If there is any substitute for love, it's memory - Joseph Brodsky
zaterdag 17 januari 2009
donderdag 15 januari 2009
Wat doen ze als niemand meer lacht?
CLOWNS
Waar zitten de clowns?
Wat eten de clowns?
Wat doen de clowns
als niemand,
maar dan ook niemand meer lacht,
mama?
© Miroslav Holub
Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus - een keuze uit de gedichten en andere
teksten 1958-1998, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová,
Amsterdam, De Bezige Bij, 2008
zaterdag 10 januari 2009
Lichaam en stof
JE NACHTHEMD over de stoel gehangen nog
nabewegend: zijn plooival een legende: het verglijden
van lichaam en stof. Een andere werkelijkheid
is het openen van knoopjes, ogen en
die lichtheid van zijde, die je laat ontglippen
in het bodemloze, wanneer de wind je verdwijnen
natekent en ik me afvraag welke eenzaamheid
er spreekt uit het verplaatsen van stoelen op een dag
die zijn belofte niet kent. Het terras
herordent zich in de veren van schaduwen
het licht geeft dingen een plek, stekende
contouren die zichzelf niet kennen. Ik volg
de stenen trap, klim naar de vijgenboom
omhoog die de horzels tillen.
Jürgen Nendza
DEIN NACHTHEMD pendelt noch über dem Stuhlrücken
aus. Sein Faltenwurf eine Legende: das Vergleiten
von Körper und Stoff. Eine andere Wirklichkeit
ist das Öffnen der Knöpfe, der Augen und
these Leichtigkeit der Seide, die dick abstreift
ins Bodenlose, wens der Wind dein Verschwinden
nachzeichnet und ich mich frage, welche Einsamkeit
spricht aus dem Verrücken der Stühle an einem Tag,
der sein Versprechen nicht kennt. Die Terrasse
sortiert sick im Gefieder der Schatten,
das Licht stellt Dinge in den Raum, stechende
Konturen, die nichts von sich wissen. Ich
folge der Steintreppe, gehe zum Feigenbaum
hinauf, den die Hornissen tragen.
Uit: Jürgen Nendza Flugtöne/Vlieggeluid - vertaling Ard Posthuma - gedichten in het Duits en het Nederlands,
met een nawoord van Alexander von Bormann.
Maastricht International Poetry Series 2008, uitgave i.s.m. Verlag Ralph Liebe, Weilerswist/Köln
woensdag 7 januari 2009
Duizend duiven, iedere morgen
DE KOGELS ZIJN OP
Zoveel jaren hebben ze allen honger, hebben ze
allen dorst, sneuvelen ze allemaal
belegerd vanuit vasteland en zee,
de hitte vrat aan hun velden
en het zilt drenkte hun huizen
de wind rukte hun deuren uit en
de schaarse paaslelies op het plein.
Door de gaten in hun overjas
komt en gaat de dood
hun tong is bitter als de pijnappel
hun honden zijn gestorven opgerold in hun schaduw
de regen geselt hun gebeente.
Bovenop hun uitkijkpost versteend
roken ze de mest en de nacht
starend naar de razende zee waar die de gebroken
mast van de maan heeft opgeslokt.
Het brood is op, de kogels zijn op,
nu laden ze hun geweren
alleen nog met hun hart.
Zoveel jaren belegerd vanuit vasteland en zee
hebben ze allen honger, sneuvelen ze allemaal
maar er is niemand dood -
bovenop hun uitkijkpost schitteren hun ogen,
een grote vlag, een groot en dieprood vuur
en iedere morgen vliegen duizend duiven
uit hun handen naar de vier deuren
van de horizon.
Grote aankomst
samen wakker worden
© LEO HERBERGHS
Uit: Leo Herberghs Mijzelf achterna, Leiden, uitgeverij Plantage, 2006
dinsdag 6 januari 2009
Winterdame (mit Fuchspelz)
PIAZZA DI SAN MARCO
En toen de Venetiaanse Winterdame zich kouwelijk
Omgordde met stola's van vossenbont - het was hartje
Zomer - speelde het orkest kerstliederen. Zij schroefde
Verder in haar duistere dromen. Tot de avond viel.
Het water steeg. De skaters, de terrassen verdwenen.
Haar hoofd dreef als een fluisterboei tussen het rotan.
© Hans van de Waarsenburg
PIAZZA DI SAN MARCO
Und als sich die venezianische Winterdame verfroren
Mit Stolas aus Fuchspelz gürtete - es war mitten im
Sommer -, spielte das Orchester Weihnachtslieder. Sie
Schraubte sich hinein in düstere Träume. Bis der Abend fiel.
Das Wasser stieg. Die Skater, die Terrassen verschwanden.
Ihr Kopf trieb als Flüsterboje zwischen dem Rotang.
uit: Hans van de Waarsenburg So treibt die Insel/ Zo drijft het eiland
tweetalige keuze uit zijn gedichten, in het Duits vertaald door Marinus Pütz. Met een voorwoord door Cees Nooteboom.
Verlag Ralf Liebe, Weilerswist-Köln, 2008
zondag 4 januari 2009
Gloeidraad
IN HET DONKER LIGT EEN LAMP TE BRANDEN
We wisten van het bestaan af
van de donkere kamer. Het was een kwestie
van juiste tijd en plek om elkaar te vinden. Stilte
en donker dat je zenuwen lamlegt. Geduld om hitte
tot ontwikkeling te laten komen. We waren op de hoogte
van de voorwaarden voor een gelukkig leven.
Met uitgestoken handen gingen we de kamer binnen. Na een tijd
leek het donker op marsepein, van binnenuit verlicht, maar
het gedroeg zich als een lichaam, met alle gevolgen van dien.
In de donkere kamer brandde een lamp
en die lamp waren wij: gloeidraad en glas, gas en oog
om traag in uit te doven, lang nadat we zullen zijn
verdwenen. En ooit, en ooit, en ooit, zongen we, jubelde het
ons de ogen uit. Nooit, nooit, nooit, echode het.
© Peter Verhelst
Uit: Peter Verhelst Nieuwe sterrenbeelden, Amsterdam, Prometheus, 2008
zaterdag 3 januari 2009
Door de straten van de stad
We waren stompjes, rompen
zonder ledematen, we lagen in de modder
bij een tot puin geschoten Rijksmuseum
en konden elkaar alleen nog
aan onze stemmen herkennen.
Ik geloof zelfs dat ik je
deze droom nog heb verteld.
Intussen is zoiets hier niet gebeurd.
Wel ben ik aan mijn grijze haren
achter jouw praalwagen van leugens
door de straten van de stad gesleurd.
Uit: Judith Herzberg Soms vaak, Amsterdam, uitg. De Harmonie, 2004
Vrouw met vinkje
GEEN SEÑORITA
Nee, ik moet geen señorita in mijn armen,
zo'n buitenlands mens.
Hotelregistratie met een vinkje bij señorita -
geen vinkje voor mij.
Want ik houd niet van mensen die ik niet ken.
Zo zal ik nooit naar de hoeren gaan.
Een bordeel - ik heb al moeite met een café.
Al die vreemde mensen daar die niet mijn type zijn.
Ik ken ze niet.
Ik ken alleen maar mensen die ik ken.
Ja, ik ben echt mensenschuw.
Daarentegen, niets is heerlijker dan
de blote kont van een vrouw,
de blote kont van een vrouw in je armen,
je eigen vrouw bijvoorbeeld,
een kont die je kent.
Niet is heerlijker voor een man
en voor een vrouw,
dan elkaars
kont te beminnen, ergens buiten,
op een zandweggetje of gewoon,
langs een vierbaansautoweg.
© Gerrit Krol
Uit: Gerrit Krol - 't Komt allemaal goed, gedichten. Amsterdam, Querido, 2005
woensdag 31 december 2008
Bleke foto's uit een binnenzak
Het is weer deze nacht dat tractoren
Grommen in de achtertuin. Als hese honden
Naar mijn trommelvliezen grauwen. Het is weer
Deze nacht dat oeverloos snauwen een
Vuist slaat tegen de sterrenloze hemel. Er
Rouw wordt afgekondigd in verdwenen
Straten. Het is weer deze nacht dat namen
Tollen in de gaten van een schrompelend
Geheugen. Namen als oud textiel in jute
Zakken. Gedroomde namen soms. Het is
Weer deze nacht dat gezichten vergelen in
Kisten, verbranden in ovens, verteren
In aarde. En het is weer deze nacht dat
Ik taal hark, woorden schoffel, in mezelf
Brom, met een klap de luiken laat landen.
*
Het is weer deze nacht dat mijn vader zonder
Klop op de deur aan tafel komt zitten en ik hem
Jenever schenk. Hij gretig zijn eerste glas
Drinkt, een tweede gebaart, zijn stropdas
Ontknoopt en een sigaret opsteekt. Uit zijn
Binnenzak haalt hij bleke foto's, wijst naar
zichzelf en knikt. Ik herken de verleden man
Die zo dicht bij mij staat dat ik opnieuw verlegen
De dood van mijn schouders krab. Het is
Weer deze nacht dat zijn stem naar toon
En zoon zoekt. Iedere borrel is een slok
Toenadering, iedere sigaret een verlegenheid.
En als de fles geleegd is, de sigaretten gerookt,
Stapt hij terug in zijn nacht, blijf ik achter,
Terwijl daglicht tergend langzaam mijn ogen sart.
*
Het is weer deze nacht die om mij hangt
Als een natte loden jas, die mij ter aarde
drukt. Waarin ik wankel na een stortbui
Een huis bereik. Het is weer deze nacht
Dat herinnering als een scherp mes schaaft
En schilfers naar beneden dwarrelen.
Een sneeuw van zwijgen waarin doden
Miraculeus worden betast. Het is weer
Deze nacht dat dicht tegen mij huid zich
Vlijt en plooit. Ik je kus met dunne lippen.
Verleden tederheid zich spreidt. Het is
weer deze nacht dat regen drupt op de
Vloer van vroeger, almaar drupt, en het
Hoofd blijft liggen op het doordrenkte
Kussen en je zo moet huilen.
© Hans van de Waarsenburg
Nieuwjaarsgedicht van Hans van de Waarsenburg, met vertaling in het Engels door Peter Boreas. Bibliofiele uitgave, met de hand gezet in de Claudius van Rudolf Koch en gedrukt op Magnanipapier door Hans van Eijk,
Bonnefant Press, Banholt/Maastricht, december 2008
Het is weer deze nacht verschijnt binnenkort in Van de Waarsenburgs nieuwe dichtbundel Wie hier nog komt, bij uitgeverij Wereldbibliotheek te Amsterdam (voorjaar 2009)
Onzin
TAST MET DE LOEP AF
Tast met de loep af
het geleefde leven en zie
wie heeft de onzin uitgevonden:
de tijd heelt alle wonden
© Lizzy Sara May
Uit: Lizzy Sara May Het depressionisme, Amsterdam, De Bezige Bij, 1988.
maandag 29 december 2008
Eén scherf is genoeg
DE ARCHEOLOGIE VAN HET HART
Hadden we maar meer dan één hart
verzucht hij. Konden we het afstoten
als een verwelkte bloem
maar we worden verscheurd en verdeeld.
Elk fragment heeft zijn plaats
troost de archeologe die graag in zijn ruïnes wroet.
Voor een lang verhaal heeft zij
aan een scherf genoeg.
Zij tulpt haar lippen
en blaast het stof weg
zoals zijn moeder blies
over zijn geschaafde knie.
© Herman Leenders
Uit: Herman Leenders Vervalsingen, Amsterdam, Arbeiderspers, 2008
De zwaartekracht van vroeger
AARDAPPELKUNDE
Het was laat en het ging over de waarheid.
Essenties vind je in het kleinste meest gewone
zei iemand, zelfs een aardappel heeft zwaartekracht
het grootste wat ik deed in mijn leven tot dusver
was niet schreeuwen maar dag zwaaien, dagdag naar alles
wat verdween en begon, doden, kinderen, alles
verandert nu eenmaal, de thermodynamica stelt
dat chaos de regel is, alles beweegt
voortdurend van gaaf naar voor altijd kapot
hieruit leidt men het bestaan van de tijd af, vandaar
ook dat wuiven van mij, van ons – correctie
tot dusver is onzin, het verleden bestaat niet
vroeger is een gedachte, een maaksel, een aanschaf
dus ik heb niets moedigs gedaan, ik heb alleen
zojuist in het donker van de kast die mijn hoofd is
getast naar het vermeende eeuwige vanzelf
van vandaag gekochte knollen en daar dacht ik iets bij
wat ik nooit eerder bij precies datzelfde dacht.
Esther Jansma
uit: Esther Jansma Alles is nieuw, Amsterdam, De Arbeiderspers, 2005
Wat blijft
WEGGAAN
Als een auto die lang in de regen gestaan heeft
optrekt en wegrijdt, blijft waar hij stond achter
een plek die zich van de rest van de straat
onderscheidt, even nog, tot hij ook nat is
en niet afzonderlijk meer bestaat.
Dat is wat blijft als je weggaat.
© Anton Korteweg
Uit: Anton Korteweg Comfortabel ongelukkig (een bloemlezing met gedichten uit vier eerdere bundels, verschenen tussen 1982 en 1991), Amsterdam, Meulenhoff, 1999
Ander wetenswaardigs is er niet
’s NACHTS, AAN DE TELEFOON
(À meia-noite, pelo telefone)
’s Nachts, aan de telefoon,
vertelt ze me dat het bosje op haar venusheuvel blond is.
Ander wetenswaardigs
van haar lichaam geeft ze niet, noch van haar voorkeur.
Ze boudeert:
‘Als jij niet heel gauw hierheen komt
en ik ook niet naar jou toe kan rennen,
wát moet er dan van mij worden tot de ochtend?’
Dat weet ik ook niet, en ik zwijg.
Carlos Drummond de Andrade
uit: C. Drummond de Andrade De liefde, natuurlijk (gedichten) - vert. uit het Portugees door August Willemsen – Amsterdam/Antwerpen, Arbeiderspers, 1992
Rangschikking
Op een avond kwam ik aan
in de werkplaats, in het huis
van de hoekige dame
die ronde vormen maakt
van klei en aarde.
Ik zag wel vijftig
pοrseleinen tranen naast elkaar
οp de vloer gelegd en ze zei:
'Tja, ik weet het ook niet,
het gaat maar door.
Misschien als ik suja zeg of
tot honderd ga...'
Misschien, dacht ik,
als je ze rangschikt
naar Verdriet.
Gerry van der Linden
Uit: Gerry van der Linden Aan mijn veren hand, Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 1993.
Ook in: Liefde kon maar beter naamloos zijn – 150 dichteressen voor Amnesty International. Bloemlezing, samenst. Daan Bronkhorst. Breda, De Geus, 2000.
zaterdag 27 december 2008
Maan, vertel me, wat doe jij daar aan de hemel?
Graaf Giacomo Taldegardo Francesco di Sales Saverio Pietro Leopardi (1798-1837) was een vooraanstaand Italiaans dichter, filosoof en taalkundige aan het begin van de negentiende eeuw.
Leopardi was een telg uit een adellijke familie in de Marche, een streek in Italië die zuchtte onder het strenge bestuur van de toenmalige pausen. Een leven lang leefde hij in onmin met de katholieke kerk "en de hier heersende hypocrisie".
Veel werk van Leopardi kwam terecht in zijn Canti ('gezangen', liederen).
Il tramonto della Luna (De ondergang van de maan) was het laatste canto dat Leopardi kort voor zijn dood schreef: in Napels, waar op dat ogenblik een cholera-epidemie heerste. De dichter verbleef er zijn laatste jaren, schrijvend aan zijn Pensieri (Gedachten). Een oogziekte en een algeheel zwak gezondheidsgestel plaagden Leopardi tot aan zijn dood. Internationale bekendheid heeft zijn gedicht L'infinito (Het oneindige) verworven.
vrijdag 26 december 2008
Landschappen
Winter
eindelijk zag ik dat alles voorbij
zou gaan als deze dag boven
land dat ik lief heb
ik zeg niet dat dat erg is
ik zeg alleen wat ik dacht
te zien
- Rutger Kopland, Winter (fragm.), in Tirade nr. 124, april 1967








