maandag 16 maart 2009

Zo vele keren zo dichtbij



September 1903



Laat ik mezelf tenminste nu bedriegen met illusies,
dan merk ik de leegte van mijn leven niet.

Zo vele keren ben ik zo dichtbij geweest.
En hoe verlamd, hoe schuchter was ik,
waarom hield ik mijn lippen op elkaar
terwijl mijn lege leven in mij weende
en mijn begeerte zwarte kleren droeg.

Zo vele keren zo dichtbij te zijn geweest,
bij de ogen, bij de zinnelijke lippen,
bij het gedroomde, geliefde lichaam.
Zo vele keren zo dichtbij te zijn geweest.


KONSTANTÍNOS KAVÁFIS


Uit: K. P. Kaváfis Gedichten. Amsterdam, Bert Bakker, 1984, 1e dr., vert. uit het Grieks van Hans Warren en Mario Molegraaf

zondag 15 maart 2009

Een prachtige onverschilligheid



WANDELING



Onze gesprekken werden langzaam
onze vragen beantwoordden we met kijken
naar de langzame wereld om ons heen

de dorpen en landerijen in de diepte
de vogels bijna verdwijnend in de hemel

we gingen zitten kijken naar deze prachtige
onverschilligheid van de wereld
naar de overbodigheid van onze vragen


© Rutger Kopland


Uit: Rutger Kopland Toen ik dit zag, Amsterdam, Van Oorschot, 2008

Boodschappen



NOACH



Op de dag dat de zee verdronk

koopt Noach goedkope tickets van easyJet op.
Airbus A380. Vier Rolls-Royce-motoren.

Het regent. De mensheid doet boodschappen bij Metro.
Blaffende honden met een handzame waldhoorn.
Piccolofluiten van vogels in netten van verwarring.

Gebrek aan discipline tucht orde.
Gewoon aardse anarchie.
Donkere chaos van wolken
boven de plek van de luchthaven,

Er is zeker een pogrom van de wind op komst
denkt Noach.


© Ewa Lipska


Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007

zaterdag 14 maart 2009

Spiegelei



DE TAAL

is een ei. de
poëzie:

het
kuiken. (proza:
spiegelei.)



©
Harry Mulisch



Uit: Harry Mulisch De Gedichten 1974-1983, Amsterdam, De Bezige Bij, 1987.

Daken van inktpapier



HET LUCHTKASTEEL


Ik wil, voor ik verander
in een kei, een mier
of een papaverbloem,
de schepper worden
van een luchtkasteel.

Ik zal de daken knippen
uit inktpapier,
de kamers vouwen
uit vochtige kranten
en op de muren van muziekpapier
zal ik lachgezichten
voor de ramen schilderen
met metaalinkt.
In mijn slot zullen wonen
duiven van oud zilver.

Ik zal, voor ik verander
in een steen, een dier
of in een slingerplant,
de schepper worden van
een luchtkasteel,
want ik beschik
over de zachte handen
van een uitvinder.


© Paul Snoek
(1933-1981)


Uit: Paul Snoek Gedichten 1954-1968, Brussel, Manteau, 1969

vrijdag 13 maart 2009

Kijken of het lijkt



PHOTOMATON



Zo'n foto is nooit weg,
en ze kosten maar vier voor een gulden
Kijk, het lijkt (na drie minuten)
en we staan er nog op, ook.

Omgekeerd natuurlijk, ik zat links
en op de foto's zit ik rechts.

We zijn bruiner
dan in werkelijkheid,
en de schaafwond op mijn neus
blitst overdreven.

Links voorop, dat ben jij.
Ik kan nog niet zo goed wijs uit wat ik zie,
o.a. een blikkerbril met donker glas
en een baard met een snor boven regenjas.
We kijken voorop, jij bovendien opzij-
jij hebt de twee andere.

Ik lach, jij kijkt.
Zo'n foto is nooit weg, tenslotte
en wat is de moeilijkheid? Kleingeld,
ooghoogte, de keuze uit witte achtergrond
of donker gordijn. Kijken of het lijkt.


© Simon Vinkenoog


Uit: Simon Vinkenoog Eerste gedichten, 1949-1965. Amsterdam, De Bezige Bij, 1966.

Antibiotica



SCHRAM OP DE ELLEBOOG VAN DE POËZIE


Sommige dichters zijn oogartsen
die druppeltjes toedienen om de pupil van de hemel te verwijden en een veer
valt van de buik van een gewonde vogel, gevangen aan het eind van de regel.

Sommige dichters zijn orthopeden
die de ruggengraat van de vogel ontleden en hun vinger
klimt, als een dief, langs de regenpijp van de wervels
in de muur van de rug.

Sommige dichters zijn kwakzalvers die
een woord zoeken dat de geluiden van de vogels reduceert
tot een fluitsolo.

Sommige dichters zijn tandartsen
en dit woord bijt in hun lippen.

Sommige dichters zijn altijd verband
en de woorden zijn een antibioticum dat daaronder wordt gesmeerd
als metaforische vogels op de eeuwige schram
op de elleboog van de poëzie.



© Ronny Someck


- met dank aan het Maastricht International Poetry Nights festival, juni 2006,
vertaling: Hilde Pach -



Naderhand ook in: Ronny Someck Blues van de derde zoen, Maastricht, Azul Press, 2010

Blauwe kinderwanten


WINTER



Laat het na deze winter nog eens winter zijn.
Geen statig broeden meer. Geen kievitsei.
Geen welbedreven paring of zorgvuldig nest.
Ik hoop dat kou de grond voorgoed verpest
met alles dat nog kiemen zou daarbij.

Laat straten grauw zoals ze ’s winters zijn.
De moddersneeuw van uitgebeende dagen,
twee blauwe kinderwanten naast een wak.
Ik kan geen lammetjes verdragen.

Niets erger dan dat woekerend gemak
waarmee de lente aan het groeien slaat.
Daaronder houdt het ijs een zoontje stil.

Voor al dat leven maakt hij geen verschil.
Er is geen zonlicht dat hem bovenbrengt.

Geen voorjaar dat hem kennen wil.



Ester Naomi Perquin




Uit: Ester Naomi Perquin Servetten halfstok, Amsterdam, Van Oorschot, 2007

Zonder wegwijzers



ΜIJN ADRES



Vandaag
heb ik mijn huisnummer verwijderd
en de naam van mijn straat aan beide uiteinden

ik heb alle wegwijzers weggedaan
Als u mij ondanks alles toch wilt vinden

moet u aan de deur bellen
van ieder huis van iedere straat, stad of land


Het is een gesel of een weldaad
want als u een bevrijde ziel tegenkomt

beschouw die dan als de mijne


Amrita Pritam


Uit: Daan Bronkhorst (samenst.) Liefde kon maar beter naamloos zijn – 150 dichteressen voor Amnesty International. Breda, De Geus, 2000.

Amrita Pritam - geboren in 1919 in de Punjab - is de meest vertaalde schrijfster van India. Ze kreeg als eerste vrouw de belangrijke Sahitya Academy-prijs.

donderdag 12 maart 2009

Vuur - Boekenweek (slot)



kom niet dichterbij, hier
is diep water, hier
is groot vuur

kom dichterbij
warm is het vuur, blauw
het water

kom dichterbij, hier
is het gedicht, het
ademend gedicht is
hier


LEO HERBERGHS



(ongepubliceerd)

woensdag 11 maart 2009

Jampot met water



OMGEVING



Zoals dat iedere dag gebeurt, valt de avond binnen
in de onvanzelfsprekendheid van je omgeving

en zoals dat iedere nacht gebeurt, breekt de dag aan
buiten, achter de gordijnen

en het licht strijkt weer langs het stof in de lucht en langs
het stof in de lucht en bereikt de oude plant

nu beweeg je je wijsvinger voorzichtig naar het kozijn van
een onzichtbaar raam dat hier ergens moet zijn

de telefoon gaat
moet misschien iemand die telefoon even opnemen?
dus ik zeg: ja hoe is dat hier precies georganiseerd en
is daar überhaupt over nagedacht?

de doos met de lege ordners op het dressoir
de jampot met het water en de luidspreker van de intercom

de mededelingen, de portretten en het landschap die nu nog
om je heen zijn, zoals dat iedere dag gebeurt,


wachten op hun verdwijning.


© Martin Reints


Uit: Martin Reints Tussen de gebeurtenissen, Amsterdam, De Bezige Bij, 2000

Versleten


BOEK


Toen ik nog geen boeken had
hadden wij één boek.
Het boek der boeken heette dat,
het was geen pocketboek.

Het was een heel dik boek,
dat in een zwarte omslag
als een baksteen op de hoek
van de schoorsteenmantel lag.

Het bindwerk was versleten,
de rug van leesgenot gekromd,
de bladen vet van 't vette eten.

Het las daar als een dam,
hoe hoog de kachel ook stond,
het vatte nooit eens vlam.


© Rien Vroegindeweij



Uit: Rien Vroegindeweij Statig landschap achter glas, Amsterdam, Bert Bakker, 1982

Gedicht over het gedicht (2 x, Boekenweek)



Ik schuil in mijn kamer in
verborgenheid en prijs
het tafelblad dat mij op zijn
rug verder dragen wil
naar het gedicht.


*

ik kom, fluister ik,
ik kom waar ik ben,
voor altijd ben, tussen
mijn woorden in

dichterbij komen
wil ik niet



LEO HERBERGHS

(ongepubliceerd)

Op straat de zee


Slaap maar moeder, het is nacht.
Je werd wakker.
Je ogen-oren horen
zien de donkere deur waar
een droom doorkomt
of een kind.

Je betoverde zoon
die op straat de zee bevoer.

Slaap maar
ik doe even het licht aan
zoek lepel, vork, mes met bloed.

MARCO NIJMEIJER


Uit: Marco Nijmeijer Een bed van boomkruinen en vogels - (nieuwe) Windroosreeks. Haarlem, uitg. mij. Holland, 2007

Bloemen lezen - Boekenweek (2)


vlinders zijn de stillen in den lande:
het gras waarover zij wieken
hoort hen niet

op iedere bloem schrijven zij
een gedicht

ik lees het na


LEO HERBERGHS

(ongepubliceerd)

dinsdag 10 maart 2009

Geintje



U zult er de komende week van het boek, tijdens "de koninginnedagen van de Nederlandse letteren", nog danig last van krijgen. Van Tjielp Tjielp, ofwel het gedicht De Mus, van wijlen Jan Hanlo (Bandung, 1912 - Maastricht, 1969). Het is het motto van de naderende Boekenweek, over het dier.

De Mus uit 1954 en Oote Oote Boe zijn (klank)gedichten waarmee de zo tragisch op zijn motor nabij Valkenburg (L.) om het leven gekomen Hanlo bekend raakte bij een groter publiek. Oote, ook al niet meer dan 'kinderbrabbeltaal' volgens Hanlo zelf, veroorzaakte in 1952 nog een Haagse politieke rel door vragen in de Eerste Kamer.
Eigenlijk waren het misschien niet meer dan geintjes die klankdichten vol woordherhalingen, Hanlo nam wel meer ernstige zaken van het leven op de hak. Hanlo schreef bovendien véél meer dan deze regels die hem - postuum - beroemd maakten, maar daarover wellicht een andere keer.

Zijn tot Boekenweekthema-2009 gebombardeerde vers is sinds de jaren '90 in volle omvang te zien op de zijmuur van het pand Nieuwe Rijn 107 in Leiden - als onderdeel van een reeks van inmiddels ruim honderd met poëzie beschilderde huizen (volledige gedichten).

Wie geluid wenst bij het lezen van De Mus, klik rechtstreeks naar de Muurgedichten van Leiden:
http://www.muurgedichten.nl/hanlo.html

Voor wie er dan nog niet genoeg van heeft: er bestaat ook nog het lied Tielp Tjielp, een van Hanlo's experimentele verzen die in 1997 op muziek zijn gezet door componist Tom America.

maandag 9 maart 2009

Het noodzakelijk overbodige (Boekenweek-3)


hoor, ik zeg je iets overbodigs
dat ik niet kan verzwijgen

als ik er niet over zou spreken
zou niemand weten hoe
noodzakelijk het is, het
overbodige

(zoals een gedicht)

LEO HERBERGHS

[ongepubliceerd]

vrijdag 6 maart 2009

Korstmossen



AFSCHEID



Het is laat geworden, lieve vrienden;
Laat ik dus geen brood of wijn meer van jullie aannemen,

Maar nog slechts een enkel uur van stilte,
De verhalen van Petrus de visser,
De muskusgeur van dit meer,
De aloude lucht van verbrande twijgen,

Het babbelziek gejank der meeuwen,
Het gratis goud van korstmossen op de kruiken,
En een bed, om er alleen in te slapen.
In ruil laat ik jullie mijn nebbisj gedichten zoals deze,

Gemaakt om te worden gelezen door vijf of zeven lezers:
Daarna gaan wij, elk achter onze eigen zorg aan,
Want, zoals ik zei, het is laat geworden.

Anguillara, 28 december 1974


© Primo Levi

Uit: Primo Levi Op een onzeker uur (Ad ora incerta). Gedichten,
vertaald door Maarten Asscher en Reinier Speelman. Amsterdam, Meulenhoff, 1984.

donderdag 5 maart 2009

De K-hommel




HOMMEL


Wie verleidt de Papaver
met zijn paarsfluwelen lid
op roodfluwelen lip?

Jij, goudbedonsde
Angel-
engel

Zonnedanser, nectar-
dronken

Stuifmeeldichter boven Kandahar

Wederopbouw! Wederopbouw!

Oud-
Rotterdammer in Uruzgan

Wijk-
Maastrichtenaar in Tara Kowth

(((Berm-

!!!BANG!!!

bom )))

Luitenant Servatius: met de schrik vrij
licht gewond

sergeant Veldeke:
zonder / arm / been /

lid …/

En dan ook nog die arme drommel


dode soldaat Kloothommel

(kl)Oote (kl)Oote (kl)Oote) Boe…

/ in de grotten van Tora Bora

in de grotten van Han Lo!


Manuel Kneepkens


Uit: Manuel Kneepkens Een vrolijk dierenalfabet, gedichten en illustraties. Rotterdam, Douane, maart 2009.

Op vrijdag 13 maart as. om 16.00 uur, in de zojuist begonnen jaarlijkse Boekenweek, vindt de presentatie van deze nieuwe uitgave plaats in Theater in de Kelder van boekhandel Selexyz DONNER, Lijnbaan 150 te Rotterdam.


De geportretteerde dieren in het vrolijke alfabet van dichter Manuel Kneepkens zijn:

A Axolotl, B Beer, C Caracole, D Dodo
E Eekhoorn, F Flamingo’s , G Gazelle, H Hommel,

I Inktvissen, J Jaguar, K Koeien, L Leeuw, M Mandril,
N Nijlpaard, O Oester, P Pauw, Q Q-vlieg, R Roodmaanvogel
S Spons, T Terriër, U Uilen, V Vroedmeesterpad, W Wolf,

X Xorotón IJ IJsvogel, Z Zwanen.

Het alfabet wordt opgesierd door een omslag en dertien dierenportretten-in-kleur in het binnenwerk van de hand van de dichter zelf.
Alle 26 dierenportretten worden in het Theater in de Kelder van de Rotterdamse boekhandel tentoongesteld.

Programma vrijdagmiddag:

Auteur Manuel Kneepkens overhandigt het eerste exemplaar van “Een Vrolijk Dierenalfabet” aan prof. Jelle Reumer, directeur van het Natuurhistorisch Museum te Rotterdam.
Jazzmusicus Ruud Bergamin ♫ heeft een aantal van Kneepkens' gedichten omgezet in muziek, hij brengt die ten gehore samen met zijn collega ♫ Erwin Beijersbergen.


Hierna signeert de dichter én wordt het glas geheven.
De tentoonstelling bij Selexyz Donner in Rotterdam duurt tot 12 april 2009.

De illustraties uit het boek zijn ook te koop als zg. 150-europrenten.

Wie de presentatie vrijdag mist, kan ze een dag later op zaterdagnamiddag nog inhalen in een andere Maasstad, in Maastricht, bij boekhandel De Tribune aan de Kapoenstraat.

Een slak in tomeloze vaart


TIJD IS



Je wilt het heden betrappen
terwijl het al niet meer bestaat.
Tijd is een passage, een gesloten
loket waar je steevast te laat –

Tijd is de vereffenaar.
Tijd heelt niets, want slaat weer
nieuwe wonden. Wat tot bloei komt
wordt door hem ontbonden.
Tijd is diep geaard, hij ruikt naar de seizoenen.
Een geur dunt uit, een maand verglijdt.
Hij nestelt zich in mest en fruit, een rozelaar, kastanjebladeren.
Tijd huist in een voorbije zomer, zeelucht en herinnerd meisjeshaar.
Hij schuilt in babyzalf, gedane liefde, een vervallen huid.

Tijd is een slak in tomeloze vaart. Voor kinderen
traag verlopend wordt zijn gang door niets gestuit
totdat je aan de zoom van bitterzoete wateren ligt opgebaard.


© H. C. TEN BERGE


Uit: H.C. ten Berge Het vertrapte mysterie. Amsterdam, Meulenhoff, 2004