woensdag 25 maart 2009

Langs de touwen


HOND OP DE AKROPOLIS


1

Gekeurd en kaarten
gescheurd mogen we door.

Voor ons de weg glad
van benieuwdheid, van grote
grage voeten, trage kleine die mee

moesten. Het is als vroeger
een ongedurig duwen en dringen en weer
glipt die schaduw

honds mee naar binnen.




2.

De schutkleur heeft hij van het oude,
van marmer zoals hij zich voegt
naar het marmer. Tot je

over hem struikelt kijk je
nog aan hem voorbij, tot hij blaft, gromt
zijn tanden laat zien. Versteende

slaper lijkt hij, maar zijn derde oog
houdt je steeds in de gaten, staat naar je

open, onafgebroken.




3.

Het is anders. Handlanger des duivels
de wachter, elke liefkozende hand op een zuil

fluit hij af, laat staan dat je de tempel in mag
om een beetje te knielen. Hetzelfde is

anders. Er zat een vrouw
met een kind, maar ze zit er niet meer
en het kind zit er niet meer. Er loopt

een vrouw langs de touwen
een blaffende hond op haar hielen.


©
Hester Knibbe


Uit: Hester Knibbe Bedrieglijke dagen, Amsterdam/Antwerpen, Arbeiderspers, 2008

Hartstocht


Er ligt een vel papier op mijn bureau waarop een lijst met vragen staat.
Waarom?
Was het passie?
Was het wellust?
Was het wraak?
Was het verveling?
Was ze dronken?
Was ze boos?
Waar was ze?
Was ze buiten?
Was ze binnen?
Wat had ze aan?
Wat deed ze uit?
Was het licht aan?
Was het donker?
Was er voorspel?
Was er naspel?
Kwam ze klaar?

Soms merk ik dat ik opgewonden word als ik over die vragen nadenk.

Dan haat ik mezelf.


© Karel Glastra van Loon


Uit: Karel Glastra van Loon De passievrucht, Contact, Amsterdam, 1999

Schoonheid


LUNA



Alsof het was bedekt met hevig licht
bleef haar lichaam mij weerkaatsen,
even zinloos dreigend
zoals de glans aan messen hangt.

Ik bedroog haar met geweld:
mijn lichaam liet haar voor de liefde leven,
haren werden touw toen ik ze opbond,
een verwonding opsmuk, een gevlamde tatoeage.

Voor mijn schoonheid moest zij dood.
Uit haar schreeuwden tegenstrijdige bevelen.
Vuistgroot trilde ik boven haar uit.
Vallen was genade.



© Peter Verhelst



Uit: Peter Verhelst Otto. De juwelen het geweld, het geweld de juwelen. Antwerpen/Amsterdam, Manteau, 1989.

dinsdag 24 maart 2009

Helicopter



VERHAAL VAN EEN OOGGETUIGE



Zowat driehonderd mannen zitten in een kring.
Het is ijskoud en ze zijn naakt.
Ze beschermen hun blote vrouwen en kinderen
tegen de scherpe zuidpoolwind.
Soms mag een oudere man de kring verlaten
om wat warmte op te doen tussen de vrouwen.
Vaak krijgt hij dan een stukje rauwe vis.
Daarna neemt hij opnieuw zijn plaats in,
want bij de mensen blijven mannen altijd mannen.

Er nadert een helikopter door zeehonden bemand.
Het zijn geleerden, technici en godsgezanten.
Ze maken films en droppen helgekleurde zakken
met voedsel. Er staan goede woorden op de zakken.

Op zeker ogenblik schoudert een zeehond zijn geweer
en hoewel hij wet dat op het doden van mensen
zware straffen staan,
gaande van 500 dollar tot een jaar hechtenis,
legt hij een rechtstaande man,
de mooiste van allen,
neer.


© Paul Snoek


Uit: Paul Snoek Gedichten, Brussel, Manteau, 1971

Maanloze vlagen



IK BEN AL BIJNA BIJ JE



Hoe nabij ik ook toesla, na een tijdje
lijk ik weer verdwenen als altijd.

Maar hoe ver ik ook wegtrek uit je veilige
heden, altijd ben ik naar je onderweg

en blijf ik in je aan het woord, net
niet verstaan door je schichtige oren

die van geen stilte mij onderscheiden.
En voor je het weet ga ik weer in je

tekeer en flakkert je denken als kaarslicht
onder mijn maanloze vlagen. Hoor maar.

Kom ik als ziekte dan snoep ik al aan je.
Kom ik als diepte, dan zul je mijn bodem

nooit raken. Kom ik als water dan lijken
mijn oevers in niets op een kade.

Ik ben al bijna bij je. Als een zuigeling
een wereldoorlog zul je mij smaken.

Erik Menkveld


Uit: Erik Menkveld Schapen nu! Amsterdam, Bezige Bij, 2001

Op een dag


Het oog van mijn vader


Mijn vader had een glazen oog.
's Zondags als hij thuis was haalde hij nog meer ogen uit z'n zak,

hij poetste ze οp met de rand van z'n mouw en riep mijn moeder οm
er een uit te kiezen. Dan lachte mijn moeder.

's Ochtends was mijn vader goedgehumeurd. Hij speelde met het
oog in z'n hand voor hij het indeed en zei dat het een goed oog was.
Ik echter wilde hem niet geloven.

Ik sloeg een donkere sjaal οm mijn schouders alsof ik het koud had,
maar eigenlijk deed ik het οm hem te bespieden. Ten slotte zag ik
hem οp een dag huilen. Εr was geen enkel verschil met een echt oog.

Dit gedicht
Is niet bedoeld
Voor hen die niet van me houden
Ook niet
Voor hen
Die me niet zullen kennen
Als ze niet geloven dat ik heb bestaan
Net
Als zij

Na die geschiedenis met mijn vader wantrouwde ik ook al diegenen

die echte ogen hadden.


ELENI VAKALO


- vert. uit het Grieks Jenneke Quast -


Eleni Vakaló (1921-2001), archeologe, vertaalster en vooraanstaand kunstcritica, is auteur van onder andere Het concept van de blinde (1962), Hoe een gevaar opleveren voor onszelf (1966), De betekenis van formulieren (1975) en De palavers van mevrouw Rodalina (1984).
In 1991 kreeg ze in Athene de eerste Staatsprijs voor Poëzie. Zes jaar daarna werd haar de prestigieuze Academy Prize toegekend.
Haar tien dichtbundels zijn opgenomen in een verzameld werk onder de titel To allo tou pragmatos: Poiisi 1954-1994 (The Other Side of Things: Poetry 1954-1994, Engelstalige ed.).
Het gedicht Het oog van mijn vader is in vele talen vertaald.

Nederlandse versie afkomstig uit:
Hans Warren & Mario Molegraaf Spiegel van de Griekse poëzie, Amsterdam, Meulenhoff, 1988.

O Heer!


GEBED


Maak toch o Heer
dat de Zeeuwen dit keer tijdens mijn optreden
hardop lachen en niet na een stilte van
anderhalf uur verklappen dat zij in een deuk hebben
gelegen.

Maak ook o Heer
dat zij daadwerkelijk overgaan tot de aanschaf van
mijn liedbundels en LP's.

Wij smeken U o Heer
anders moeten wij ons hele leven
naar zulke uithoeken van het land
om in ons onderhoud te voorzien.


© Hans Dorrestijn


Uit: Hans Dorrestijn De liedjes voor volwassenen, Amsterdam, Bert Bakker, 1992

Roomse kaas




Rommedou


Kaas
uit het Land van de Herfst
naar Oud-Trojaans recept

geurend, volgens de Ilias
naar het zweet van de helden
Hector & Achilles

O, als het kussen van de blonde geilheid
van Helena…
zó was het smaken van een Rommedou

alsof de langgerekte extase van Helena’s omarming
plots Homerisch
op je tong!

Een hap Rommedou kon een kranke genezen
in het Zuid-Limburg van mijn jeugd

Helaas, Rome is al dit soort Maaslandse Wonderen moe:



Niks Geur van Heiligheid!

Alle macht aan de Formaggio!

Aan de Mafia
van de Parmezano, de Mozzarella & de Bel Paese!



Nooit, nooit
zullen wij mogen bidden

van de kardinalen Gorgonzola & Mascarpone:


Heilige, heilige Rommedou
dank voor de stank

uit onze Roomse billen



Wél


contra de (protestante) dwaasheid van de Edammer
Gods bolle kouwe-
tenenkaas uit het Holland van Calvijn…


Doodskop-
kaas - van voor de val van Troje!


MANUEL KNEEPKENS



(ongepubliceerd)



Foto rechts: Edammer, verpakt in klassieke rode paraffine.
Boven: Amandeltaart met rommedou. Maastrichtse rommedou, een kaastaart in bladerdeeg, geldt als een exquise tractatie. Rommedou of rommedoe - ook wel Hervekaas of Herfse (stink)kaas, in de VS beroemd geworden als Limburger Cheese - is een naam voor een vierkant, hartig oud kaasje ontstaan uit samenvoeging van het Maastrichtse “roum” (=room) en het Franse “doux” (=zacht).

maandag 23 maart 2009

Vanonder de dakrand


HET BLOZEND BEEST


Kon ik dan leven zonder hem?
Vulde mijn lichaam zich niet telkens als hij kwam
met trotse koppigheid die paarden dampen doet,
met boterdikke vreugde? Stroomde als ik hem zag
mijn bed niet vol; sprongen mijn kasten dan niet open;
vloeide mijn zand niet in patronen op de vloer;
sneed mijn brood zich niet hunkerend in schrijven;
lekte mijn honing niet de trillende lepels af?
Ik rende als eekhoorn over dunne twijgen,
spiegelde me als een metalen vat in de vaart,
vouwde me als het linnengoed vierkant op de planken,
gloeide als het blozend beest in de haard. Wakend
sta ik als een stoel in de kamer. Als het zijn tijd is,
vlieg ik krijsend uit met de zwaluwen vanonder
de dakrand. Hoe sterf ik als hij er niet meer is?


© Tomas Lieske



Uit: Tomas Lieske Hoe je geliefde te herkennen - Amsterdam, Querido, 2006

Hoe iets niets


Je vraagt je af
hoe machines werken.

Seizoenen samenvloeien
en je zonder moeite

een ander straft.
Hoe er werkers staken

en de dieren doen.
Hoe iets zonder meer

niets betekent.
Hoe mensen eten en slapen

kinderen van huis gaan.
Hoe rozen verwelken.

Je vraagt je af
hoe machines werken.


© Gerry van der Linden



Tweede gedicht (II.) uit de cyclus Ochtenden,
in: Gerry van der Linden Zandloper, Amsterdam, L. J. Veen, 1997.

zondag 22 maart 2009

Als hij lacht



LIEFDESLIED



Als hij lacht dan sneeuwt het rozen
zijn wenkbrauw is een dennenbos
of brandnetels, wuivend in de wind.
Als hij lacht dan sneeuwt het rozen,
ik heb hem lief, ik ben zijn kind.

Zijn oor een vat vol fluistering,
het fluistert er vol rozen
en honinggeur hangt in zijn haar,
zijn hand, een korenaar.
Het sneeuwt, als hij lacht, vol rozen.

In een zwerm vlinders wandelt hij
aan mijn zij, tussen berken.
De vlinders aaien de rozen,
ik aai zijn korenaar
als een vlinder sneeuwt hij rozen.


© Anneke Brassinga



Uit: Anneke Brassinga Aurora. Amsterdam, De Bezige Bij, 1987

Als je wilt vergeten



LUISTER NAAR ME



Als je wilt spreken
is je straf de dood.
Als je wilt ademen
is je plaats in de gevangenis.
Als je wilt lopen

hak dan je benen af
en draag ze in je armen.
Als je wilt lachen
hang op je kop in een put.
Als je wilt denken
doe dan alle deuren dicht
en gooi de sleutel weg.

Als je wilt huilen
zink dan in de rivier.
Als je wilt leven
word dan een spinnenweb in de grot
van je dromen.
En als je alles wilt vergeten
houd dan even stil en denk:
aan het eerste woord dat je leerde.



© Kishwar Naheed


Uit: Liefde kon maar beter naamloos zijn – 150 dichteressen voor Amnesty International.
Bloemlezing, samenst. Daan Bronkhorst. Breda, De Geus, 2000.

zaterdag 21 maart 2009

Vlug!



Liefdesduel



Breng water, breng wijn!
Breng bloemrijke kransen!
Vlug dan toch, jongen!
Want liefde en ik,
Wij gaan op de vuist!



ANAKREON

(fragment, ca. 500 v.C. - vert. J. Kleisen)

in: Tweeëndertig Griekse verzen. Gedichten uit het oude Griekenland, geïll. bloemlezing. Kampen, Agora, 2000

De terugkeer


STILLEVEN MET BALLONNETJE



Niet mijn herinneringen
wens ik in mijn stervensuur,
ik wens de terugkeer
van zoekgeraakte dingen.

Laat die paraplu's maar komen,

die koffer, handschoenen en jas,
zodat ik zeggen kan:
waar had ik ze voor nodig.

Die spelden, één kam, twee,

een kunstroos, touwtje, mes,
zodat ik zeggen kan:
ik zal niet οm jullie rouwen

Waar je nu ook bent, sleutel,

probeer terug te zijn οp tijd,
zodat ik zeggen kan:
roest, m'n beste, roest.

Er zal een wolk van briefjes,

pasjes, formulieren vallen,
zodat ik zeggen kan:
het zonnetje gaat onder.

Horloge, kom uit de rivier,

laat me je in de hand nemen,
zodat ik zeggen kan:
je veinst de tijd alleen.

Ook dat ballonnetje komt weer,
dat de wind wegrukte,
zodat ik zeggen kan:
er zijn geen kinderen hier.


Vlieg door het open raam,
vlieg de wijde wereld in,
laat iemand roepen: Ach!
zodat ik huilen kan.


© Wíslawa Szymborska

- uit het Pools vertaald door Gerard Rasch -



Uit: Wíslawa Szymborska Einde en begin - gedichten 1957-1997, Amsterdam, Meulenhoff, 1999

vrijdag 20 maart 2009

Tenzij


POËZIE


Van mooie poëzie heb ik nooit zo erg gehouden
tenzij je niet merkte dat ze mooi was
zoals snel het licht
dat schampt langs een spoorrail
of de sneeuwvlok die smelt op de straatsteen
maar verder
heb ik van mooie poëzie nooit zo erg gehouden
tenzij ze heel mooi was
zoals toen je op de tramhalte stond
en ik je zag in het voorbijgaan


© Remco Campert


Uit: Remco Campert Nieuwe herinneringen. Amsterdam, De Bezige Bij, 2007

Bordje


DE DEUR



Ik loop door de lange gang
op zoek naar de deur met mijn naam
tot ik er ben;
ik open hem en trap
hem aan de binnenkant weer toe.

O, de vreugde een deur te hebben
met Krol erop,
de vreugde dat mijn bestaan
wat dit betreft volledig klopt.



© Gerrit Krol



Uit: Gerrit Krol Polaroid, Amsterdam, Querido, 1976

donderdag 19 maart 2009

Een soort van blijven


WEGGAAN



Weggaan is iets anders
dan het huis uitsluipen
zacht de deur dichttrekken
achter je bestaan en niet
terugkeren. Je blijft
iemand op wie wordt gewacht.

Weggaan kun je beschrijven als
een soort van blijven. Niemand
wacht want je bent er nog.
Niemand neemt afscheid
want je gaat niet weg.

Rutger Kopland


Uit: Rutger Kopland Het orgeltje van yesterday. Amsterdam, Van Oorschot, (oorspr. 1968), hier: 19e druk, 2000

Tuin, zonder huis


DE REIS VOORGOED

(El viaje definitivo)


...En ik zal gaan. Maar de vogels zullen toch zingen blijven
en mijn tuin met zijn groene boom zal blijven,
en met zijn blanke put.

Alle avonde' in blauwe en stille lucht,
zullen ze kleppen, zoals ze thans kleppen,
de torenklokken.

Sterven zullen zij, die mij minden,
en 't dorp zal nieuw zijn met ieder jaar.
In die bloeiende, broeiende hoek van mijn tuin
zal mijn geest verlangende dwalen.

En ik zal gaan; eenzaam zijn, zonder huis,
zonder groene boom, zonder blanke put,
zonder blauwe en stille lucht...
En de vogels zullen toch zingen blijven.

© Juan Ramón Jiménez


Uit: Juan Ramón Jiménez (1881-1958) - vertaald uit het Spaans door Albert Helman.
Oorspr. in De put der zuchten - oude en nieuwe Spaanse dichtkunst, Arnhem/Amsterdam, Van Loghum Slaterus-Plus Ultra (1941).

Hier uit: 500 Gedichten die iedereen gelezen moet hebben - de canon van de Europese poëzie, samenst. Ilja Leonard Pfeijffer & Gert Jan de Vries. Amsterdam, Meulenhoff, 2008

maandag 16 maart 2009

Minder dan afscheid



EEN ZWARTE STADSKAART



torenkraaien ten slotte aaneen worden
nacht: een zwarte stadskaart
ik ben terug—de weg naar huis
is altijd langer dan het dwaalspoor

langer dan een leven
neem een hart van winter mee

als bronwater en vergulde pillen
worden tot woorden van de nacht
als herinnering wild blaft
verschijnt en verdwijnt op de zwarte markt een regenboog

vaders levensvuur brandt nog maar laag
ik ben zijn weerklank
neem afslagen om afspraken te halen
geliefden van vroeger verscholen in de wind
wervelen samen met brieven in de rondte

peking, laat me
al je lichten toedrinken
laat mijn grijze haren voorgaan
de zwarte stadskaart doorkruisen
als een storm je voorgaan, opvliegen

ik sta in de rij voor het klein loket
dat dichtgaat: o maan
ik ben terug—weerzien
is er altijd minder dan afscheid
maar één keer minder

© Bei Dao

- vertaling uit het Chinees: Maghiel van Crevel -

Bei Dao was in 1978 de medestichter van het eerste onofficiële literaire tijdschrift in China sinds 1949, Jingtian (Vandaag). Sinds 1987 woonde en werkte hij in diverse West-Europese landen, waaronder Nederland, en de Verenigde Staten. Zijn werk is in dertig talen vertaald, waaronder vijf poëziebundels in het Engels. In deze taal verschenen van hem ook een verhalenbundel en twee essaybundels.

Bei Dao nam oktober 2008 deel aan het zevende Maastricht International Poetry Nights-festival.

Kraaiepootjes



VOOR MEKAAR



Vroeger hield ik alleen van je ogen.
Nu ook van de kraaiepootjes ernaast.
Zoals er in een oud woord als meedogen
meer gaat dan in een nieuw. Vroeger was er alleen haast

om te hebben wat je had, elke keer weer.
Vroeger was er alleen maar nu. Nu is er ook toen.
Er is meer om van te houden.
Er zijn meer manieren om dat te doen.

Zelfs niets doen is er daar één van.
Gewoon bij mekaar zitten met een boek.
Of niet bij mekaar, in 't café om de hoek.

Of mekaar een paar dagen niet zien
en mekaar missen. Maar altijd mekaar,
nu toch al bijna zeven jaar.



Herman de Coninck


Uit: Herman de Coninck (1944-1997) De gedichten, 6e dr. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2000