

Met een bezem in de hand
vertelt iemand nog hoe het was.
Iemand luistert
en knikt met zijn niet afgerukt hoofd.
Maar om hen heen
zijn reeds mensen in de weer
die zich beginnen te vervelen.

Af en toe zal iemand nog
onder een struik
verroeste argumenten opgraven
en naar de stortplaats dragen.

Zij die wisten
waarover het hier ging,
moeten plaats ruimen voor hen
die maar weinig weten.
Minder nog dan weinig.
Uiteindelijk zo goed als niets.

In het gras
dat oorzaken en gevolgen overwoekert
moet iemand zich neervlijen
met een aar tussen zijn tanden
en naar de wolken staren.


© Wíslawa Szymborska

- uit het Pools vertaald door René Smeets -


uit: Na de dood stond ik midden in het leven - Kopstukken van de naoorlogse Poolse poëzie, bloemlezing, Leuven (B.), Uitgeverij P, 2008.

Oók in: Wíslawa Szymborska Einde en begin (gedichten 1957-1997), Amsterdam, Meulenhoff, 1999 - in de vertaling van Gerard Rasch.

vrijdag 9 april 2010

Deksels


PLUK DE DAG



vanochtend na het ontbijt
ontdekte ik, door mijn verstrooidheid,

dat het deksel van een middelgroot potje marmite
(het 4 oz net formaat)
precies past op een klein potje heinz sandwich spread

natuurlijk heb ik toen meteen geprobeerd
of het sandwich spread-dekseltje
ook op het marmite-potje paste

en jawel hoor: het paste eveneens


Cees Buddingh'



In: C. Buddingh' (1918-1985) Gedichten 1938-1970, Amsterdam, De Bezige Bij, 2e dr., 1977.

Oorspr. voorgelezen op 28 februari 1966 tijdens de eerste Nederlandse theaterdichtersmanifestatie Poëzie in Carré, en opgenomen in de gelijknamige festivalbundel van presentator-organisator Simon Vinkenoog. Veertig jaren later in speciale jubileumuitgave voor de 'moeder van alle Nederlandse poëziefestivals' in theater Carré opnieuw in herdruk verschenen bij eveneens De Bezige Bij, Amsterdam (2006).

donderdag 8 april 2010

Kniediep


Duizend mijlen reizen met voeten
Van glas en zwijgend als een monnik
Tot diep in de oude oude eeuw.

De grenzen van een onecht rijk
Afpassen, hier en daar een paal
Slaan, talen horen sterven.

Slapen in de erker van een stolp,
Weten dat de akkers branden,

Dat het bloed kniediep staat
In het slachthuis.

Ontwaken in de zuiverende kou.

Het glas breken. Je voeten wassen
In de Zwarte Zee.


© Johan de Boose


Uit: Johan de Boose De vrijheid van zwijgen Gent (B.), PoëzieCentrum, 2008

Kermishond



TROPISCHE DROOM



In mijn dromen ben je hulpeloos
ik leer je stappen en dan loop je en
ontdek je andere vrouwen
ze hebben sterkere nagels en
soms staan er tropische vogels op getekend
en je geniet van deze vrouwen en
je smult van hun tropische vogels en hun spraakgebreken.

In mijn dromen verlies ik
van jou en van het leven in het algemeen
alleen op de kermis win ik
een gedrochtelijke hond die op een schurftige beer lijkt die
veertien eeuwen geleden is uitgestorven
en dan ben ik heel veel geld kwijt
en dus een gedrochtelijke hond rijker.

In mijn dromen woon ik
in een gammel tuinhuisje dat ik
deel met gedrochtelijke honden
sommigen met hartslag, anderen zonder.


Delphine Lecompte


Uit: Delphine Lecompte De dieren in mij, Utrecht/Leeuwarden, De Contrabas, 2009

woensdag 7 april 2010

Het hart dat ik niet beheer



IK HOUD VAN JE



Ik houd van je om alle vrouwen die ik niet heb gekend

Ik houd van je om alle tijden dat ik niet heb geleefd
Om de geur van het ruime sop en de geur van warm brood
Om de sneeuw die smelt om de eerste bloemen
Om de zuivere dieren die de mens niet verschrikt
Ik houd van je om lief te hebben
Ik houd van je om alle vrouwen die ik niet liefheb


Wie anders spiegelt mij dan jij zelf zie ik mij amper
Zonder jou zie ik enkel een verlaten vlakte
Tussen vroeger en vandaag
Waren al die doden waar ik doorheen loop op stro
Ik kon geen gat in de muur van mijn spiegel boren
Ik moest het leven leren woord voor woord
Zoals men vergeet


Ik houd van je om jouw wijsheid die niet van mij is
Om de gezondheid
Ik houd van je ondanks alles dat enkel illusie is
Om het onsterfelijke hart dat ik niet beheer
Je meent twijfel te zijn en je bent slechts rede
Je bent de grote zon die mij naar het hoofd stijgt
Als ik zeker ben van mezelf.


Paul Éluard (1895-1952)

- uit het Frans vertaald door Theo Festen -


Oorspr. titel Je t'aime (1952), in:
Paul Éluard Wereld met ogen van sneeuw, Amsterdam, Atheneum-Polak & Van Gennep, 1998

Niet zoveel



ALS ΜΟΖΕS HAD DOORGEVRAAGD



Moest ik mijn land verlaten: ik zou blijνen.

Stond mijn stad in brand: ik draaide οm.
Moest ik mijn kind offeren: ik weigerde.
Ζοlang jij je niet laat kennen houd ik
benen οp de grond, armen οm het kind.
Mij scheep je bij geen bramenstruik af
met 'ik ben die ik ben', een kleine vlam, een donderstem.

Mozes was iemand van zijn tijd: dankbaar vοοr het leven,
bang οm door te vragen en ook: een man,
die vragen niet zoveel.
Ik was blijνen staan bij die struik tot je verscheen.
Geen smoesjes van doeken voor ogen οmdat je straling te fel.

Mozes was brandgloed gewend, ik tl.
Kοm maar οp, zοu ik zeggen. Zeg ik nu: Kοm maar οp.
Als niet Mozes, maar ik bij Ηοreb had gestaan ging het zo:



ik:
Wie ben je?
jij: Ik ben die ik ben.

ik: Ik ook.
jij: Ja, jij ook.



Dan had ik je aangeraakt en jij mij.
Was de Bijbel geen boek, maar een omhelzing.



© Marjolijn van Heemstra


Uit: Marjolijn van Heemstra Als Mozes had doorgevraagd, Amsterdam, Thomas Rap, 2010

dinsdag 6 april 2010

Haakje



IK OPEN DE GORDIJNEN



Ik open de gordijnen voor ik ga slapen,
ik wil het levende duister zien als ik ontwaak,
en het bos en de hemel. lk ken een graf
dat geen luik naar de sterren heeft.
Nu is Orion opgekomen in het westen, altijd jagend -
hij is niet verder gekomen dan ik.
De kersenboom buiten is naakt en zwart.
In de duizelend blauwe hemelklok
kerft de harde nagel van de morgenmaan.



*




DIE MAN



Die oude trui van mij
aan een haak in het schuurtje,
een paar versleten schoenen,
ik ken
die man.
lk hang hem
aan een andere haak,
in een ander hoekje,
hij hangt in de weg.
Maar ik heb
het hart niet
om hem
weg te gooien.


©
Olav H. Hauge


Twee gedichten uit:
Olav Hauge Het blauwe land, bloemlezing (samenst. en vertal. uit het Noors: Erica Weeda),
Zutphen, Tetralex, 2002



EG DREG IFRÀ GLASET

Eg dreg ifrå glaset fyrr eg legg meg,
eg vil sjå det levande myrkret når eg vaknar,
og skogen og himmelen. Eg veit ei grav
som ikkje har glugg mot stjernone.
No er Orion komen i vest, alltid jagande -
han er ikkje komen lenger enn eg.
Kirsebærtreet utanfor er nake og svart.
I den svimlande blå himmelklokka
ritar morgonmånen med hard nagl.


*



DEN MANNEN

Den gamle trøya mi
på ein knagg i skytja,
eit par utslitne skor,
eg kjenner
den mannen.
Eg flytter på han,
til ein annan nabb,
åt ei onnor krå,
han er i vegen.
Eg har ikkje
hatt hjarta
til å kasta han
ut heller.


© Olav H. Hauge

zondag 4 april 2010

Voel maar

OUDE SCHADUWEN



Ik heb nog een collectie heel oude schaduwen,
Sommige half vergaan en kwetsbaar,
Een paar nog uit de 18e eeuw.

Kinderschaduwen uit Antwerpen,
De schaduw van een rode lelie,
Een meeuwenschaduw uit Den Helder.

En uit de tijd van Koningin Emma,
Gerafeld maar nog goed herkenbaar,
Schaduwen van grijze dames.

De schaduw van een boom in Frankrijk,
Een vleermuisschaduw uit Zuid-Limburg,
Een grote vliegtuigschaduw uit de oorlog.

Vergeten schaduwen in een lade,
Voel maar, koel als tafelzijde,
Sommige zo fijn als spinrag.

Je moet ze weer netjes opvouwen,
Zorgen dat ze niet scheuren,
En ze beschermen tegen het licht.


Rudy Kousbroek


Uit: Rudy Kousbroek Dierentalen en andere gedichten, Amsterdam, Augustus, 2003/2009.

In zijn woonplaats Leiden is na een ziekbed vandaag de auteur, essayist en dichter Rudy Kousbroek (1929-2010) overleden. Kousbroek ontving in 1975 als een van de belangrijkste essayisten van zijn tijd de P.C. Hooftprijs. Met schoolvriend Remco Campert richtte hij begin jaren vijftig het tijdschrift Braak op.
De rationalist Rudy Kousbroek, geboren op Sumatra in het toenmalig Nederlandsch Indië, studeerde wis- en natuurkunde in Amsterdam en Japans in Parijs. Als een van de eersten berichtte hij voor het weekblad Vrij Nederland onder het pseudoniem Leopold de Buch in 1968 en daarna vanuit de Franse hoofdstad over de Parijse studentenrévolte en haar internationale, maatschappelijke betekenis. Later was hij jarenlang redacteur van NRC Handelsblad.
De Tweede Wereldoorlog bracht Kousbroek door in een Japans interneringskamp. Dat leidde uiteindelijk tot Het Oost-Indisch kampsyndroom, zijn beroemdste boek (1992).
Rudy Kousbroek was lange tijd gehuwd met schrijfster Ethel Portnoy (1927-2004), met wie hij twee kinderen kreeg.

Bende



INTERNATIONAL 2000/SCHEIDEGGER




In jungel gaat luipaard van boom tot boom.
Plotseling overvalle door bende slakke.
'Zou u daders herkenne?'
'Nee, ging allemaal zo snel.'
Snelheid doet ons goed. Doe geen moeite.


C.B. Vaandrager

Uit: Vaandrager Made in Rotterdam - verzamelde gedichten, samenst. Martin Bril & Hans Sleutelaar. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008.

Gereis




EEN BRIEFJE ALVORENS NIET WEG TE GAAN

(Bigliettto lasciato prima di non andare via)



Mocht ik niet terugkomen,
Weet dan dat ik nooit vertrokken ben.
Mijn gereis
Was uitsluitend hier
Blijven, waar ik nooit ben geweest.


Giorgio Caproni (1912-1990)

- uit het Italiaans vertaald door Jan van der Haar -

Hier in: 500 Gedichten die iedereen gelezen moet hebben - de canon van de Europese poëzie, samenst. Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries, Amsterdam, Meulenhoff, 2008

Voeten versieren


WERKSTER


Voor ds Buskes



Zij kent de onderkant van kast en ledikant,
ruwhouten planken en vergeten kieren,
want zij behoort al kruipend tot de dieren,
die voortbewegen op hun voet en hand.

Zij heeft zichzelve aan de vloer verpand,
om deze voor de voeten te versieren
van dichters, predikanten, kruidenieren,
want er is onderscheid van rang en stand.

God zal haar eenmaal op Zijn bodem vinden,
gaande de gouden straten naar Zijn troon,
al slaande met de stoffer op het blik.

Symbolen worden tot cymbalen in de
ure des doods - en zie, haar lot ten hoon,
zijn daar de dominee, de bakker en de frik.

Gerrit Achterberg



Uit: Gerrit Achterberg Verzamelde Gedichten, 10e [herz.] dr. Amsterdam, Em. Querido, 1988.

'Schatzi komm'


GEVAL DRIEHONDERDACHT





Een dicht struikgewas van groene
slingerende potloodlijnen
het handschrift van Emma Hauck
op een vel dat ze in 1909 helemaal volschreef
in de kliniek van Heidelberg
met dat ene als strafwerk herhaalde zinnetje
gericht aan haar man
in tientallen elkaar overlappende regels
'Herzensschatzi komm'

Een stem die opduikt zonder gezicht
als van iemand die je ’s nachts
hardop hoort dromen of telefoneren
door de dunne wand van een hotelkamer

Of de brief aan haar man werd verstuurd, geen idee
en het antwoord laat naar zich raden
Nu staat hij een kleine eeuw later afgedrukt
zonder uitleg, zonder commentaar
in een chique boek over de Prinzhorncollectie*

En ik moet denken aan de boomwortels
die op allerlei plaatsen in mijn stad de tegels
en zelfs het asfalt omhoogdrukken in grillige drempels
die je tijdens het fietsen doen schrikken
scheuren in het wegdek die een glimp tonen
van iets dat krachtig naar adem snakt




© K. Michel


Uit: K. Michel Waterstudies, Amsterdam, Meulenhoff, 1999.


* Het gaat hier om het boek Beyond reason, art and psychosis from the Prinzhorn collection
 (Hayward Gallery, London, 1996)

zaterdag 3 april 2010

Vlinder, bloem, gras, ik


PAPIERTJE




De paarse vlinder is veelbetekenend.
De gepassioneerde bloem iets minder.
Het gras is zijn betekenis voorbijgegroeid.
Ik zit zonder.

Kijk, daar gaat de man wiens buurvrouw we delen.
Halfzes, op weg dus naar de verzamelplaats
Voor de leden van het irreëel genootschap:
Zij die eeuwig leven.

Hij rent, schuddend met zijn boordevolle kop,
Rent op een mengsel van prehistorische olie
En vergetelheid uit dertienhonderd.
Maar hij verliest een rood papiertje.

Het valt, nee, dwarrelt uit zijn broek.
Een geur is het, zonder rust, geen gewicht,
Het dwarrelt, begint te buitelen,
Galoppeert achter de broekzak aan.

Vlinder, bloem, gras, ik,
We kijken het papiertje na
Met verschillende soorten van ontzag.
De avond wordt voelbaar.


Arjen Duinker


Poetry International Web (2003),
ook als Piece of Paper in Engelse vertaling van Willem Groenewegen beschikbaar op:
http://netherlands.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=4131&x=1

Nieuwe tuin


PASEN


Iemand moet de getuige zijn
en opstaan als het lichaam het verdriet niet meer kan innemen.

Ik sta te zijner tijd op,
net als hij, zonder enige moeite,
en vertrek uit mijn verleden tijd
totdat ik aankom in mijn lichaam,
mijn legerstede, het bed dat mijn ziel voor zich gekozen heeft.
Het slagveld, de gevangenschap,
de samensmelting die ten dode wordt opgeschreven,
zodat ons gebeurt wat ik gezegd wil hebben,
namelijk, met name
de liefde, het leven,
de eigenheid, de grootspraak van alledag, dat ik je liefheb
en vanavond zal afwassen
alle borden, alle kopjes
en alles wat allemaal heilig is.
Zo moet het zijn.
De schone vaat in de kast.
De doekjes hangend aan de verwarming.
De wereld aan mijn voeten,
de doden in de grond.

En ergens, uitbloeiend, bottend,
een nieuwe tuin
en verse aarde.



© Maria van Daalen


Uit: Maria van Daalen De wet van behoud van energie, Amsterdam, Querido, 2007

Een herinnering aan heupen



APOLLINAIRE REVISITED


Ηier sta ik dan
een zinnig man
die van leven en dood
kent wat een overlevende kan kennen

Zinnig? Dat weet ik niet zο zeer
Hij zingt wel maar uitsluitend
over bronst

Ik heb de bommenwerpers zien dalen
De treinen vol soldaten zien verschrοeien
Mijn dierbaarste vrienden heb ik zien sneuvelen
En van het oude en het nieuwe ken ik
wat een leven kan kennen

Zο vaak het inept concept
de platgekauwde vondst
het sleetse patent

Oοit heb ik jullie de vreemdste
wijdste dοmeinen willen geven
in ordening οf in avontuur

Het eigen dοmein:
een historische neurοtische
provincie.

Genade
voor hen die de volmaakte orde wilden
voor ons die loerden naar avontuur
Nieuw vuur, οngeziene kleuren
Voor wensdromen
onontwarbaar

Apollinaire geloofde
in zijn horoscoop
Ik in de uitverkoop
van wanhoop

Mensen van overal
maar vooral lieden van hier lach,

lach maar!
Tot kelders en koelkasten leeg zijn.

En dan nog wat wijsheden, als adieu
als gewaarwοrding.

Bijνοοrbeeld: een bliksem in de dageraad,
een herinnering aan heupen,
de smaak van tepel.
Iemand drong met een zilveren bestek
bij iemand naar binnen
in al die openingen

Het vuur gromde. Haar harnas siste.
De dode knielde.
Ηaar smaak van ijzer.

Iemand schuierde de as
van iemand zijn jas.

Er is zoveel dat ik jullie niet durf zeggen
want hier ben ik omringd
door moordzieke gekken
lasteraars, smalend onbenul

Er is zoveel dat jullie mij niet zouden laten
zeggen

Genade. Kom terug.

Ik voel me versmallen
in een wereldwijde vallei
Genade. Doe het niet
voor dit tekstje voor een heksje
voor een hoekje in de krant
waarin ik heb gekwetterd
als een gebrekkige ekster
Genade. Vliegen
tot je weet maar nοοit.

Wij wilden gοedheid ontginnen
Dat ontzagelijk gebied
waar alles zwijgt
Ik zal de eeuw
waarin
de aarde drie graden warmer
zal worden niet kennen.
En zie, daar komt de zomer
het gewelddadig seizoen
En mijn jeugd
is dood als de lente
Wacht met mij
op de tere, nobele vorm
die zij aanneemt
Zij? Zij heeft de gedaante
van een aanbiddelijke rosse kater

Lach
Lach maar




© Hugo Claus


Laatste vers uit Hugo Claus Nu Nog - Een keuze uit de gedichten*, Amsterdam, De Bezige Bij, 2007.

* Kleine bloemlezing door Suzanne Holtzer, door de auteur (1929-2008) kort voor z'n dood min of meer goedgekeurd verzameld werk.

Tuinbroek van stapelwolken





HORTUS CONCLUSUS



Dagpauwogen
Jullie die de dood ontkennen

op jullie donzen triangels

PASCHA EST





Ik hield als kind al van zonnebloemen
Ik vereerde de hortensia

Ook wandelde ik herhaaldelijk met de Onzichtbare
langs de buxushagen in mijn vaders tuin

Τussen de schorseneren en de Brussels lof
wipten vrolijk koolmees & kwikstaart

Bijen zoemden. Tomatenplanten
richtten zich, blozend, naar ons op

Ach, het leek wel voorgoed zomer
Komkommertijd voor wesp & serafijn!

En Híj? Klimop omrankte de oudheid
van zijn T-shirt

zijn tuinbroek van stapelwolken
(couturier: Michelangelo)

"God, wat zal ik worden?" vroeg ik

"Word maar als mijn Zoon
Versier
Marla Magdalena!"

En ik dan, onnozel tuinman op Paasmorgen
tot de Grote Bloem‑
lezer Heelal:

"God, géén gebrek aan Mooie Doden
in uw Paradijs...

Marilyn Monroe,
zacht
klap­-
wiekend zoenen
op haar paarse wimperpaar

als 's zomers
Dagpauwogen
doen
op de kolven van Buddleias

mag dat ook?"


© Manuel Kneepkens


Uit: Manuel Kneepkens Het Dolfijnenkostuum, Rotterdam, Donker, 2003

- illustratie van auteur uit betrokken dichtbundel

vrijdag 2 april 2010

Geliefden (3 x no)



No. 158



25 jaar, ongehuwd, na LO leerling-meubelmaker (4 jaar),
militaire dienst, fabrieksarbeider (5 jaar, ontslagen na
reοrganisatie).
Leert vrouw overbuurman kennen. Ze laat hem binnen, als
man niet thuis is. Ze geeft hem geld, sigaretten, huissleutel.
Vrouw wordt gravida.
'De buurt praat er over.'
Enkele dagen voor bevalling door echtgenoot toegang tot
huis ontzegd.
Nο 158 volgt echtpaar tijdens wandelίngen.
'Je moet mijn vrouw niet lastig vallen, het is nu mοοi geweest.'
Vat post in wοning echtpaar met hamer, knipmes en
soldeerbout.
'Ik heb er 2 van kant gemaakt.'


*


No. 68


27 jaar, ongehuwd, na LO winteravondcursussen,
bakkersknecht, reiziger stofzuigers, winkelbediende
(verduistering).
Broer bestolen. Verdacht van leggen knalpatroon op rails,
en doden kuikens.
Na verbroken verloving:
'Ik heb met uw dochter geslapen. Als ik haar niet krijg, zal
een ander haar ook niet krijgen.'
'Wat zal ik doen, zal ik haar doodschieten?' (tegen patroon).
Schriftelijke bedreiging met moord.
'Hoeveel jaar zou ik krijgen?'
Ziet geliefde met jongens en meisjes lopen.
Roept haar. Ze komt.
3 schoten op 1 meter afstand.
'Ik doe het niet.'
Zelfmoordpoging (2 schoten).
'Ik heb er 12 jaar voor over. We hadden afgesproken, samen
zelfmoord te plegen.'


*


No. 10


21 jaar, ongehuwd, landarbeider, reeds veroordeeld wegens
eenv. mish. en goederenvernieling.
Als kostganger permanente gemeenschap met echtgenote van
herbergier, moeder van 3 kinderen.
Vrouw keurt moordplan stilzwijgend goed.
Mislukte vergiftigingspoging.
Doodslag met graaf.
’s Nachts lijk in jas met bloedvlekken bij dijk verborgen,
graaf met olie ingesmeerd.
‘De ontzetende lievde di ik voor u heb is de oerzaak’ (brief).



© C.B. Vaandrager


Uit: De ontzetende lievde,
in: Vaandrager Made in Rotterdam - verzamelde gedichten, samenst. en tekstbez. Martin Bril & Hans Sleutelaar.

Amsterdam, De Bezige Bij, 2008.

De achterkant van het wielrennen


GENT-WEVELGEM


Mocht ik herbeginnen, ik zou het net zo
doen: niet om de poen, maar om die
nieuwe pakken. Die zo glimmend spannen
om je billen, en om die van elke ploegmaat
in het peloton. Ik zou mijn hele leven
willen trainen, net iets slechter dan de
ander, dan zit ik altijd achteraan,
genietend van de erotiek. Iets anders
wil ik niet. Of toch: in Gent vertrekken
met fanfares en champagne, vendelzwaaiers
en konfetti, als voor een allerlaatste
rit, een feestelijke rouweditie. Dan, nog
maar pas vertrokken, springt die klotegroep
al weg, ik zit kapot en godverlaten op de
rechte baan als op het slappe koord. Geen
supporter wordt gehoord, geen achterkant
van renners nog gezien. Een paar keer
vallen bovendien. Misschien is herbeginnen
ook dan mogelijk, maar ik zou precies
hetzelfde doen: riempjes dicht en trappen
maar, wie houdt hem tegen, wie onderwijst
hem schade en fatsoen, wie haalt hem weg
van een schitterende zege, de zegen van een
stevig rennerszadel? O Grote Wielergod,
o Sister Brainstorm, heb genade met
uw gade. Neem van zijn hand bezit en
leid zijn fiets: hij is op weg naar
Wevelgem, hij is op weg naar niets.

© Tom Lanoye

Uit: Tom Lanoye In de Piste, Amsterdam, Bert Bakker (1987)

Voor de fietsliefhebbers onder de letterengekken, en dat zijn er meer dan u lezer vermoedelijk lief zijn: zondagmiddag, met start in Brugge en aankomst in Meerbeke/Ninove (B.), de 94ste editie van de Ronde van Vlaanderen.
Ter ere van deze klassieker op de internationale wieleragenda een gedicht over een kleinere koers voor flandriéns: van Tom Lanoye, slagerszoon uit Sint-Niklaas, ooggetuige van het verbond tussen de geheimzinnige rondingenvan fiets en vers, en voormalig student talen in de poëziestad Gent.

Verzinnen dat het regent




als je wilt bak ik een ei

leg ik je uit hoe mijn
familiegeschiedenis
in elkaar steekt

ik kan je verzekeren dat

wat gebeurd is hier
tussen vier muren blijft
ik kan koffiezetten

melk warm maken

tv aandoen
verzinnen dat het regent

je jas nog nat is

sokken voor je pakken

mijn tanden poetsen
waar jij bij bent

ik kan
het raam openzetten

je de vogel laten horen
die al weken haar nest
kwijt is en gilt


Marjolijn van Heemstra


Uit de afdeling Dingenverdriet, in:
Marjolijn van Heemstra Als Mozes had doorgevraagd, Amsterdam, Thomas Rap, maart 2010.

donderdag 1 april 2010

Alsof


OUDE GEIT



Ze is al heel lang dood
ik was een kind toen ze nog leefde
en nog staat ze daar en kijkt ze naar mij

alsof ze mij ziet kijken voor ze
weggaat

alsof ze wacht
op het moment dat
ze werkelijk zal gaan, dat ze werkelijk in

de schemer van de naderende nacht zal
verdwijnen en mij zal verlaten

ze is het geitje
dat ik als kind heb gekend
maar ze is oud geworden — mager en stram

met een verre blik in haar gezicht

en altijd als ik dit schilderij zie
denk ik: hier zie ik
wat afscheid is



Rutger Kopland


Uit: Rutger Kopland Toen ik dit zag, Amsterdam, Van Oorschot, 2008

woensdag 31 maart 2010

Verlof


DE SURVEILLANT



's Nachts mag het carillon niet klinken.

De Spaanse scharen zijn gestut.
Ook het schommelend tumult
van de zwaarste klokken op zondag

is uitgesloten nu. Maar waar
in dit donker ligt Nu?


Een enkele klok heeft verlof
de hele en halve uren te slaan,
doet dat uiteindelijk drie keer.
Je staat maar op en ziet aan de wand:
't was nog een halfuur eerder,

een halfuur langer te gaan.

Later aan tafel hoor je
de slepende tred
van het eigentijds uurwerk:
elektrisch maar met ingebouwde tik,

surveillant die over je schouder meekijkt.

Sterf, oud verdriet, eerder dan ik.

© J. Eijkelboom

Uit: J. Eijkelboom Het arsenaal, Amsterdam/ Antwerpen, De Arbeiderspers, 2000.
Ook in: Tot zo ver - De meeste gedichten, Amsterdam/ Antwerpen, Arbeiderspers, 2002.

Trombones en trompetten




ORKEST



In de stad

waarin wij bloedverwanten waren
in het najagen van geluk
gingen fagotten trombones en trompetten
vervroegd met pensioen.
De rest van het orkest leeft niet meer.

Niet te herscheppen

feiten van die andere wereld.

Over de straten cirkelt

niet-geregistreerde angst.
De ouder wordende toekomstige tijd.

De hysterie van de regen buiten.
Plagiaat van onze liefde.



© Ewa Lipska


Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007

dinsdag 30 maart 2010

Zeerover





LUI OOG



aankomen is mοeilijker dan vertrekken
het afstappen van het trοttοir en het oversteken gaat

goed
aan de overkant van de straat gekomen
stoot ik met mijn voet tegen de stoeprand
en val plat ορ mijn gezicht


de oogarts heeft niet in de gaten dat ik een lui oog heb
schrijft mij een bril voor en jaren later
ontdekt een andere oogarts dat mijn rechteroog

net zο slecht is als mijn eerste oogarts

ik val nog steeds maar minder vaak dan voorheen

bij het oplopen van trappen
het instappen van treinen en trams
en het oversteken van straten


het linkeroog moet afgeplakt

οm het andere te activeren

ik ben nu tien en vind dat ik voor lul loop
met de zwarte zuignap aan de binnenkant van mijn

brillenglas
die mijn goede oog en mijzelf
hermetisch afsluit van de buitenwereld


de koppen van de krant moet ik elke dag een uur lang
hardop voorlezen
aan mijn ouders, de werkster,
de naaister, de buren, mijn zus οf een logé


omdat de jongens op straat mij anders zeerover noemen

heb ik de zuignap van mijn bril gehaald

op de hoek van onze straat tegen etenstijd

plak ik het rubber met spuug op z'n plek

wegens gebrek aan medewerking van de patiënt
is de therapie ορ niets uitgelopen

mijn rechteroog werkt voor twintig procent
is nuttig voor het bepalen van scherpte / diepte

helpt bij het autorijden en het inschatten
van de rondingen der dames
verder is het een zinloos attribuut

een halve blinde ben ik
een hele cycloop


Hans Wap



Uit: Hans Wap De laatste lemming, Varik, De Weideblik, 2008

ill. uit dezelfde bundel van de beeldend kunstenaar-dichter H. Wap

Gordijn




HASSAN NADJMI



Je ventilator is stuk -
Hoe beweeg je je handen zonder wind?
Is al dit zwijgen op het open plein?
Is al deze arrogantie voor één tunnel?
Misschien is je geest gesloten!

Oh, laat de deur open
Kijk diep door het gordijn van het raam.

Wat heeft de vis dorst!
Hoelang zal je alleen blijven onder de brug!


© Hassan Nadjmi


Uit: Onbereikbare Liefde - tweetalige bloemlezing van Arabische dichtkunst (red. Ibrahim Cohen, Ronald Kon en Abderazak Sbaïti), Amsterdam, El Hizjra, 1995

Geen lied, geen vluchtplan


OPDAT




Vannacht sneden ze mijn benen
juist op het kniegewricht af, het deed niet veel pijn.
Wegens ruimtegebrek werd ik overdag buiten gezet.
Het is prettig om buiten te zitten
in de eerste sneeuw als de grote lichte kristallen
neerkomen op je mouw, hoe ze daar blijven hangen
alsof ze zich thuis voelen bij je, bezoek dat van geen
weggaan wil weten. Dat ik daarvan het niet-
smelten zou zien, de traagte; oneindigheid die
ligt op je jas en niet zingt,
niet vliegt, geen Trooster verkondigt,
niets opruimt, geen kozijnen schildert, heggen
niet snoeit, parket niet lakt, nooit afwast en
dat allemaal zonder een woord; dat ik, die altijd
alles wil, zou weten hoe het is
om tussenin te zijn, geen lied, geen vluchtplan,
geen troost want geen gebrek, even rafelig en
kwaadschiks bij je vandaan maar zonder steeds
op te staan, ervandoor te gaan, zonder een
teen te bewegen. Daarom waren mijn benen
doormidden gesneden.


© Eva Gerlach


Uit: Eva Gerlach Situaties. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2006

Straf


DE PESTZUIL
(fragment)


In de weilanden bij Juliánov
gingen we vaak liggen tegen de avond,
als de stad in de schemering zonk
en in de zijarm van de rivier
de kikkers begonnen te klagen.

Eens kwam er een jonge zigeunerin bij zitten.
Haar bloesje was halfopen
en ze las ons de hand.
Tegen Halas zei ze:
Je haalt de vijftig niet
Tegen Artus Cerník:
Jij wordt net iets ouder.
Ik wilde mijn toekomst niet horen,
ik was bang.

Ze greep mijn hand
en riep kwaad uit:
Jou wacht een lang leven!

Dat was haar wraak.
Dat was mijn straf.


©
Jaroslav Seifert

- uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová -



Uit: Jaroslav Seifert En vaarwel! Weesp, Agathon, 1985 (2e dr.)

maandag 29 maart 2010

Een soort accordeon


DE RIBBEN ZIJN VAN HET GERAAMTE



De ribben zijn van het geraamte
het mooiste onderdeel, ze doen
aan vleugels denken of een soort
accordeon waar leven in- en uitgaat
je ziet ze beter
na de hongersnood of in het massagraf
het zijn de rimpels in het zand
als de zee zich heeft teruggetrokken
het zijn de breekbaarste takken
van de bomen die in open vrachtwagens
worden weggevoerd


©
Miriam Van hee


Uit: Miriam Van hee Reisgeld, Amsterdam, De Bezige Bij, 1992

zondag 28 maart 2010

Een olifant met twee blauwe leeuwen



MASKER




Ik kijk naar een film over het carnaval van Venetië
waar reusachtige poppen
geluidloos schaterlachen
en een jongedame te mooi voor mij een
inwoner van een plaatsje in het Noorden
schrijlings een ichtyosaurus berijdt.

Opgravingen in mijn land tonen kleine zwarte
met gips dichtgeplakte hoofden wrede glimlachen
maar ook bij ons draait de bonte mallemolen
en het meisje met de zwarte kousen lonkt
een olifant twee blauwe leeuwen met rode tong

en vangt een trouwring uit de lucht.

Onze lichamen zijn weerbarstig en niet geneigd tot rouwen
onze verhemelten proeven de liefde
herschik de papieren linten en kransen
buig voorover: heup tegen heup
je dijen zijn vol leven
kom laten we vluchten.


Tadeusz Różewicz (1946)

- uit het Pools vertaald door Karol Lesman -



Uit: Tadeusz Różewicz De rest is zwijgen, een keuze uit de gedichten 1946-2002 - vert. en red. Karol Lesman. Breda, De Geus, 2003

zaterdag 27 maart 2010

Een eind terug, met Bob



VERS




Gauw tevreden zijn is een gave,
maar ver kom je er niet mee.
En dat is maar goed ook,
want als je ver komt
moet je een heel eind teruglopen.


Bob den Uyl (1930-1992)


- affiche, gedrukt ter gelegenheid van de Boekenmarkt in Amsterdam (1968)


Vandaag verschenen:

Fraaie vergezichten die onze reis vergallen - een wandeling door Rotterdam aan de hand van Bob den Uyl (red. Mark van Leeuwen en Ivar Schute, Rotterdam, uitg. Douane, maart 2010).
Volgens de uitgever telt Den Uyl "talloze fans" die buiten de Maasstad wonen "maar die niks te beroerd zijn om de wandelschoenen aan te trekken en in de voetsporen te treden van de grote, sombere Rotterdamse romantische realist".

Ter gelegenheid van de publicatie van het letterkundig wandelwerkje verscheen ook bijgaand bijzonder bierviltje. Met praktische wenken van de overleden schrijver-dichter, die zelf horecabezoek - om het eens mild uit te drukken - zeker niet schuwde.




Pas jaren nadat Den Uyl was overleden kreeg de naam "bob" een tweede betekenis, aldus de dichter-jurist-stadspoliticus Manuel Kneepkens vanmiddag tijdens de boekpresentatie in het Rotterdamse drank- en eetuitgiftelokaal Loos. "Die van Bewust Onbeschonken Bestuurder, Bob zou er zeker mee hebben willen thuiskomen, sterker nog: de fietser Den Uyl zou om deze nieuwe voornaam zelf hartelijk gelachen hebben."

Kneepkens onthulde - posthuum - nog een akkefietje dat de schrijver die nu geëerd wordt met een literaire wandelroute in zijn geboortestad tijdens de jaren tachtig had overgehouden aan een belletristische boottocht over de Duitse Rijn. In Mainz, waar de literaire voordrachtswerkzaamheden op welkome wijze waren onderbroken, restte kort voor terugkeer naar de boot nog betaling van een drankrekening.


Kneepkens: "Collega Harry ('de Olympiër') Mulisch, die niet alleen gold als de leider van de Amsterdamse schrijversgroep maar van de ganse Nederlandse delegatie, vond het van een overdreven gastvrijheid getuigen als hij de nota in zijn eentje zou voldoen. Dus hij deelde de rekening van 300 D-mark door vijf, ieder moest zijn deel lappen. Daartegen protesteerde heftig Bob den Uyl: 'Ik heb lang niet zo veel gedronken als al die anderen.' Waarop Mulisch als delegatievoorzitter met een andere, elegantere verdeelsleutel kwam: dan houden wij Bob vrij en krijg ik van ieder van jullie dus geen 60 maar 75 Mark."
Den Uyl, een Rotterdamse volksjongen die opkeek tegen de 'grote' Mulisch, riep buiten het restaurant verbaasd: "Híj heeft voor mij betaald!!"

Aan de vooravond van het beladen voetbalbekerduel Feyenoord-Ajax voelde de dichter Kneepkens de stemming onder de aanwezige boekenliefhebbers in lokaal Loos feilloos aan: "Daarmee was dus meteen de eerste overwinning van nul-tien op Amsterdam binnen."
Er klonk opgelucht applaus.

vrijdag 26 maart 2010

Lakens


VOORAVONDLIED



De kippen pikten nog op straat. De oude
kapiteinsvrouw
zat op de drempel met haar kleinste kleinkind
geborgen tussen haar knieën.
Een jongen sleurde met een mand. De huizen
slordig naast elkaar bij avondval; hun
oude koffers,
ijzeren bedden, tafels, prenten. Een
grammofoon
kraste vermoeid uit een gesloten kamer. En lakens
ontvouwden met vierkant omhaal hun klein verhaal.
De zee was niet te horen.
Een grote, ongeziene hand verhief de stoelen
twee handbreed boven de aarde. Hoe zou de mens
kunnen leven
zonder poëzie?



Yánnis Rítsos


Uit: Yánnis Rítsos Romiosýni en andere gedichten.
Kortrijk (B.)/Ithaca-Altea (Sp.), Point Editions Int. nr. 69,tweetalige uitgave Grieks-Nederlands, 2005

- vertaling: Guido Demoen -

Brood


Ach
er komen
wel weer bloemen.

Heb je ooit
zoveel honger gehad
als nu?

Als er weer bloemen komen
zal het brood zijn.

Dan komen alle dromen
terug.

Boze dromen
van honger
zullen weer terugkomen.

Er komen weer bloemen
van lente
en angst voor de winter.


©
Jan Arends


Uit: Jan Arends Vrijgezel op kamers (herz. en uitgebr. editie), Amsterdam, De Bezige Bij, 2003

donderdag 25 maart 2010

Poederdoos



HET ONVERKRIJGBARE

(Die Onverkrygbare)



Ik kοοp een rok van crèpe-de-chine
met vingers οp de schrijfmachien

Met goeie spijs en vlotte drank

heb je tien vrienden aan een hand

Met verzen over graf en stof
koop ik mezelf een rantsoen lοf

Ik mag je hart het mijne noemen

met pοeierdοοs en warme zoenen

O kreeg ik maar met geld en spel

de wijzer die de uren telt!


© Ingrid Jonker


Uit: Ingrid Jonker Ik herhaal je - vert. Gerrit Komrij, met een nawoord door Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000.

woensdag 24 maart 2010

Onoorbaar vlees


Naast alles ligt alles. Naast Pad

ligt platte Pad, naast het voedsel het vormsel,

ook hier bij zijn zachtleerse lichaam dat ik bedien
met de vlieg in mijn oog, de vlieg in mijn keel, ik

wil hem ook wel zo. Zijn splijtoog zijn stormwang
stikzak schrompelbuik. Tenslotte ben ik het

(wie dan ook) die hem opruimt,
nagels slaat in zijn ontplofte onoorbare vlees.

Soldaat kom terug naar de modder, kruip in mijn bloed.
Niet makkelijk loslaten. Niet

haasten naar de verlossing.


EVA GERLACH

Gedicht 5 uit de afdeling Pad tussenbeide, in:
Eva Gerlach Situaties. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2006

Alsof hij wilde zingen




MYSTERIOUS SKY



They found him.
His outstretched hand was blue and flat
like space beneath a swallow's wing.
His mouth was slightly open
as though he wished
to sing.


© Wadih Sa’adeh



Gedicht van de Week op Poetry International Web.

Uit: Wadih Sa’adeh A Secret Sky, Charnwood, Australia, Ginninderra Press, 1997 - Engelse vertaling: Anne Fairbairn.

Oorspr. verschenen in Beirut, 1992 (Dar Al-Jadid pub.)

Sa’adeh (1948, Libanon), liefhebber van Rimbaud, Baudelaire en Ginsberg, debuteerde in 1973 met de bundel Laysa Lil Massa’ Ikhwah

(De Avond Heeft Geen Broers).

Meer gedichten van Wadih Sa’adeh op:
http://australia.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=16179

dinsdag 23 maart 2010

Tussen mij en de poolnacht



NU NOG


I

Nu nog, aan de galg vandaag, met een vod in de mond,
zij die wakker wordt met gezwollen lippen, ogen toe,
zij was iets dat ik wist en toen verloren heb, en hoe,
maar hoe ben ik haar kwijt, hoe blaft een dronken hond?


II

Nu nog haar gezicht als de maan en haar lijf als de maan
jong, bitter jong, met die borsten en billen en die ribben.
Vroeger had je liefdespijlen, je voelde ze voorwaar,
zij teisterden, dacht je, die blanke volle maan van haar.


III

Nu nog haar afgebeten nagels, haar gekwetste tepels,
haar gladde billen waartussen zij verticaal lachte
en zij die metafysica verachtte zei: ' Ach, schat,
in elke cel van je zaad zitten God en zijn moeder.'


IV

Nu nog de strepen schrammen vlekken tatoeëringen,
allemaal kwetsuren van liefde onder haar lichte jurk,
en ik vrees dat dit zal blijven duren, dit wrang achterbaks
krabben en klauwen naar haar ondermaatse niemandsland.

V

Nu nog, volkomen stil lag zij buitensporig alleen
kruiselings verlaten en met verlamd verhemelte,
en ik, even onbeweeglijk in mijn cel, hoorde ze,
de rinkelende kettingen rond haar linkerenkel

VI

Nu nog weet ik hoe moe en melig na het loom vrijen
zij 's ochtends bijna schroomvallig haar hoofd vooroverboog,
een eend die over het meer gleed en aan 't water nipte
en toen duikelde naar mij en hapte en toen nooit meer.


VII

Nu nog knoop ik haar gitzwarte haren in hanige
kammen en sprieten en stekels en verheerlijk haar als
totem en kruis in mijn huis dat onhandig en haastig
verandert in een tempel voor Minne, de steelse godin.


VIII

Nu nog al die kamers en nachten en roomkleurig naakt
en al die slaap erna en ervoor en de geur van hei.
Hoe ze snurkte toen ik vroeg of ze nu gelukkig was
en hoe ze de peluw aaide plompverloren naast mij.


IX

Nu nog haar ledematen, alle vier bezig, bekaf,
en haar pasgewassen haar over haar warme wangen,
toen greep zij mijn nek met haar enkels, giechelende beul,
onthoofd bood zij mij haar koele glinsterende wonde.

X

Nu nog hef ik een vlag en steek mijn armen in de lucht
en roep 'Kameraad'. Maar zij was het die zich overgaf.
Want op het slagveld hoorde ik haar stamelend razen
met het accent van haar moeder, gore lettergrepen.


XI

Nu nog, nu ik op het punt sta over te schakelen
naar dat andere leven, leidt ze mij als door zwart water
en loert en loenst naar mij door haar gevaarlijke wimpers
en lacht als ik kletsnat opklim tegen haar gouden berm.


XII

Nu nog is haar hele lijf karmijn en glimt van het zweet
en van babyolie glad zijn haar openingen.
Toch blijft wat ik van haar weet een zonderling gebaar,
iets zonder echo, vol bitterheid, toeval en spijt.


XIII

Nu nog vergeet ik weer de goden en hun ministers,
zij is het die mij versplintert, veroordeelt en vergeet,
zij van alle seizoenen maar vooral van de winter
want zij wordt mooier, kouder naarmate ik verder sterf.


XIV

Nu nog tussen alle vrouwen is er niet een als zij,
niet een waarvan de woeste mond mij zozeer heeft verrast.
Mijn zotte ziel zou over haar vertellen als zij kon
maar mijn ziel werd met al haar hebben en houden verwoest.


XV

Nu nog hoe zij beefde van vermoeidheid en fluisterde:
'Waarom doe je dit? Ik laat je nooit meer los, mijn koning.'
Er was geen killere vorst dan ik en overmoedig
liet ik haar zien hoe de Koning traande uit zijn éne oog.


XVI

Nu nog als ik durf te denken aan mijn verloren bruid
tril ik op mijn benen als ik denk aan wie haar nu plukt,
mijn wandelende oleander van een bruid die steeds
opnieuw het onkruid dat ik ben uit zijn lusttuin rukt.


XVII

Nu nog terwijl de bijen van de dood om mij zwermen
proef ik de honing van haar buik en hoor ik het gezoem
van haar klaarkomen en staar ik naar de natte roze
blaadjes van haar beweeglijke vleesetende bloem.


XVIII

Nu nog ons breed bed dat ruikt naar haar en haar oksels
ons bleek bed door de vogels van de wereld bescheten.
Op de vogelmarkt zei zij: 'Die wil ik, die wilde daar,
die almaardoor met zijn bek tikt tegen die tiet van haar.'


XIX

Nu nog, hoe zij zich verweerde en mijn mond weigerde,
en pas toen ik haar vloerde met mijn nagels in haar borst,
lam lag en toen, terwijl ik dronken van haar weelde sliep,
mij weer oppookte als een lang gedoofd gewaande haard.


XX

Nu nog haar beweeglijke borst die in mijn handen lag
en haar lippen dik door de beten van mijn tanden
en haar afgebeten nagels en gekwetste tepels
en hoe zij scheel keek in het wrede licht van de morgen.


XXI

Nu nog verbeeld ik mij dat zij in de smalle tijd
tussen mij en de poolnacht de sterren is geweest,
het gras, de kakkerlakken, de vruchten en de maden
en dat ik dit aanvaardde en dat dit mij nog steeds verblijdt.


XXII

Nu nog, hoe haar beschrijven, met wat haar vergelijken?
Tot in mijn graf zal ik haar ordenen en haar verven
en bederven en haar amechtig weer tot leven blazen
met mijn ergerlijk geklaag, mijn zenuwslopend zeuren.


XXIII

Nu nog haar ogen met de rimmel en de oogschaduw
en de scharlaken lelletjes van haar oren doorboord.
'Ik heb koorts,' zei zij, 'ik kan niet meer, ik vermoord
je, die vingers van jou, niemand anders ooit, nergens, nooit.'


XXIV

Nu nog blijft zij negentien, al drinkt zij; nog zo veel,
en hebben te veel tranen rimpels over haar wangen
getrokken, oorlogsbeschildering en camouflage,
de schimmel en de diepvries van haar leven zonder mij.


XXV

Nu nog als ik haar terug zou vinden als een sprookje
van de maan na de regen en ik lik weer haar tenen,
weer op de been met mijn hart van steen dan vrees ik wordt er
weer een griezelig week lied gewekt als van Cole Porter.


XXVI

Nu nog, zij; meer dan het water in haar wonderlijk lijf
een zoutmeer waarop een eend zou drijven en beklijven
en die eend met een pik was ik - hoor me kwaken! - en zij
meer zijnde wiegde mij op de baren of deed alsof.


XXVII

Nu nog als ik haar terug zou zien met die bijziende blik
van haar, zwaarder in de heupen en voller in de kont,
ik zou haar, geloof ik, weer omhelzen, weer van haar drinken,
een hommel was niet drukker bezig blijer leniger.


XXVIII

Nu nog terwijl ik in haar verstrengeld en geknoopt zit
is de Verwoester bezig en verschroeit Hij de mensen.
Mensen van enige standing zijn hun weg verloren
als na een gevecht zonder wapens en zonder winnaars.


XXIX

Nu nog in haar boeien geklonken en met de bloedneus
van minnaars zeg ik, van haar bloeiende lente vervuld:
'Dood, folter niet langer de aarde, wacht niet, lieve dood,
tot ik klaargekomen ben, maar doe zoals zij en sla toe!'



©
HUGO CLAUS


De vierregelige verzen zijn gebaseerd op een selectie uit het Sanskritische gedicht 'De Dief van liefde' (caurisurata pancasika).

Uit: Hugo Claus Alibi (1985), Amsterdam, De Bezige Bij.

Later ook opgenomen in Gedichten 1948-1993 (Amsterdam, 1994) en Hugo Claus Nu Nog - Een keuze uit de gedichten, Amsterdam, De Bezige Bij, 2007.

Er bestaat eveneens een CD (en een online-mp3versie) Nu nog, geproduceerd door Henny Vrienten, waarop de auteur bovenstaand gedicht en nog een dertigtal andere uit zijn werk voorleest. In 1999 als luisterboek verschenen bij uitgeverij De Harmonie, Amsterdam.

Morgenavond, woensdag 24 maart as., van 23:20 - 00:25 uur is op de VRT (Canvas) te zien Wreed geluk: Claus, Vlaanderen & de liefde. Deze tv-documentaire wordt uitgezonden in verband met de tweede verjaardag van zijn overlijden. De dichter-schilder Hugo Claus, die aan Alzheimer leed, beëindigde in maart 2008 in een Antwerps ziekenhuis door euthanasie vrijwillig zijn leven.

De documentaire gaat op zoek naar de vele kanten van Claus aan de hand van zijn gedichten en herinneringen van anderen. Bij de gesprekken in de film met vrienden van vroeger en kunstenaars onder wie de acteur Jan Decleir, komt ook de laatste nog levende broer van de schrijver, Odo Claus, aan het woord. Tussendoor leest de dichter Hugo Claus - met zijn markante stem - voor, onder andere een aantal strofen uit Nu Nog.

Voor wie de uitzending mist,
Hugo Claus live het volledige gedicht Nu Nog - op indrukwekkende wijze - horen voordragen kan via deze audioproductie van Het Beschrijf (2004):

http://lyrikline.org/index.php?id=162&L=1&author=hc01&show=Poems&poemId=1651&cHash=0f27336869

zondag 21 maart 2010

Knecht


DE TUINMAN EN DE DOOD




Een Perzisch Edelman:


Van morgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik,
Mijn woning in: "Heer, Heer, één ogenblik!

Ginds, in de rooshof, snoeide ik loot na loot,
Toen keek ik achter mij. Daar stond de Dood.

Ik schrok, en haastte mij langs de andere kant,
Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand.

Meester, uw paard, en laat mij spoorslags gaan,
Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!" -

Van middag - lang reeds was hij heengespoed -
Heb ik in 't cederpark de Dood ontmoet.

"Waarom," zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt,
"Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht gedreigd?"

Glimlachend antwoordt hij: "Geen dreiging was 't
Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast,

Toen 'k 's morgens hier nog stil aan 't werk zag staan,
Die 'k 's avonds halen moest in Ispahaan."


© P. N. van Eyck


Oorspr. in Herwaarts (1939), ook in:
P.N. van Eyck Verzameld Werk, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1958

Met mij zoals ik ben


DAAROM



Omdat jij wist

Dat ik het was
Εn niet je laatste minnaar
De knapste van de klas
Omdat je blozend voor me stοnd
Naïef en van de kook
Omdat jij smοοrνerliefd was
Daarom was ik het ook


Omdat je bij mij blijven wou

Ondanks mij bot gedrag
Die vrijgezellendrift

Gepikt hebt elke dag
Omdat je maling aan de mensen had

Aan geroddel en gestοοk
Omdat jij zο graag trοuwen wou

Daarom wou ik het ook

Omdat jij door bleef vechten

Op het randje van de dood
Het wrede tedere leven
In je armen sloot
Omdat jij οnοmwοnden

Het huwelijksbed indοοk
Omdat jij zο graag kinderen wou

Daarom kreeg ik ze ook

Omdat jij leven kunt met mij

Zoals ik ben
Omdat jij altijd anders bent
Dan ik denk dat ik je ken
Omdat jij jouw heilig vuur
Niet νerstikken laat in rook
Omdat jij weet wat liefde is
Daarom weet ik het ook

© Freek de Jonge


- Lied voor Hella de Jonge -


Uit: Freek de Jonge (Op weg) Van A naar Z, Hilversum/Brussel, V2 Records (2010), cd met tekstboek