dinsdag 24 februari 2009
Twee overzijden
DE MOEDER DE VROUW
Ik ging naar Bommel om de brug te zien.
Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden
die elkaar vroeger schenen te vermijden,
worden weer buren. Een minuut of tien
dat ik daar lag, in 't gras, mijn thee gedronken,
mijn hoofd vol van het landschap, wijd en zijd -
laat mij daar midden uit oneindigheid
een stem vernemen dat mijn oren klonken.
Het was een vrouw. Het schip dat zij bevoer
kwam langzaam stroomaf door de brug gevaren.
Zij was alleen aan dek, zij stond bij 't roer,
en wat zij zong hoorde ik dat psalmen waren.
O, dacht ik, o, dat daar mijn moeder voer.
Prijs God, zong zij, Zijn hand zal u bewaren.
Martinus Nijhoff
Uit: M. Nijhoff Verzamelde Gedichten, Amsterdam, Bert Bakker (1990).
Dit sonnet, wellicht een van Nijhoffs bekendste verzen, beschrijft de (oude) metalen brug over de Waal bij Zaltbommel die in 1996 is vervangen door een nieuwe oeveroverspanning, die de naam MartinusNijhoffbrug kreeg.
maandag 23 februari 2009
Watervlekken
SPECIALIST OP HET GEBIED VAN KOZIJNEN
het regent en de specialist op het gebied van kozijnen zegt
dat het aan het werk van zijn mannen niet kan liggen
ik zit aan tafel met mijn onderbuurman die na vijf jaar
heeft besloten over de watervlekken heen te verven
vroeger schreef ik gedichten over mijn vader en moeder
over opa's en oma's met een rustiek en pijnlijk verleden
nu luister ik naar mijn buurman
in uw huis zullen mensen wonen
die te lui zijn om op te staan
mensen die u niet kent
die werken en weer naar huis gaan
ze worden ouder
ze worden ronder
ze proberen de kilo's eraf te lopen
ze zwaaien een kind uit
en hangen voor het slapen gaan
hun kleren over de stoel
hun leven is een koelkast
waaruit je na een nacht zwaar drinken
een goed belegde boterham
vandaan tovert
ik weet het
er liggen betekenissen op de loer
die dit gedicht kunnen bederven
ergens zingt iemand
kom niet samen
kom niet samen
drijf een wig
maar mijn vrouw houdt mijn week oude nichtje op haar schoot
en ik raak er niet op uitgekeken hoe goed het haar staat
we bespreken hoe het moet met de werkkamer
hoe en waar we zelf dan moeten gaan slapen
een zucht en het kind verdwijnt uit onze gedachten
we slaan een hoek om en zoeken een goed restaurant
stiekem terwijl we al lang over iets anders praten
kijk ik naar het kindje dat niet in haar armen ligt
het ademt en het beweegt
het is er bijna
© Tsead Bruinja
Uit: Tsead Bruinja Bang voor de bal, Amsterdam, Cossee, 2007
zondag 22 februari 2009
Regels voegen
ALLES STAAT NOG
Alles staat nog op zijn plaats en de storm
Wacht. Het haardvuur van jong laurierhout
Is eindelijk gaan branden en de stad zwijgt.
Nu zou hij moeten opstaan uit zijn zetel om
Regels te voegen, dicht bij de dodentroon,
Waar kruipdier taal aanslagen beraamt.
Alles staat nog op zijn plaats en de storm
Wacht en ik - windoog - prevel gebeden.
Om haar te behoeden, die zo dierbaar is.
*
Alles staat nog op zijn plaats en de hitte
Van deze april schoffeert de huig, stoort
Opstijgend koolzuur. De boeren komen,
Terwijl de nacht, onrustige vrouwenrots, van
Zijn voetstuk tuimelt. Hij wil geen koude
Meer. Of dof geklop tegen de slapen.
Alles staat nog op zijn plaats, maar de
Storm wacht niet meer. Zwijgen is een
Euvele daad, terwijl zij tuinblad veegt.
Hans van de Waarsenburg
Uit: Hans van de Waarsenburg Wie hier nog komt.
Amsterdam, Wereldbibliotheek, februari 2009.
Verdronken handen
L'art poétique
Om mezelf op te bergen als een geheim
in een slaap van lammeren en stekjes
Om mezelf op te bergen
in het saluutschot van een immens schip
Op te bergen
in het geweld van een eenvoudige herinnering
in je verdronken handen
om mezelf op te bergen in mijn woord
INGRID JONKER
L'ART POETIQUE
Om myself weg te bêre soos 'n geheim
in 'n slaap van lammers en van steggies
Om myself te bêre
in die saluut van 'n groot skip
Weg te bêre
in die geweld van 'n eenvoudige herinnering
in jou verdrinkte hande
om myself weg te bêre in my woord
Uit: Liefde kon maar beter naamloos zijn – 150 dichteressen voor Amnesty International. Samenst. Daan Bronkhorst, 2000, Breda, De Geus.
Ook in: Ingrid Jonker Ik herhaal je - vert. Gerrit Komrij, met een nawoord door Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000.
Geen bloemen, geen bezoek
Ik kwam een zondagochtend tegen.
'Hoe gaat het met jou,' vroeg ik.
Zij schudde haar hoofd.
Er was weinig van haar over.
Haar lichtvoetigheid, haar zachtmoedigheid en zelfs
haar regenachtigheid,
het was allemaal weg.
'Waar ga je heen?' vroeg ik.
Zij zei dat zij ging sterven op een doordeweekse dag -
niet ver van daar.
'O zondagochtend!' riep ik haar na.
'Ik zal wat paardebloemen op je leggen!'
Een maandagochtend hield mij tegen.
Geen bloemen. Geen bezoek. En zeker geen gevoelens.
'Wees blij,' zei zij.
Het was een mooie maandagochtend -
zonnige lippen, een strakblauwe rok
en ongeduldig als een hond.
TOON TELLEGEN
Uit: Toon Tellegen Daar zijn woorden voor - een keuze uit de gedichten. Amsterdam, Muntinga, Rainbow Essentials, 2007
Bankje aan zee
EDELSTENEN ONDER DE BLOTE HEMEL
en ik breek stuk op
een bankje aan de zee
... hier begon het geluid
en hier ging het stromen
voor eeuwig de steden in
een bankje aan de zee
... hier begon het geluid
en hier ging het stromen
voor eeuwig de steden in
ik luister naar je zoals een man
luistert naar zichzelf
het wezen van de leegte telt
en de edelstenen die zich ophopen
het wezen van de leegte telt
en de edelstenen die zich ophopen
in zijn hoofd
ik luister naar jouw waanzin
die wegsluipt en
slaap vindt onder de blote hemel
ik luister naar jouw waanzin
die wegsluipt en
slaap vindt onder de blote hemel
slaap vindt in de open lucht
Abderazak Sbaïti
Uit: Abderazak Sbaïti Spiegelingen van Tingis*, Amsterdam, El Hizjra, 2000. Tweetalige dichtbundel (Nederlands-Arabisch).
* Tingis = Tanger
zaterdag 21 februari 2009
Alles is te koop

[klik voor groter beeld]
Gedicht van Ron Elshout, op poster-van-de-maand van Poëzieplein. Het motto boven "Emblema voor Mia" is een citaat van Martin Walser.
Van Ron Elshout verscheen eind 2006 de bundel NAGLANS, bij uitgeverij Wagner en Van Santen, Sliedrecht.
De aquarel bij het gedicht werd gemaakt door Jaap Reyer Meerdink.
Terwijl
ZOALS DE PAGINA'S VAN EEN KRANT
Zoals de pagina's van een krant
in het gras langzaam om
slaan in de wind, en het is de wind
niet die dit doet,
zoals wanneer een deken in de avond,
buiten, ligt alsof hij ligt
te slapen, en het is de deken
niet, zo
niets is het, niets dan de verdrietige
beweging van een hand, de weerloze
houding van een lichaam,
en er is geen hand, er is
geen lichaam, terwijl ik toch
zo dichtbij ben.
© Rutger Kopland
Uit: Rutger Kopland Al die mooie beloften, Amsterdam,
Van Oorschot, 1978/1993.
Negatief
FOTOGRAFIE
Hedennacht heb ik bij je verwijld.
Maar de plaats is alweer vereelt.
Je lag op de vloer, languit.
We hebben samen gespeeld
in een diepte, door niets gedeeld.
M'n armen pasten nog om je heen
en mijn hand gleed over het origineel,
waar de foto van is vergeeld.
Het heeft weinig gescheeld
of ik ging nimmermeer heen,
zo in het gebeuren vastgehaakt;
tot eenzelfde negatief gemaakt,
onder het droomlicht dat ons bescheen.
Gerrit Achterberg
Uit: Gerrit Achterberg (1905-1962) Verzamelde Gedichten. Amsterdam, Querido, 1985.
Ook die van mij
ZELFPORTRET
Je ziet een man in de tuin
hij lijkt verzonken in zichzelf
die man ben ik,
ik weet het
maar als je lang kijkt naar een foto
van jezelf verval je in gepeins –
wie je bent en wie je bedoelt
als je ik zegt, enzovoort
ik kijk en kijk in dat gezicht
en inderdaad – ben ik dat?
over het ik is veel nagedacht
ook door mij, maar de meningen
lopen nog steeds ver uiteen
ook die van mij – zoals dat gaat
met woorden die niet kunnen
worden begrepen, door niemand
niemand heeft ooit zichzelf gezien
maar het verlangen blijft
naar het onzichtbare ik
je zoekt in wat er van je
overbleef een man in de tuin
Rutger Kopland
Uit: Rutger Kopland Een man in de tuin, Amsterdam, Van Oorschot, 2004
Onbezorgd
Op reis met M.
In de auto samen
onderweg door vergeten straten
gebroken wespen op het ruitglas
neerplenzende regen
zon en duisternis
en weer zon: weinig
woorden wisselen. Afwezig
bij elkaar zijn. Zorgeloos.
Geluk.
Günter Kunert
UNTERWEGS MIT M.
Im Auto gemeinsam
unterwegs auf vergessenen Straszen
geborstene Wespen am Glas
platzender Regen
Sonne und Dunkelheit
und wieder Sonne: Wechsel
weniger Worte. Abwesendes
Beieinandersein. Sorglos.
Glück.
Uit: Günter Kunert Warnung vor Spiegeln/Unterwegs nach Utopia/Abtötungsverfahren, Gedichte 1970-1980. DTV/Deutscher Taschenbuch Verlag, München, 1982. Oorspr. public. in: Warnung voor Spiegeln, Carl Hanser Verlag, München-Wien.
- vertaling uit het Duits: Ben Herbergs -
Water dat zich verspreekt
ZO HELDER IS HET WERKELIJK ZELDEN
Zo helder is het werkelijk zelden, men ziet
het riet wit voor de verte staan
iemand klopt aan, vraagt water, het is
een verdwaalde jager
het antwoord is drinkbaar, zijn kromme weg
uitlegbaar in taal
in zijn weitas een bloedplas, het water
verspreekt zich al pratend in wijn
kijk, zegt hij, omstreeks het riet wijzend bij wijze
van afscheid, dit is een rouwmantel
later staat zijn glas daar nog, men ziet
het riet en eet wat -
© Gerrit Kouwenaar
Uit: Gerrit Kouwenaar Helder maar grijzer, gedichten 1978-1996. Amsterdam, Querido, 1998
vrijdag 20 februari 2009
Zware stof van rok
EEN KAMER IN OSLO
(Oslo room)*
Krachteloze vlees-arm
en zwart haar
en zwart haar
reiken naar de vloer
Misschien bloedt de pols
in de palm
οf is het
het rood van verf
Misschien bloedt de pols
in de palm
οf is het
het rood van verf
erin geborsteld
Zij ligt twee graden neer
vanaf een exact horizontaal vlak
Zij ligt twee graden neer
vanaf een exact horizontaal vlak
haar witte bloes open
zoete borsten tonend
Het dek van de matras
zwelt
van de plοοiing
Een verzwaarde zwarte kous
zoete borsten tonend
Het dek van de matras
zwelt
van de plοοiing
Een verzwaarde zwarte kous
maakt holrond de turkοοisblauwe
zijden deken
De zware stof van rok
gebogen onder knieën
drukt als een pyramίde
Het οkeren bed
De zware stof van rok
gebogen onder knieën
drukt als een pyramίde
Het οkeren bed
schuift ver
Hoewel dronken οf dood
mond neus ogen
zouden gekust kunnen worden
Hoewel dronken οf dood
mond neus ogen
zouden gekust kunnen worden
© John Hejduk
Uit: John Hejduk Dutch grey / Hollands grijs - vertaald door
Leo Herberghs, met een nawoord van Peter Schobben.
Oude Tonge, Huis Clos, 2001.
* Hommage aan schilder Edvard Munch (1863-1944)
Munch De Kus (1897)
donderdag 19 februari 2009
Hese elektronen
BEWAAKTE OVERWEG
De wit en rode zuurstangen van het verbodene
Kantelen, terwijl ze breder worden.
- Aldoor bellen die waanzinnig worden
Aangehitst door omgekochte seinen
Tot eerbetoon aan dolgeworden treinen.
Als ik op 't hek leun: plotseling bedaren.
Een overrompeld, in ontzetting, staren.
Palen houden eindeloze snaren
Omhoog in bundels die ertussen dalen.
Hun kandelabers kammen het geruis
Van hese en veeltonige elektronen.
Nergens een huis. Alleen de weg. Geen bomen.
Ik haat de snelheid die de mijne kruist
Tomeloos, als slaap de vaart der dromen.
De trein ijlt in een mantel van gefluit.
Zijn haar een witte, overzware stroom.
Zijn hart tikt haperend op de stalen sporen.
- Moeder! – Mijn woorden smoren in geluid.
Haar wuiven gaat verloren onder stoom.
© W.F. Hermans
Uit: Willem Frederik Hermans Overgebleven gedichten. Amsterdam, De Bezige Bij, 1982
Koning
Heb niets in je handen, noch
Een herinnering in de ziel,
Dan zal, wanneer de laatste obool
Men je in de handen legt,
En men je handen openvouwt
Niets je ontvallen.
Welke troon wil men je geven
Die Atropos je niet ontneemt?
Welke lauweren die niet welken
Onder Minos' oordeel?
Welke uren die ook jou niet
Maken tot de schaduw
Die je zijn zult als je gaat
De nacht in en naar 't einde van de weg.
Pluk de bloemen maar laat ze
Los eer je ze hebt bezien.
Ga zitten in de zon. Doe afstand
En wees koning van jezelf.
© Fernando Pessoa (1914)
- vertaling uit het Portugees: August Willemsen -
Uit: Ricardo Reis (Fernando Pessoa) Odes/Oden, Amsterdam, De Arbeiderspers, 2002
woensdag 18 februari 2009
Wij waren de woorden
Wie komt nog hier?
Je stem is raspgoed.
Oor, sigarettendamp.
Mond, tijd teloor.
Ogen, lege diaramen.
De dagen, de nachten
Waarin we zo veel
Talen spraken. Dronken
En nog aardig waren.
Wij waren alle vlaggen
Van de wereld en het
Waaide niet. Wij waren
De woorden van onze
Zinnen. Wij waren
De veeltalige woorden,
De rollende woorden,
De vloeiende woorden,
De spraak makende woorden.
De nacht een zompige
Peulenschil. De ochtend
Een acceptabel excuus
Voor ontbijt in Hotel Biser.
Aldaar ook gelaten de
Tranen van Biljana, het
Meer dat zich zeewaardig
In het hoofd nestelde.
De liefdesnachten tegen
Roze rotsen en je jonge
Haren, aanminnig over mijn
Lijf verspreid. Zo zwart.
© HANS VAN DE WAARSENBURG
Fragment uit Ohrid - dichter op verlaten terras, in:
Hans van de Waarsenburg Wie hier nog komt, Amsterdam, Wereldbibliotheek, februari 2009.
Lompe manier
12 juli 1980
Heb geduld, mijn vermoeide vrouw,
Heb geduld met de dingen van de wereld,
Met jouw reisgenoten, mijzelf inbegrepen,
Nu ik jou eenmaal ten deel ben gevallen.
Aanvaard, na zoveel jaren, een paar scheurbuikige verzen
Bij de vervulling van je kroonjaar.
Heb geduld, mijn ongeduldige vrouw,
Jij vermorzelde, gegeselde, ontvelde,
Jij die jezelf elke dag een schram bezorgt
Opdat je naakte vlees nog pijnlijker zal zijn.
De tijd is er niet meer naar om op onszelf te leven.
Aanvaard, alsjeblieft, deze 14 verzen,
Mijn lompe manier van zeggen dat jij me dierbaar bent,
En dat ik zonder jou niet op de wereld zou blijven.
© Primo Levi
Uit: Primo Levi Op een onzeker uur (Ad ora incerta). Gedichten, vertaald door Maarten Asscher en Reinier Speelman, Amsterdam, Meulenhoff, 1984.
Grote mond
Toch worden hier in Calcutta
de kinderen op normale wijze geboren,
dwz. golvend
uit een lichaam vol pijn,
uit een vrouw
die tussen haar benen een grote mond opzet.
RIEKUS WASKOWSKY
Oorspr. in: Tant pis pour le clown, Amsterdam, Bezige Bij (1966).
Later opgenomen in Riekus Waskowsky Verzamelde Gedichten -samenst. Rien Vroegindeweij en Erik van Muiswinkel. Met Riekus Waskowsky 1932-1977, een introductie door Gerrit Komrij. Amsterdam, Bert Bakker, 1985.
Optocht
BEGRAFENISSTOET
Scheren! Nagels knippen! Deodorant op!
Deze aanmaningen vervuilden
zijn agenda
tot aan zijn stervensdag.
Gelukkig overleefde hij zelf wel.
Hij bestelde een prachtige doodkist
voor zijn kortverbandgenoot,
waar hij als grafgiften nagelschaartjes,
scheergerei en een selectie van body
sprays in deponeerde. Toen verwierp
hij de suggestie van de doodgraver
die zwarte Mercedessen aanraadde,
hij organiseerde een plechtige optocht.
Bierbrouwerspaarden met zwartspoeling
trekken een zwarte
pendule-νormige katafalk.
Een enorme speeldoos binnenin
tinkelt de 'Marche Funèbre',
terwijl langs de gehele weg honden janken
naar het voorbij gaan van de tijd.
© Henk van Kerkwijk
Uit: Henk van Kerkwijk Lof der Onschuld, gedichten / Praise of innocence, poems. Engels-Nederlandse uitgave, Maastricht International Poetry Nights Series i.s.m. Verlag Ralf Liebe, Weilerswist (D.), 2008
Abonneren op:
Posts (Atom)

