woensdag 21 januari 2009
Ook jij, ook jij
BILDZEITUNG
Du wirst reich sein
Markenstecher Uhrenkleber:
wenn der Mittelstürmer will
wird um eine Mark geköpft
ein ganzes Heer beschmutzter Prinzen
Turandots Mitgift unfehlbarer Tip
Tischlein deck dich:
du wirst reich sein.
Manitypistin Stenoküre
du wirst schön sein:
wenn der Produzent will
wird die Druckerschwärze salben
zwischen Schenkeln grober Raster
mißgewählter Wechselbalg
Eselin streck dich:
du wirst schön sein.
Sozialvieh Stimmenpartner
du wirst stark sein:
wenn der Präsident will
Boxhandschuh am Innenlenker
Blitzlicht auf das Henkerlächeln
gib doch Zunder gib doch Gas
Knüppel aus dem Sack:
du wirst stark sein.
Auch du auch du auch du
wirst langsam eingehn
an Lohnstreifen und Lügen
reich, stark erniedrigt
durch Musterungen und Malz-
kaffee, schön besudelt mit Straf-
zetteln, Schweiß,
atomarem Dreck:
deine Lungen ein gelbes Riff
aus Nikotin und Verleumdung.
möge die Erde dir leicht sein
wie das Leichentuch
aus Rotation und Betrug
das du dir täglich kaufst
in das du dich täglich wickelst.
© Hans Magnus Enzensberger
Uit: H. M. Enzensberger Verteidigung der Wölfe gegen die Lämmer (1957), Frankfurt a.M., Suhrkamp
Als een offer van de Azteken
HARTTRANSPLANTATIE
Na een uur
waar het hart was
gaapt in de borstkas een afgrond
nadat de mensen zijn uitgestorven.
Trommels van buitenlichamelijke omloop
een onhoorbare symfonie
uit de nieuwe wereld.
Het is als vallen uit een vliegtuig, de lucht koeler
pulseert in contrabeweging microscopisch landschap
door het gepiep van iets als ruimtemarmotten,
met rubberhandschoenen.
Daar brengen ze al in geschaafd ijs
het nieuwe hart
als een trofee
Kamer wordt gehecht aan kamer,
aorta aan aorta,
drie uur eeuwigheid
heen en terug.
En slaat het hart aan
en springen de potentialen
als synthetische schaapjes
op het groene beeldscherm,
dan is het net een modelslagveld
waar leven en geest
gevochten hebben
en beide hebben gewonnen
© Miroslav Holub
Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus - een keuze uit de gedichten en
Verzinsel
Potten inkt en rekenen
NIET TE BESCHRIJVEN
Niet te beschrijven
wat een geur doet in je neus
en in het weke van je hersenen,
een bloem, een strandlucht.
Laatst liep ik op de weg
toen langs mij streek een vleug van vroeger,
van potten inkt en rekenen,
wat ik in der eeuwigheid zou zijn vergeten,
ik liep ertegenop.
Men zegt dat van bepaalde vlindersoorten
het reukvermogen
zich uitstrekt over kilometers,
maar of het nu de natuur is
of een oude school,
of een meisje dat in je armen staat
en geurt als zeven jaar geleden
of, als het heeft geregend,
de hartverscheurende kracht van een naaldwoud-
je noemt het,
maar beschrijven kun je het niet.
Gerrit Krol
Uit: Gerrit Krol Polaroid. Gedichten 1955-1976. Amsterdam, Querido 1976.
Ook in: Gerrit Komrij - De Nederlandse poëzie van de 19e en 20e eeuw, in 1000 en enige gedichten. Bloemlezing, Amsterdam, Bert Bakker 1979
Het kapje van het ei
EEN BESLISSEND ONTBIJT
Hoe zal het gaan? Een reuzin,
regelloos, hakt het kapje
van dit ei, mijn arme hoofd.
Haar lenige tong likt kleuren
en klanken, de herinneringen
en alle verbindingen daartussen
mijn levenswerk plakt vermorzeld
tegen haar verhemelte. Hoe zij
dan slikt. Heerlijk. Leeg
zal ik achterblijven, eens, spoedig,
later. Niets meer weten, niets
dat mij invalt. Geen ik, niet mij.
Zo zal het gaan. En nu:
aan het werk. Het kan niet
anders, er moet gegeten worden.
© Anna Enquist
Uit: Anna Enquist De tweede helft. Amsterdam, De Arbeiderspers, 2000
dinsdag 20 januari 2009
Hoe sê mens dit
HOE ZEG JE DAT
Ik weet echt niet hoe ik het zeggen moet
je verwinterde getrimde baard is misschien
te ná, mij voor taal te dichtbij, te kiezelgrijs
ik weet werkelijk niet hoe ik je ouder wordende lijf moet weergeven
zonder de woorden 'verlies' of 'fataal'. Ik heb geen idee
ik weet niet waarom het woord 'rimpels' zo banaal klinkt
ik weet niet hoe ouder worden moet klinken in taal
de irissen van je beruchte blauwe ogen
zijn intussen doordesemd geraakt met groen
maar dan stamelender en inniger - twee
blijvende koelten die mij een leven lang liefhebben
mijn wijsvinger trekt je wenkbrauwen na
waaruit haren groeien als bliksemschichten
gezicht dat ik liefheb: gezicht van verwering
als ik je tegen me aandruk voelen je haren als dons
je hoofdhuid verbaast me om zijn textuur - evenals
de lange groeven die van je oren naar je hals lopen
de mond die geniaal aan mootjes hakte rust nu
geurig tegen mijn slaap genadig als brood
je handen laten mijn borsten als glazen donkere
wijn in hun palmen zinken misschien wil ik wel zeggen
dat ik je dikke buik zo sexy vind
dat een erectie tegen de lichte glooiing
mij het water in de mond doet lopen misschien wil ik
wel zeggen dat ik mij voor de eerste keer
kan overgeven aan je dijen vanwege hun weke
witheid, dat ik het zachte lubberen van je billen
liever heb dan de jonge harde opgefokte geilheid
van vroeger het gaat je bij seks niet meer
om jezelf, maar om mij het gaat
je niet meer om de voortplanting, maar je
wijdt je in alle rust aan mij - in
deze schat aan ervaring strek ik me uit. het is
alsof je dieper in me gaat, ik stiller word, alsof we
in alle heelheid klaarkomen. hoe verzet je
je tegen de gemakkelijke smoes die oud worden botweg
tot metafoor van de dood vermomt? hoe
kom je aan de woordenschat van de ouderdom?
© Antjie Krog
HOE SÊ MENS DIT
ek weet werklik nie hoe om dit te sê nie
jou deurwinterde kortgeknipte baard is dalk
te ná, te téén my vir taal, te grys van grint
ek weet werklik nie hoe om jou ouerwordende lyf te sê
sonder die woorde 'verlies' of 'fataal' nie. ek weet nie
ek weet niet waarom die woord 'plooie' so banaal klink nie
ek weet nie hoe ouerword moet klink in taal nie
die irisse van jou berugte blou oë
het intussen onderhewig geraak aan groen
meer stamelend en innig nou - twee
blywende koeltes wat my 'n lewe lank liefhet
y wysvinger trek jou wenkbroue na
waaruit groeisels soos weerligte knal
gesig wat ek liefhet; gesig van verwering
as ek jou teen my nader trek is jou hare donserig
jou kopvel verras my met sy tekstuur - so ook
die lange kepe wat van jou ore nek af sny
die mond wat so briljant kon klief roer nou
geurig teen my slape genadig soos brood
jou hande laat my borste soos glase donker
wyn in jou palms sink ek dink ek probeer sê
dat ek jou verdikte buik sexy vind
dat 'n ereksie teen die effense ronding
my nat in die mond laat ek dink ek
probeer sê dat ek my vir die eerste keer
kan oorgee aan jou dye vanweë hulle week
witheid, dat ek die sagte losheid van jou boude
verkies bo die jong harde beneukte jagsheid
van vroeër jy gebruik nie meer seks
vir jouself nie, maar vir my uit my
wil jy niet langer voorteel nie, maar jy
maak jouself rustig bekend aan my - in
die weelde van ervaring strek ek my uit. dis
asof jy dieper in my is, ek stiller, asof ons
met groter heelheid kom. hoe verset mens
jou teen die gemaklike uitweg wat oudword bloot
tot metafoor van die dood verstom? hoe en waarmee
verwerf 'n mens die woordeskat van ouderdom
Uit: Antjie Krog Lijfkreet, gedichten. Amsterdam, Podium, 2006.
Oorspr. titel: Verweerskrif, vertaling Robert Dorsman
Buiten proportie, doet u geen moeite
O MEVROUW MEVROUW
(Oh minha senhora ó minha senhora)
O mevrouw ο mevrouw ο doet u geen mοeite mevrouw doet u dat niet dat vraag ik u dat smeek ik u bij God onze Verlosser mevrouw schenkt u geen aandacht aan een eenvoudige sterveling een zwerver als ik die niet de glοrie verdient van laat staan van... nee nee nee mevrouw knoopt u nu niet mijn gulp lοs en u hoeft zich ook niet uit te kleden wat is dat nou dit is werkelijk buiten proportie ik ben absoluut niet vοοrbereid ορ een dergelijke emotie οf cοmmοtie weet ik veel mevrouw ik weet al niet meer wat ik zeggen moet zei ik wat? woorden schieten te kort de adem het speeksel schiet te kort οm mijn tong te bevοchtigen en een samenhangend betoog te houden in de lijn van mijn verlangens ik voel mij verlaten door de Heilige Geest Gods mevrouw ik ik ik ο mevr... zijn dit uw borsten οf is het een verschijning en die haartjes en die bil... in zο veel naaktheid verdrink ik zο veel naakt doodt mij verplettert mij geloofd en geprezen zij God dit is het einde van de wereld over mijn einde ik ik...
Carlos Drummond de Andrade
Uit: C. Drummond de Andrade De liefde, natuurlijk (gedichten) - vert. uit het Braziliaans door August Willemsen – Amsterdam/Antwerpen, Arbeiderspers, 1992
Losjes afgeruimd
IN DE FAMILIE ZITTEN GROTE NEUZEN
we hebben thee gedronken
uit gifgele aardewerken koppen
onze koppen gebroken, neuzen erin
we hebben hart op buik gelegd
neuzen ernaast, ogen oren
ledematen
losjes de tafel afgeruimd
neuzen geplakt in familieboek
oren gewassen
huis beduimeld
de toegang ontzegd
akte opgesteld, geparafeerd
kleren verscheurd
neuzen gefatsoeneerd
het volle leven omarmd
opnieuw akte opgesteld
liefde op naam gezet
thee gedronken
uit gifgele aardewerken koppen.
© Gerry van der Linden
Uit: Gerry van der Linden Glazen jas. Amsterdam, uitg. Nieuw Amsterdam, 2007.
Zomaar nergens heen
Voor de hond van Willy Vandermeulen
toen willy stierf
getracht de hond van willy uit te leggen
wat er gaande was.
wispelturige reacties.
desinteresse (vaak); uitzinnige woede (soms);
weigering om de neus
in de lucht te steken en te ruiken (onophoudelijk).
onrustwekkende sprongen.
hem bij de kop vastgepakt, in de ogen gezien
en alle woorden herhaald,
ik benadruk,
alle woorden herhaald die nodig waren voor een goed begrip.
de ogen glommen, zuiver donkerbruin.
we zouden kunnen zeggen:
hier luistert de ziel van het dier.
zeker wisten we het niet.
omdat de tijden waren veranderd
en ook het laatste waarin we als volbloed idioten
hadden geloofd
van het ene uur op het andere in rook verdwijnen kon,
zomaar nergens heen.

BART MEULEMAN
Uit: Bart Meuleman Omdat ik ziek werd, Amsterdam, Querido, 2008
Donderdag 29 januari as., Gedichtendag, worden in Antwerpen de Herman de Coninckprijzen 2009 voor de beste dichtbundel, het beste debuut, en het beste gedicht uitgereikt. Het beste gedicht wordt gekozen door het publiek.
Voor de hond van Willy Vandermeulen is een van de vijf genomineerde gedichten voor de HdC-Publieksprijs. De vier andere kandidaten zijn:
Niemand hoort het graag van Johan de Boose - uit de bundel De vrijheid van zwijgen
Moeders, Luuk Gruwez - (Lagerwal)
De archeologie van het hart, Herman Leenders - (Vervalsingen)

Kijken in de flits, Peter Verhelst - (Nieuwe sterrenbeelden)
Stemmen voor de Herman de Coninck publieksprijs 2009 op
"het beste gedicht" kan nog tot vrijdag op: http://multiblog.vrt.be/canvasprogrammas/category/gedichtendag
Om niet te weten
WAAROM ZOUDEN WE
waarom zouden we wat we gedaan hebben
om vergeving vragen waarom
hebben we gedaan wat we moesten doen
we deden wat we konden om niet
te weten dat we leefden
© Armando
uit: Armando Verzamelde gedichten. Bezorging en nawoord Trudie Favié. Amsterdam, De Bezige Bij, 1999.
++++0+++++++Armando_Groningen.jpg)
Armando, beeldend kunstenaar/schrijver: Der Baum, Groningen
- met dank aan Ergo Pers artistsbooks.be
maandag 19 januari 2009
Wat tenminste is gebleven
BITTERHEID?
Een stille kleine wildernis
vol rozen en niet ver van zee -
een kamer en een vensternis
waar langvervlogen wel-en-wee
weer intrekt als het avond is:
van een veelbelovend leven
is tenminste dit gebleven.
© Adriaan Roland Holst
Alleen met de zee Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1988
- samengesteld en van een nawoord voorzien door Kees Fens
Inspecteur van de liefde
JALOEZIE
Jaloezie
je kunt er eigenlijk niet buiten
merk ik
nu ik het alweer een poosje zonder stel.
Jaloezie
de machinerie van de liefde is dolgedraaid
staat knarsend en bevend op haar werkvloer
op het punt zichzelf te verbrijzelen
een Tinguely.
Hoe goed weet ik nog de dagen
en nachten die ik doorbracht
in het portiek aan haar overkant
en niet rustte tot ik mijn zin kreeg
de medeminnaar doemde op belde aan
en haar raam schoof open.
Ik zag de hand die ik zo goed kende
de arm waarin ik vaak gebeten had
de sleutel zeilde naar beneden
en hij broeder moordenaar
ving hem klemvast op.
Wat zich binnen af ging spelen
stond me helder voor ogen
hoe ze haar lippen
hoe ze haar lichaam
hoe ze dezelfde kreten
o bittere triomf van het voorstellingsvermogen.
Later
ik de kille inspecteur van de liefde
de taaie ondervraging
tot eindelijk de snikkende bekentenis
en de verzoening
als het woedende omhakken van een boom
als het monomane versjouwen van een te zwaar meubel
dat nooit zijn echte plek meer vinden zou
en onder me het lichaam
dat zich stil hield en wachtte tot het afgelopen was.
Nu zo zonder jaloezie
is alles egaal een glimlach van niets
met een koekje en een net gesprek.
Lucht zonder maan
Berlijn zonder muur
Java zonder vulkaan
tijd zonder uur.
Remco Campert
Uit: Remco Campert Rechterschoenen, Amsterdam, De Bezige Bij, 1992. Ook in de verzamelbundel Dichter (Amsterdam, De Bezige Bij, 1995) en de bloemlezing Kus zonder mond, Rainbowpocket 516, Amsterdam, Maarten Muntinga, 2000
Daa-ag lieve vis
Marc groet 's morgens de dingen
Dag ventje met de fiets op de vaas met de bloem
ploem ploem
dag stoel naast de tafel
dag brood op de tafel
dag visserke-vis met de pijp
en
dag visserke-vis met de pet
pet en pijp
van het visserke-vis
goeiendag
Daa-ag vis
dag lieve vis
dag klein visselijn mijn.
Paul van Ostaijen
Uit: Het mooiste gedicht - de favoriete gedichten van Nederland en Vlaanderen, Amsterdam, Podium, 2000
Ze praten vaak over chocola
GROOTOUDERS
Grootouders wonen in vollere huizen
ze worden nooit oud want ze waren het al
en hoewel je zou denken dat zij zouden denken
aan sterven met ernstige haast, praten
ze vaak over chocola.
Dat is onrustbarend. Hun toekomst is niets.
Ze hebben verhalen die ze herhalen
en woorden waar ze niet op komen
en namen van straten die nu zijn gesloopt
maar nooit iets over iets dieps.
Ze maken zich zorgen en zorgen voor eten.
's Nachts dromen ze nog van slootje springen
hun ouders erbij voor het applaudisseren
hun grootouders ook, met de droge kleren.
Ze betalen het kindertarief op de tram
maar waar halen zij wat wij halen bij hen?
Judith Herzberg
Uit: Judith Herzberg Soms vaak Amsterdam, De Harmonie, 2004
Ook in "Vandaag" (22 november) op de Dagkalender van de Poëzie 2006, van Meulenhoff.
Obama
CROCUSSEN - Black spring
20 januari 2009
Veulens van goudsatijn
dartel
op het schaakbord van de lente
blinddoek ons met licht
Hoor, hoe diep in jullie schoot
nu
verspringen half bevroren xylofonen:
C l o w n! C l o w n!
Neger-
kinderkoren in zwart-wit-films
Of het nu sneeuwen gaat?
Voorjaar, dit wordt het schaakseizoen
van nieuw geluk
(of ongeluk…)
Zie, het filigrain van harde vorst
aan de wimpers van de Winter
dooit op TV….
U bent immers clown Nixon niet
I’m not a crook!
U bent puur crocus
We can change…
U denkt dat u aan zet bent
Manuel Kneepkens
"Een vroege lentegroet"- gedicht naar aanleiding van de inauguratie van de nieuwe Amerikaanse president, Barack Obama, op dinsdag 20 januari as.
Gemis
ZOIETS SIMPELS
Het is vaak zoiets simpels, het is
gemis van je stem bijvoorbeeld, geen
verhaal over landschappen meer, geen
gedoe met je was, je kleren
onaangeroerd in de kast. Het is van je handen
op zoek naar houvast de afdruk nog weten
op leuning en deurpost en je voetstappen
op het parket en de trap, dat zo willen
laten, bedenken: poetsen en wrijven is
slinks de tijd verdrijven, jouw tijd
moet hier blijven. Het is
zo simpel en groot als huilen
bij meikersen, appelstroop in de schappen
en geitenkaas op het brood.
© Hester Knibbe
Uit: Hester Knibbe Verstoorde grond, Baarn, De Prom, 2002
zondag 18 januari 2009
Voor het eerst
VANDAAG IS HET ZONDAG
(Bugün pazar)
Vandaag is het zondag.
Vandaag hebben ze me voor de eerste keer de zon laten zien.
En voor de eerste keer in mijn leven
heb ik verbaasd, bewegingloos staan kijken naar de klare hemel
zo ver van mij νerwijderd
zo weids
zo blauw.
Eerbiedig heb ik me neergezet,
mijn rug tegen de muur geleund.
Vandaag bestaat er geen strijd,
vandaag bestaat er noch de vrijheid, noch mijn vrouw.
Alleen de aarde, de zon en ik...
Ik ben gelukkig.
© Nâzim Hikmet
In: De mooiste van Hikmet, vertaald uit Turks door Perihan Eydemir en Joris Iven, Tielt/Amsterdam, Lannoo-Atlas, 2003.
De dichter, toneel- en romanschrijver Nâzım Hikmet (Thessaloniki, 1902 - Moskou, 1963) geldt als de eerste en belangrijkste lyricus van hedendaags Turkije. Wereldwijd wordt hij gezien als een van de grootste en belangrijkste internationale dichters van de twintigste eeuw.
Hikmet leefde als banneling jarenlang in de toenmalige Sovjet-Unie. Wegens communistische sympathieën en vervolging in zijn eigen land was hij daarheen gevlucht. Na zijn terugkeer wordt hij in 1938 opgepakt en veroordeeld tot bijna dertig jaar straf. Een deel van die tijd brengt hij in gevangenissen door, tot zijn vrijlating in 1950. Een jaar daarna wordt Hikmet het Turks staatsburgerschap afgenomen. Bijna zestig jaar later, in 2009, krijgt de dichter het - posthuum - terug. Nadat de Turkse regering tot eerherstel besloten heeft en het omstreden ministerieel 'vonnis' van 1951 definitief vernietigt.
OVER HET LEVEN
Het leven neem je niet te licht:
je dient te leven in diepe ernst
zoals een eekhoorn, bijvoorbeeld-
ik bedoel, zonder iets te verwachten buiten of boven het leven
het leven moet je hele ambacht zijn.
(Nâzim Hikmet, 1947)
zaterdag 17 januari 2009
In ruil voor waarheid
LAND VAN GENADE EN VERDRIET (I)
tussen jou en mij
hoe verschrikkelijk
hoe wanhopig
hoe vernietigend breekt het tussen jou en mij
zoveel verwonding in ruil voor waarheid
zoveel verwoesting
zo weinig is overgebleven om voor te overleven
waar gaan we heen van hier?
je stem slingert
woedend
langs de kil snerpende zweep van mijn verleden
hoe lang duurt het?
hoe lang voor een stem
een ander bereikt
in dit land dat zo bloedend tussen ons in ligt
© Antjie Krog
Uit: Antjie Krog Kleur komt nooit alleen - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Robert Dorsman - Amsterdam, Podium, 2002
Ze zwollen op
PALJASSEN
Ze sprongen. Ze stampten.
Krompen in. Kropen door het netvlies.
Zwollen op. Bleven steken
in de aantonende wijs.
Ze gromden. Ze zongen.
Stichtten een vlooiencircus
en kropen erin.
Ze bloeiden. Ze verwelkten.
Vlogen in een kalebas
en gleden langs een haar.
Zo
belandden ze bij de wortels.
Ze belden. Ze doofden het licht.
Ontdoken het doek.
Vraten de belletjes op.
Waarvoor
ze werden benoemd tot
opzichters over Paljassen.
© Miroslav Holub
Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus - een keuze uit de gedichten en andere
teksten 1958-1998, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová,
Amsterdam, De Bezige Bij 2008
Draag me een beetje verder
(ZES) BRIEVEN AAN DIONYSOS
1.
Kom je voor mij?
Ik? Sombere piramide
onwankelbaar stenen beest?
Zoete nevel
draag me dan een beetje verder.
Uit een ooghoek wil ik zien
hoe ieder drinkt en feest.
Hoe ieder zo licht en ik
min en zwak, de weemoed ter wille.
Zoete nevel
is daar niet in jou
nog een glas, rood en vol
om op to tillen?
Gerry van der Linden
Uit: Gerry van der Linden Zandloper, Amsterdam, L. J. Veen, 1997