dinsdag 20 december 2011
Vliegtuigje
RAAM IN DE LUCHT
Vandaag kreeg ik je brief.
Ik heb hem niet geopend.
Ik heb hem op mijn bed gelegd.
Stilte, achter mijn raam
in de lucht een vliegtuigje, hier
in de kamer steeds meer
schaduw - ik wil deze dag terug,
mijzelf bewaren: meisje met brief.
Daarom open ik je brief niet.
© Esther Jansma
Uit: Esther Jansma Dakruiters. Amsterdam, Arbeiderspers, 2000
Bekentenis
GEHEIM AGENT
Alles heb ik geregeld: de valse naam
en het hotel waar niemand ons zou zoeken.
Zijn spierkracht, dat hij klein was, niet veel sprak,
zijn gladde bruine zolen heb ik zelf bedacht.
De rust waarmee hij alles met me deed
om me tot een bekentenis te dwingen.
Stroomstoot, ijslikeur, bamboe, valse hoop:
hij was een meester in het derdegraads verhoor.
Toen ik vertrok had ik gezworen wat hij wou.
Ik had gemoord, verraden en gelogen,
en meer getierd dan hij ooit had gehoord
en toegegeven: deze ontmoeting vond nooit plaats.
© Tonnus Oosterhoff
Uit: Tonnus Oosterhoff Boerentijger, Amsterdam, De Bezige Bij, 1990.
Het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde heeft maandag 19 december jl. besloten de P.C. Hooft-prijs 2012 toe te kennen aan Tonnus Oosterhoff (Leiden, 1953). Oosterhoff is dichter, essayist, schrijver, neerlandicus en reserve-brugwachter. Hij krijgt 'de P.C. Hooft', een oeuvreprijs deze keer bestemd voor poëzie, uitgereikt op 24 mei van het nieuwe jaar tijdens een feestelijke bijeenkomst in het Letterkundig Museum te Den Haag.
Tonnus Ooosterhoff heeft al ruim tien jaar een website met 'bewegende' gedichten, illustraties en muziek die hij in het programma Flash schrijft: http://www.tonnusoosterhoff.nl/menu/index.html
maandag 19 december 2011
Op een schaal
VERMEER
Zoals dode fazanten en patrijzen
precies hun plaats kennen op een
glanzende schaal, versierd met
een handvol bedauwde druiven, zo
vanzelfsprekend mooi in kamers
met een raam op het noorden, in
ingehouden licht, als vogels in een
kooi met het deurtje open, niet bij
machte om te vluchten, wachtend
op iets dat vanuit dat raam misschien
ooit: deze vrouwen vaak het hoofd
gebogen, bezig met wat nauwelijks
bewegen nodig maakt. Een brief
die wordt gelezen, melk gegoten,
een parel gewogen, een leven geleefd.
© Marc Tritsmans
Uit: Marc Tritsmans Van aarde, Tielt (B.), Lannoo, 1999
Rechtop
SPIJKER
De ingeklopte kop verraadt de punt
die door de macht van hamers werd verdreven.
Door timmerbazen voorgeproefd, verdund,
verplet tot scherpte, kwetst hij, hecht hij
de vezels waaraan hardheid zij gegund.
Weerspannigheid en lengte worden waarden
als groter smeedwerk hem het hout in drijft.
Hij blijft rechtop als hij de slagen krijgt.
© Geert van Istendael
Uit: Geert van Istendael Taalmachine Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2001
zondag 18 december 2011
Voorbij de zon - in memoriam Václav Havel
WEG VAN DE HOOP *
Diep in onszelf dragen wij hoop:
Als dat niet het geval is,
is er geen hoop.
Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af van
wat er in de wereld gebeurt.
Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest.
Een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.
Hoop
in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde
omdat alles goed gaat,
of bereidheid je in te zetten
voor wat succes heeft.
Hoop is ergens voor werken,
omdat het goed is, niet alleen
omdat het kans van slagen heeft.
Hoop is niet hetzelfde als optimisme,
evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is,
ongeacht de afloop,
het resultaat.
© Václav Havel (5 oktober 1936 - 18 december 2011)
*Veel aangehaald gedicht van de (toneel)schrijver-dichter, filosoof, mensenrechtenvoorvechter en verzetsman Havel. De vanmorgen overleden oud-president van Tsjechoslowakije en later Tsjechië (1989-2003) schreef Hoop in de periode dat hij zelf in de gevangenis zat: na jaren van vervolging, arrestatie en publicatieverboden ten tijde van de Charta 77-beweging.
Marmer
DE TUIN
Wat zal ik voelen bij het zien van zijn koude lichaam
zijn gele neus en marmeren handen.
Ga ik hem wassen of drink ik automatenkoffie.
Ik vrees het moment dat ik in het voorjaar voor het eerst
alleen de tuin te lijf moet gaan.
© Maarten Moll
Uit: Maarten Moll Lichaam, Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011
Lampen
Wat nog splijten kon in jaren van weemoed,
nog kon roesten van onlesbare dorst,
vervalt en het roepen onder de aarde
doet geen pijn meer en de lampen,
de waakzame, van de ruisende vrouwen
gaan in duister gekleed.
Kijk, een haas slaat zijn haken,
buitelt en
proeft tussen zijn tanden het lood.
© Louis Ferron
Uit: Louis Ferron Voor de val, Amsterdam, De Bezige Bij , 1991
zaterdag 17 december 2011
Terug, zacht
PIETÀ
Die Welt is fort, ich muss dich tragen.
- Paul Celan
Deze pietà
is een man
verzorgd door een andere man
en morgen noodt hen
tot de zachtste
draaiing van een voet in de rug
deze rug raakt, omgekeerd, de voet
terug, zacht
!deog flezej grozreV
© Erín Moure
- uit het Engels vertaald door Samuel Vriezen -
Gedicht van Erín Moure (Canada, 1955) in: Chaos & Orde, festivalbundel
van Poetry International 2011, Rotterdam, juni jl.
van Poetry International 2011, Rotterdam, juni jl.
Stem
ALLEDAAGSE WONDEREN
1.
Het was niet lang nadat hij van de markt terugkwam,
hij had gekeken naar speelgoed dat klein en
glinsterend in te grote bakken lag te wachten
op kopers terwijl ook hij al naar huis verlangde
waar zich tegenwoordig dagelijks een wonder
voltrok, zoals vanochtend
toen opeens het groene lampje van zijn huiscentrale dat
al jaren uit was even oplichtte.
2.
Hij hoorde op de markt, die al bijna werd afgebroken,
de stemmen van vrouwen en zocht de hare en
wist dat zij ook in het missen aanwezig is,
zoals een bril of een riem die je overal in huis zoekt
zich in je jaszak bevindt.
© Wim Brands
Twee nieuwe gedichten van Wim Brands in De Revisor 2011-2,
halfjaarboek voor nieuwe literatuur nr. 3.
vrijdag 16 december 2011
Betrapt
DE SLUIER
Wat is van het neerslaan van mooie ogen
betrapt op hun schoonheid, wel het verwonderlijkst?
Dat door hem of door haar die de ogen neerslaat
een zó schone sluier tevoorschijn gehaald wordt
en hiermee den schonen blik bedekt,
dat het doel hiervan, namelijk het verbérgen der schoonheid
van 't eigene wezen, geenszins bereikt wordt.
© Jan Hanlo
Uit: Jan Hanlo Verzamelde Gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1970
donderdag 15 december 2011
Net als
ONBEGAANBAAR
Voor Yorgos Arayis
Deze weg is verzakt.
Dat komt doordat hij vanaf het begin
slordig was aangelegd
dat komt doordat de opzichters sjoemelden
en de werklieden
waardeloos materiaal gebruikten
de stommelingen
en dan kwam de regen er ook nog eens bij
met bakken uit de hemel
en de weg verzakte
en zonk weg
en werd een en al diepe scheuren
als wonden
als een kreet van protest naar de sterren.
Deze weg is verzakt.
Net als mijn leven.
© Anéstis Evangélou
- uit het Grieks vertaald door Kirsti de Hek -
in: Anéstis Evangélou Verslag van een balling, debuutbundel uit 1960, in tweetalige versie eerder gepubliceerd in Kruispunt nr. 179, Brugge, 1999.
woensdag 14 december 2011
Danser
O KUS MIJ, O OMARM MIJ
ik heb lang in de regen gestaan
ik heb lang op de bus gewacht
ik heb geen taxi kunnen krijgen
ik heb lang wakker gelegen
ik heb ontzettend gedroomd
ik heb niets gegeten
ik heb gestolen
o kus mij, o omarm mij
ik ben de witte slanke jongen
ik ben degene die droomde
ik ben de schim in de regen
ik ben de danser, de dirigent
ik ben de man bij het avondrood
ik ben het lichaam
ik ben de enige.
© Hans Lodeizen
Uit: Hans Lodeizen Verzamelde gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1996/2007 (2e dr.)
Enige vrees
OP ALLE GEZICHTEN
Op alle gezichten van alle mensen
altijd jouw ogen de twee broers
het gebeuren van jou en de onwerkelijkheid
van de wereld
Alle geluiden herhalen je naam
alle gebouwen denken er aan en de affiches
de typemachine raadt het en de sirenes echoën het
elke geboortekreet bevestigt het en de verwerping
van de wereld
Mijn dagen zoeken naar het voertuig van je lichaam
mijn dagen zoeken naar de gestalte van je naam
altijd voor mij in het pad van mijn ogen
en mijn enige vrees is bezinning
die jouw bloed wil veranderen in water
die jouw naam wil veranderen in een nummer
en je ogen iets van herinnering ontzegt
© Ingrid Jonker
Uit: Ingrid Jonker Ik herhaal je - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Gerrit Komrij,
met een nawoord van Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000
Het ruisen
HERBERG ZONDER NAAM
De herberg heeft geen naam, hetzij een die de schaamte
van het grauw dat hier nog samen is kan spreken.
Laatste halteplaats met echte bedden. Het gelag
van sletten en soldaten stoort mij bij het avondmaal.
Ik lees een vers en steel daaruit het vuur
om eigen regels aan te branden. Niet mijn lijf.
Dat gaat vandaag alleen met zichzelf naar bed.
De gelagzaal stroomt pas leeg wanneer het avond is.
Het hormonale ruisen gaat steeds rond –
verwarmt mijn bloed, verdooft mijn oor.
© Chrétien Breukers
Uit: Chrétien Breukers Gysbert Japicx bezoekt het Drielandenpunt, Leeuwarden,
Friese Pers Boekerij, 2009
dinsdag 13 december 2011
Maaltijd in lila
STOPPLAATS
We hielden halt in het stadje de herbergier
liet een tafel in de tuin zetten de eerste ster
flitste aan en doofde we braken brood
je hoorde krekels in de ganzenvoet van de avond
gehuil maar het gehuil van een kind daarnaast gekrioel
van insekten van mensen de vette geur van aarde
zij die met de rug naar de muur zaten
zagen een - nu lila - galgenheuvel
tegen de muur een dichte klimop van executies
we aten veel
zoals altijd als niemand betaalt
© Czesław Miłosz
- vertaling uit het Pools: Karol Lesman -
In: Heb medelijden, tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw, samengesteld en
vertaald door Karol Lesman, Leiden, Plantage, 2003
Wit papier
VEL
Wat trager toch en moeilijker
getekend dan geschreven:
kilometers krentenbollen,
massa’s met behoeftes,
warme macedoine,
kus van nog zonet,
bijvoorbeeld, enzovoort.
Teken een muur: het is erachter.
Trek een rivier: het veer mag varen.
Teken een streep: herken de verte.
Wit papier is winter.
© Joke van Leeuwen
Uit: Joke van Leeuwen Wuif de mussen uit - gedichten en beelden, Amsterdam, Querido, 2006
Winterfestival
Vier dagen literatuur, muziek en film op Writers Unlimited
(v/h de Haagse Winternachten)
van 19-22 januari 2012 in Theater aan het Spui en het Filmhuis, Den Haag.
Thema: 'Keep on dreaming'
Klik voor programma en kaarten:
Voor m'n archief
TOEN JE ME TEN HUWELIJK VROEG,
WOU IK NOG HET VOLGENDE
in je dagen bladeren als stonden ze in een archief,
ze kaften, hoofdstukken openslaan
en bovenal verbanden leggen.
hoe je in kamers zonder deuren sliep bijvoorbeeld,
wat dat van je maakte en waarom je zoveel schrijft
over grootouders, rimpels en dood.
ik zou graag teruggaan naar die avond
bij de haard waarop ik je iets vroeg en
je ogen trilden alsof je in een trein zat.
een goede archivaris zet die rubrieken
binnen handbereik.
© Sylvie Marie
Uit: Sylvie Marie Toen je me ten huwelijk vroeg, Antwerpen/Amsterdam, Vrijdag-Podium, 2011
maandag 12 december 2011
Blikje
ZEER KLEINE ODE AAN DE LIEFSTE
vanochtend
zag ik op straat
een leeg heinz-blikje liggen:
en onmiddellijk
dacht ik aan jou:
57 varieties
© Cees Buddingh'
Uit: C. Buddingh' Gedichten 1938-1970, Amsterdam, De Bezige Bij, 1977
Reiziger
IN HET WATER KIJKEN
In een heldere vijver in Transsylvanië
aan de voet van een Draculaburcht
zag ik een salamander uit de diepte
omhoogkomen, majesteitelijk traag,
een bel lucht happen en met een nonchalante
beweging weer naar de bodem zakken.
Dinosaurus en ruimtewandelaar tegelijk:
een mens in een salamanderpak verlaat
het zonnestelsel omdat de centrale ster sterft.
Reiziger tussen wier, torren, sterrennevels,
spiegeling van de Draculaburcht.
Steeds beter besef je dat wat je ziet
niet de waterwereld hier beneden is of
het ijle heelal boven, maar de toekomst
van wie zich daartussen bevindt.
© Rouke van der Hoek
Uit: Rouke van der Hoek Wolventeldag, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2008
Drenkeling
DRAAD
Een draad van glas hangt boven
het bed. Hij trilt en schittert, golft
langs kussens, lakens, over huid
naakt en doorzichtig, schermt af,
nodigt uit, maar heeft geen haast.
Lost hij op, straks, achter haar rug,
een ladder na de laatste drenkeling
binnengehaald? Of valt hij neer, wikkelt
het lijf dat achterblijft, klein en koud,
in windsels van onbreekbaar licht.
© Peter Swanborn
Uit: Peter Swanborn Tot ook ik verwaai, Amsterdam, Podium, 2009
zondag 11 december 2011
Alsof
VOORZICHTIG AANWEZIG
Zo mooi, alsof je bijna niet bestaat,
en enkel door er toch te zijn verraad
je je aanwezigheid voorzichtig
en ben je waar je zichtbaar bent doorzichtig.
© Ruben van Gogh
Uit: Ruben van Gogh Aan het eind van het begin Amsterdam, Prometheus, 2001
Klonterende mascara
SCHON WIEDER IST VON MEINER ZEIT EIN LEBENSJAHR DAHIN *
De tijd van een minnaar zo jong dat hij van een beetje coke al in mijn bed plaste,
zocht ik jaar op jaar naar het vuurwerk van de Chinese families,
er een camee in mijn ogen werd geprojecteerd
vanaf de straathoeken die ik op mijn zoektocht overstak,
er joegen Wedgewood blauwe sneeuwstormen door de lege bossen van onze verjaarskalender,
backstage dronken we whisky en champagne, we rookten filtersigaretten,
gulzigaards dat waren we, ik ook, maar ons lichaam deelden we,
Jezus volgend; neem dit brood dit is mijn lichaam, drink deze beker wijn, mijn bloed,
ik verdien meer dan de herinnering aan ontwaken met samengeklonterde mascara op mijn wimpers,
koortsig rode oorschelpen, de beeldschone jongen die mijn bed natmaakte,
de steen viel uit mijn ring, maar ik droeg de camee,
roze als mijn slaapwangen, totdat ik het vuurwerk van de Chinese familie op het spoor kwam.
© Carla Boogaards
* cantate van Bach
Nieuw werk van Carla Bogaards, in: Meander aflv. 391, juni 2010
zaterdag 10 december 2011
Spijkers
HET SILHOUET VAN LÜBECK
Opdat de aarde vast zou hangen aan de hemel, sloegen de mensen
er kerktorens in
Zeven koperen spijkers, niet af te wegen
tegen goud
© Reiner Kunze
- uit het Duits vertaald door Geert van Istendael -
In: De mooiste van de hele wereld - 300 gedichten van de 20ste eeuw [bloemlezing], samengebracht door Koen Stassijns en Ivo van Strijtem. Tielt (B.)-Amsterdam, Lannoo/Atlas, 1996
donderdag 8 december 2011
Hoe breed
IN EEN BLAUWE PYJAMA
Ik slaap in een blauwe pyjama,
rechts van mij slaapt mijn kind.
Ik heb nooit gehuild,
ik zal nooit sterven.
Ik slaap in een blauwe pyjama,
links van mij slaapt mijn man.
Ik heb mijn hoofd nooit tegen de muur geslagen,
ik heb het nooit uitgegild van angst.Hoe breed is dit bed niet
dat er plaats is
voor zoveel geluk.
© Anna Świrszczyńska (1909-1984)
In: De mooiste van Świrszczyńska, bloemlezing.
Samengesteld en uit het Pools vertaald door Jo Govaerts
en Karol Lesman. Tielt (B.)-Amsterdam, Lannoo/Atlas, 2006.
W niebieskiej piżamie
Śpię w niebieskiej piżamie,
z prawej strony śpi moje dziecko.
Nigdy nie płakałam,
nigdy nie umrę.
Śpię w niebieskiej piżamie,
z lewej strony śpi mój mężczyzna.
Nigdy nie biłam głową o ścianę,
nigdy nie krzyczałam ze strachu.
Jaki szeroki jest ten tapczan,
pomieściło się na nim
takie szczęście.
- Anna Świrszczyńska
woensdag 7 december 2011
Magneet
ALS EEN TAFELBLAD GLANZEND
Op bed kijken we elkaar
uit de kleren op de vloer
een jurk, een hemd meer valt niet
uit te trekken; hoe we op handen en knieën
bijenwas in de vloer wrijven
tot het hout was opgeeft
terwijl we elkaar op bed liggen te bekijken
op de vloer, glad als een tafelblad waarover dingen
uit eigen beweging beginnen te schuiven
tegen elkaar aan, van elkaar weg
traag over de was glijdend, het lijkt ze
geen moeite te kosten, de magneet onder tafel onzichtbaar
ademend; een tepel uit een borst, een borst
uit een jurk, een hoofd uit een hemd,
het hoofd in de nek
zo graag had ik me
aan haar mond totaal
opengesneden
© Peter Verhelst
Uit: Peter Verhelst Nieuwe sterrenbeelden, Amsterdam, Prometheus, 2008
dinsdag 6 december 2011
Dat het sissen bleef
ZIJ BREEKT WAKKER en spoelt aan
als iemand die verbeten op
de ramen tikt met druppels
uit het noorden en verlangen.
Zij zegt: Ik kan niets lichters
dan dit lichaam geven.
Zo licht dat het verglijdt
nog voor ik het kan nemen.
Ik zeg: Ik kan niets groters
doen dan in je ondergaan,
zoals vermoeide warmte ’s avonds
in je zinkt. Ik droomde dat
het sissen in je duren bleef
en dat ik in je leerde zwemmen.
Uit de cyclus Het Derde Geheim, in:
Johan de Boose Geheimen van Grzimek
Antwerpen, Meulenhoff/Manteau
(De Bezige Bij, Antwerpen), 2010.
Bovenstaand sonnet werd genomineerd voor het Beste Gedicht van 2010.
De bundel waaruit het gedicht afkomstig is, kreeg een nominatie voor
de Herman de Coninckprijs 2011.
maandag 5 december 2011
Hobbelpaard
Vader, ontmantelde, zie je niet
hoe je vrouw nu heerst in jouw rijk
de ontspoorde wagen geborgen, de klap
te boven waarmee jij viel, je schedel brak.
Een dames- een heren- een boerenpaard
hield je in het spoor, bij hobbelpaard gieren
en vallen van je ene knie op de andere -
in mijn benen nog de kinderhefhoogte
ingesleten in de treden op zondag, je tilt me
op naar de schatten in jouw burcht.
© Ineke Holzhaus
Uit de afdeling Elektra, in:
Ineke Holzhaus Waar je was, gedichten, Maastricht/Amsterdam, Azul Press, december 2011.
- voor N.J.H. [1902-1983] -
Congruentie
EUCLIDES
Gij zijt aan het bestaande tegenstrijdig.
Buiging en ronding om u heen gelegd,
eenmaal uw beeld te buiten, trokken recht
en maakten u aan alles evenwijdig.
Tussen die lijnen werd de tijd ontijdig
en schoof de ruimte uit uw lichaam weg.
Ieder begrip dat nog iets van u zegt,
krijgt doel te veel en middelen te weinig.
Ik kan u niet met Euclides beschrijven,
want de figuur waarmee gij congrueert
heeft punten nodig der oneindigheid.
Nochtans moet gij binnen de perken blijven
van het gedicht dat u verdisconteert
in al het wit dat ieder woord omsluit.
© Gerrit Achterberg
Uit: Gerrit Achterberg Verzamelde Gedichten Amsterdam, Querido, 2000.
- Punten van oneindigheid, over wiskunde & poëzie, met dank ook aan Wiskundemeisjes.nl
Surprise
SINTERKLAASGEDICHT
Wat concludeert de Jurist op Sint Nicolaasavond?
Dat Zwarte Piet ‘een racistisch fenomeen’ is
in strijd met art. 1 van de Grondwet…
en de VN-Verklaring van de Rechten van Mens?
Dat de Goedheiligman ten aanzien van zijn paard
dat onafgebroken over gladde daken kletteren
moet
art.16 Gezondheids- en Welzijnswet Dieren
stelselmatig overtreedt?
Dat al dat kwistig pakjes gooien door de schoorsteen
in strijd is met de Warenwet
en de Wet Cadeaustelsel
bovendien?
Welnee! Hij peinst over het auteursrecht
Berust het bij de dichter
of …
bij het Warenhuis “De Bijenkorf”
als daar de dichter in tijdelijk dienstverband
als Hofpoëet van Sint Nicolaas
een kunstig rijm maakt bij uw surprise…?
Zie, hoe hij glimlacht
de Jurist…
te dwaas, te onverwacht is diens conclusie:
berust bij Sinterklaas!
© Manuel Kneepkens
De jurist-dichter mr. M.M.M. Kneepkens volgde in de jaren zestig aan de Rijksuniversiteit Leiden o.a. colleges auteursrecht bij de rechtsgeleerde prof. E.D. Hirsch Ballin
zondag 4 december 2011
Vierkanten
VERLATEN TERREIN
Het mooiste van de kermis was niet
het schelle geluid van botsende auto's
het lonkende licht, de grijparm
die het horloge miste of de zoete geur
van de suikerspinwagen, maar
de bleke vierkanten in het gras,
de afdruk die de kermis op de grasmat
van het park achterliet.
En dat ik dan met mijn zusje aan de hand
naar die plek terugkeerde en zei:
'Kijk, daar stond de draaimolen,
daar de schiettent, en hier de jongen
die kaartjes verkocht voor het spookhuis.'
© Lernert Engelberts
Uit: Lernert Engelberts Ivoren toren te huur Amsterdam, De Harmonie, 1997
zaterdag 3 december 2011
Met blinddoek
SOURDINE *
En als er geen tederheid meer is,
laten we de tederheid dan veinzen
met geblinddoekte handen en geloken ogen,
liggend aan elkander als een grens.
Een woord mag dan niet langer een woord heten,
maar een mondvol troostvol verzwijgen;
en verlangen niet langer een armslag lang,
maar verder, weidser dan een vergezicht
vol zomervogels, muziek van Mendelsohn, een sfumato*
aan Da Vinci ontleend. Jij zult je mooiste medelijden
ruilen met mijn liefste verdriet; ik, voorzichtig talmen
om het tanen van je lichaam dieper af te tasten.
O als er dan nog tederheid is, laten wij de tederheid vrezen
als een oud zeer. Zoveel tederheid,
daar kon geen mens ooit tegen.
© Luuk Gruwez
Uit: Luuk Gruwez Bandeloze gedichten, Amsterdam, De Arbeiderspers, 1996.
* Een sordino of sourdine is een demper waarmee het volume van de klank van een strijkinstrument minder luid gemaakt wordt en de klankkleur veranderd kan worden.
Sfumato: techniek waarbij de omtrekken van onderwerpen in een schilderij wazig worden gemaakt zodat de vormen vaag worden en de contouren onscherp.
Vers door de dichter geschreven naar aanleiding van de ziekte van zijn geliefde, die aan kanker leed.
vrijdag 2 december 2011
Geslaagd
RICHTLIJNEN OM TOEGELATEN TE WORDEN TOT
EEN NIEUWE MAATSCHAPPIJ
(Instrucciones para ingresar en una nueva sociedad)
Ten eerste: optimistisch zijn.
Ten tweede: elegant, hoffelijk, gehoorzaam zijn.
(voor alle sportproeven geslaagd zijn.)
En tenslotte lopen
zoals ieder lid loopt:
een stap naar voren en
twee of drie naar achteren:
maar altijd applaudisserend.
© Heberto Padilla
- uit het Spaans vertaald door Anke van Haastrecht en Frans Kuipers -
Gedicht van Heberto Padilla (1932-2000) uit het archief van Poetry International, in de festivaluitgave Chaos & Orde, Rotterdam juni 2011 .
De Cubaanse schrijver en dichter Padilla was een voormalig medestander van Fidel Castro. Hij werd in 1971 gearresteerd wegens "contra-revolutionaire activiteiten", door zijn vroegere vrienden. Zijn aanhouding bracht tal van progressieve denkers tot inkeer. Padilla werd na het schrijven van de roman Fuera del juego en tijdens de voorbereiding van zijn boek En mi jardin pastan los héroes (In mijn tuin grazen de helden) in de gevangenis gegooid. Pas na zware druk van West-Europese en Zuid-Amerikaanse intellectuelen kreeg hij toestemming om zijn land te verlaten.
In 1981 was Heberto Padilla te gast op Poetry International in Rotterdam.
donderdag 1 december 2011
Onderwaterlicht
DOMINO
Er zwemt een barst door het huis
Niemand die luistert
Uit de schaduw groeien schaduwen
in het onderwaterlicht
dat passerende auto's werpen
op de muren rondom het bed
In de diepblauwe stilte
herhaalt een jongetje lipzacht
al wat gezegd is die dag
en stopt woord voor woord
de gaten in het geluid
dat huwelijk heet
De vloer golft
De deurklink is ver
En het jongetje houdt zijn handpalmen
als een boek in zijn handen
en ik lees 'kom terug, ga weg'
Een spreuk, een dominosteen
die een ster slaat
in het glas van mijn huis
Dan begint het buiten
bruidsjurken te sneeuwen
© K. Michel
Uit: K. Michel Waterstudies, Amsterdam, Meulenhoff, 1999
woensdag 30 november 2011
Sommetje
ACH JE MOET GEWOON ALLES OPTELLEN
Ach je moet gewoon alles optellen
Het slechte vergeet de mens en
het goede vergroot-ie,
je telt gewoon alles op.
Dat zeg jij, zegt zij, maar zo werkt het niet
niet bij mij.
Maar we zijn tenminste één.
Welnee, toen wij zogenaamd heerlijk
in het gras lagen zegt zij, lagen we in scheiding,
dat zeg je er niet bij.
En dat van Madurodam is ook niet zo gegaan.
Maar we waren één.
En die liefjes van jou
zegt zij, en die van mij...
En die keren dat we toch weer
bij elkaar kwamen, zeg ik,
- en hebben geschreid, zeg ik er niet bij -
Je telt uiteindelijk
gewoon alles op.
© Gerrit Krol
Uit: Gerrit Krol - 't Komt allemaal goed, gedichten
Amsterdam, Querido, 2005
dinsdag 29 november 2011
Een vinger die alles verkeerd doet
IN HET TWEE EN DERTIGSTE JAAR
Ik ben nog nooit zo geweest:
na een en dertig jaar zo klein als een schelp
en zo moe als een oud huis,
waarin spoken tekeer gaan, onvermoeibaar,
Géén schelp, geen huis. Wel het vluchtend omhulsel
van het sidderende dier, levensgroot verschrikt,
dat mijn naam draagt. Maar de naam liefde?
Zo dikwijls die naam en zo zelden die stilte.
Ik heb nu meer dan een en dertig jaar
niet veel rust gehad, de simpele, die van mensen:
ergens naar kijken of luisteren, niet meer denken,
slapen als een kind.
Lieveling zeg niets. Ik ben een vinger,
die alles verkeerd doet zodat hij kan schrijven.
Schrijven en weer schrijven. Ik wilde mijn ogen
wel sluiten en slapen als een schip aan je huid.
Mijn redenen ken ik niet. Heb ik mij gekozen
toen ik nog licht was, een vergeetachtig soort
latere engel? Woorden zijn vals,
woorden zijn katten die krols zijn van wijsheid.
Ik wilde wel slapen als een kind op het strand,
als het kind dat ik niet geweest ben, de man
die niet uit het kind kon groeien, de mens
die nu dan hardloopt in mij, gekke sprinter.
Lieveling, zeg niet. Ik heb zo lang,
eigenlijk zò lang geleefd, het is belachelijk.
Maak als je kunt dat mijn ogen gaan rusten
en dat àchter mijn ogen: de schreeuwende leegte,
waarachter mijn god die dwaas van de liefde.
© Hans Andreus
Uit: Hans Andreus Zoon van Eros Amsterdam, uitg.mij. Holland - Windroosreeks, 1986
maandag 28 november 2011
Trombones
AIR MAIL
Vannacht lag ik iedereen brieven te schrijven
op luchtpostpapier. Het ging over rozen,
trombones, de maan.
Beter bewijs dat ik droomde bestaat niet:
ze zweefden als vliegtuigjes weg door de kamer
en kwamen in dromen van anderen aan.
© Ingmar Heytze
Uit: Ingmar Heytze Het ging over rozen. Amsterdam, Podium, 2002
Aankomst
VANDAAG
Dit meldt men op doorreis
men is halverwege
het licht is gespleten
men ligt tussen drinken en eten
het glas speelt de meerdere
het eten vast nog een meter
men is hier geheel
gisteren vertrokken zal men morgen
als het luchtkasteel meezit
als van ouds arriveren -
© Gerrit Kouwenaar
Uit: Gerrit Kouwenaar Vallende stilte - een keuze uit eigen werk. Bloemlezing i.s.m. René Puthaar ter gelegenheid van de 85ste verjaardag van de dichter, Amsterdam, Querido, 2008
Labels:
dichterswit,
gerrit kouwenaar,
René Puthaar
zondag 27 november 2011
Boodschapper
VOORTDUREND WACHTEN
We wachtten maand na maand. Altijd stond er iemand
op de uitkijk. Niets. Geen boodschapper verscheen.
Het pad lag vol stenen en doornen.
Oktober, november, december. En de lange tafel
Vergeten onder de bomen. Ten slotte
kwam de opziener, zette de twaalf glazen
op de tafel. Eén ervan viel op de grond;
het lag aan scherven. Zodat ons niets overbleef
dan te wachten, opnieuw, van bij het begin.
© Yánnis Rítsos
- uit het Grieks vertaald door Ben Cami -
In: De mooiste van de hele wereld - de moderne wereldpoëzie in 333 gedichten,
samenst. Koen Stassijns en Ivo van Strijtem. Tielt (B.) / Amsterdam, Lannoo/Atlas, 2010
Labels:
dichterswit,
Ivo van Strijtem,
Koen Stassijns,
Yánnis Rítsos
Een jongetje dat
SONNET
Soms loop ik 's nachts naar het Victorieplein,
Als kind heb ik daar namelijk gewoond.
Aan vaders hand zijn zoon te zijn,
Op moeders schoot te zijn beloond
Om niet. Om niet is het, dat ik hier ga,
De vrieskou in mijn jas laat dringen,
Alsof de tijd zich ooit zou laten dwingen,
Terwijl ik roerloos in de deurpost sta
Om thuis te komen. En zo simpel is de gang
Om tot dit moeilijk inzicht te geraken:
Dat ik geen kind meer ben; dat ik verlang
Naar iemand die nooit kon bestaan:
Een jongetje dat alles goed zou maken -
de tijd die stilstond en hem liet begaan.
© Ischa Meijer [1943-1995]
Uit: Rogier Proper [samenst. en red.] Citroen, Citroen ('Loof de Heer' is Kampioen), een selektie van gedichten uit Propria Cures 1964-1972. Amsterdam, St. Propria Cures, 1972.
Als kind overleefde de journalist, interviewer, filmacteur, toneelschrijver en televisiepresentator Israël Chaim (Ischa) Meijer samen met zijn joodse ouders het concentratiekamp Bergen-Belsen.
zaterdag 26 november 2011
In de veronderstelling
DROOMBEELD
Vanmorgen toen ik nog niet wakker was
maar al niet meer sliep sloop onzichtbaar
op gehoefde sokken het onheil binnen
in mijn bed, vlijde zich tegen mij aan
en fluisterde om mij niet te wekken mijn naam.
Terwijl ik mijn ogen niet opende zag ik
dat hij naar mij keek met ook zijn ogen dicht
het kussen streelde dat hij voor mijn lippen aanzag
en dat hem zoende zoals ik zou hebben gekust.
Wij omhelsden in de veronderstelling van elkaar.
© Hagar Peeters
Uit: Hagar Peeters Koffers zeelucht Amsterdam, De Bezige Bij, 2003
donderdag 24 november 2011
Een vogel voor iedereen
DAN ZOU IK 'S NACHTS MIJN BORST ALS EEN VENSTER OPENZETTEN
Daarboven zouden de ooievaars met de wolken verkeren
Zo’n duizend ooievaars gereed voor de trek
Samen met jou zouden ze glijden en spreiden
Op jouw teken zich verzamelen en gaan
Wij zouden daar beneden, geknield op de grond
Duizend mensen, uitgeput, vertrapt,
naar boven kijken met tweeduizend ogen
met onze voeten en handen en harten als ogen
En voor ieder zou er daarboven een vogel zijn
© Ali Cengiskan
- uit het Turks vertaald door Margreet Dorleijn -
Bron: Maastricht Poetry Nights Festival, 2000 - zie
http://www.maastrichtpoetry.com/avtor.asp?lang=mac&id=957
De bloemen
GEMOMPEL
Kijk hem met zijn bloemen.
Nou denk je hij heeft succes gehad
of een rijke bewonderaar.
Maar reken maar dat ze elke avond dezelfde bos krijgen
op alle bühnes van het land
rozen van plastic
voor de goedkoopte.
© Remco Campert
Uit: Remco Campert, Dichter Amsterdam, Bezige Bij, 1995.
Remco Campert (1929) is dit jaar 60 jaar dichter.
Hij debuteerde in 1951 met de verzenbundel Vogels vliegen toch. In Den Haag, Camperts geboortestad, wordt dit dichterschap morgen gevierd met een bescheiden symposium in het Letterkundig Museum.
Met film, muziek, lezingen en optredens van behalve de feesteling zelf onder anderen Bart Chabot, Ad Zuiderent, Anna Enquist, Theo Loevendie, Cees Nooteboom en Hagar Peeters.
illustratie uitnodigingskaart:
Fritzi Harmsen van Beek (1927-2009)
Koninkrijk
ECHT
Alleen het onvoorspelbare is waar
authentiek, nog niet verpest.
Achter de taal zit het koninkrijk
van het onuitgesproken,
het nog te bedenken.
© Mark Blaisse
Uit: Mark Blaisse Gestapeld steen Amsterdam, Panarea Publishing, 2010
woensdag 23 november 2011
Zijn laatste
ZWEET
In de laatste weken voor zijn dood vaak de wasmand omgekeerd
om aan zijn overhemden te ruiken, zijn sokken. Voor de onderbroeken
was hij nog niet dood genoeg. De rugpanden van zijn witte hemden
roken het lekkerst. Eén keer de verwarrende, heel lichte geur van aardbeien.
Toch was het moeilijk hem een specifieke geur toe te kennen. Hij was
geen man van kettingsmeer, duivenvoer, schuurlucht.
Ik heb mijn vader nooit zien zweten in zijn knisperende overhemden.
Zijn zakdoeken kwamen niet hoger dan zijn neus.
In zijn laatste pyjama kon ik hem al na twee dagen niet meer vinden.
© Maarten Moll
Uit: Maarten Moll Lichaam, Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011
Abonneren op:
Posts (Atom)

