vrijdag 12 juni 2009

Vreemde vrouwen



Mijn moeder telde van ver mijn vingers en mijn tenen
kamde mij met haar gouden lokken en zocht
in mijn ondergoed naar vreemde vrouwen
Zij stopte mijn sokken. Ik ben niet door haar opgevoed
zoals wij wilden. Wij namen afscheid bij de marmergroeve
Wolken wuifden naar ons en naar de geiten
die na ons kwamen. De ballingschap gaf ons twee talen
De spreektaal die een duif begrijpt en onthoudt
en de schrijftaal om schaduwen aan schaduwen te verklaren

*

Ik leef nog steeds in jouw wereldzee. Jij zei niet tegen mij
wat een moeder haar zieke kind zegt, toen
de koperen maan op de bedoeïnentent me ziek maakte
Herinner jij je onze tocht naar Libanon, waar je mij
en de zak brood vergat
Ik schreeuwde niet om de soldaten niet te wekken
Dauwgeur zette mij op je schouders, jij hinde die daar
haar leger en haar bok verloor

*

Er was geen tijd voor lieve woorden
Je hebt de hele middag basilicum gemengd
en hanekam gebakken voor de summak*
Ik weet wat jouw doorpriemde hart brak
toen je opnieuw uit het paradijs verdreven werd
Onze wereld is anders, onze stemmen klinken anders
en onze groet valt geluidloos als een knoop
in zand. Zeg: goede morgen
Zeg iets tegen mij als lief gebaar



© Mahmoud Darwish



* Summak = specerij die wordt gewonnen uit de bessen van de summakboom


Fragmenten II, III en IV uit de cyclus Lessen Van Een Paradijsmaagd, in:

Mahmoud Darwish Waarom heb je het paard alleen gelaten, vert. Kees Nijland en Asad Jaber.
Oorspr. titel Limâdhâ Tarakta al-Hisân Wahîdan (Beirut, 1995).

Maassluis, Uitg. de Brouwerij, juni 2009.


Mahmoud Darwish (1942-2008) wordt beschouwd als een van de belangrijkste Arabische dichters van deze tijd. Zijn werk is in meer dan dertig talen uitgegeven, maar tot nog toe zijn weinig van zijn gedichten in het Nederlands verschenen.




Op zaterdag 13 juni as. wordt in samenwerking met Poetry International de Nederlandse vertaling van Darwish’ dichtbundel ‘Waarom heb je het paard alleen gelaten’ ten doop gehouden.

Dat gebeurt samen met een grote kunstveiling in het Centrum Beeldende Kunst (CBK) aan de Rotterdamse Nieuwe Binnenweg.

De vertalers van de bundel Kees Nijland en Asad Jaber houden een inleiding en dragen tweetalig uit de bundel voor. Van 13.00 tot 16.00 uur vieren bekende Nederlandse en internationale dichters de publicatie van het boek met voordrachten in het Arabisch, Engels en Nederlands door onder anderen Mourid Barghouti, Dunya Mikhail, Matthew Sweeney, Luke Davies, Salah Hassan, Rien Vroegindeweij, Jana Beranová, Menno Smit, Marco Nijmeijer en Anne Borsboom.

woensdag 10 juni 2009

Vluchten voor maandag



VLUCHT



Ik vlucht voor het leven
Ik vlucht voor de mensen
Ik vlucht voor verplichtingen
Ik vlucht voor zondige wensen.

Ik vlucht voor de natuur
Ik vlucht voor alles, voor iedere stem
Ik vlucht voor de schaduw

Ik vlucht voor hem.

Ik vlucht nog altijd
Ik vlucht voor de nacht en de maandag
Neemt u me niet kwalijk, maar
ik moet nu gaan.


S. Djordjević


Uit: S. Djordjević Wat is het moeilijk over vlakke grond te lopen, Rotterdam, MondiTaal Publishing, 2001.
Ook opgenomen in Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. en red. Daan Bronkhorst), Breda, De Geus, 2007.

S. Djordjević (1965, Servië/Nederland) was begin jaren negentig voorzitter van de grootste oppositiepartij in de voormalige Joegoslavische stad Smederevo. Bij een demonstratie werd hij opgepakt en daarna ernstig gemarteld. In 1992 kwam hij als vluchteling naar Nederland. Zijn werk wordt tegenwoordig ook uitgegeven en gepubliceerd in Servië.

Praalbed






SCHALOENESKE


Ik ben een man, lichtzinnig van liefde
daarom wandel ik graag met de Heer

althans met zijn zonlichte schaduw
langs de buxushagen van kasteel Schaloen
op en neer

“Pluk ons!” roepen de fuchsia’s:
“Kus ons! Fuck ons!”

O, jee!

Ik, arme hommel, schommelend
boven de pioenen
ben er gloeiend bij

Word ik, al dansende
de Gezalfde
de in nectar Gebalsemde?

Mijn zinnen weten het even niet meer…

Hoe dan ook, ’s nachts logeer ik hier
in een praalbed van maanlicht
onder een klamboe van siererwt

Baronesse Kwikstaart?
Freule Lelie?


Volrijpe markiezin Pompoen?

Wie, o, wie wekt mij
met zoenen van Oost-Indische kers?

Wat! Alle drie?

En alle drie naakt?

Is
ongebreidelde lust
soms de doem van Schaloen?



Manuel Kneepkens

(ongepubliceerd)


Kasteel Schaloen in Oud-Valkenburg (L.), alias "de duurste woning van Nederland", staat te koop! Wie tussen de 17 en 20 miljoen euro te veel heeft mag zich de nieuwe kasteelheer noemen op een landgoed van net voor het jaar 1200, met twee meters dikke muren, inclusief slotgracht. Een vermogende particulier kocht het slecht onderhouden voormalige gemeentelijk onroerend goed een aantal jaren geleden. De eigenaar biedt, om gezondheidsredenen, het opgeknapte paleis nu in de 'stille' verkoop aan. De laatste decennia had het kasteel een restaurant-, hotel- en opleidingsfunctie.
Schaloen ligt in het Geuldal aan de Molenbeek, in een glooiend heuvellandschap.

dinsdag 9 juni 2009

Zónder


DE ROOK



Het kleine huis onder de bomen aan het meer
Uit het dak stijgt de rook
Was die er niet
Hoe troosteloos waren dan
Huis, bomen en meer.



© Bertolt Brecht





Uit: Bertolt Brecht Over de aardse liefde en meer, uit een leven vol gedichten en verzen
- samenst., inleid. en vert. Martin Mooij, Rotterdam, Ad. Donker, 1998

maandag 8 juni 2009

Amen



LEERLING


Iedere ochtend gaat hij trouw naar school,
door weer en wind, van kilometers ver
- moe heeft z'n brood gesmeerd, hem uitgezwaaid -.
Hij zet z'n fiets weg, en haast zich gedwee
naar het lokaal. Gaat zitten. Dan 't gebed:
Dat ze vandaag maar weer kracht-van-omhoog
ontvangen mogen en hun werk met ijver
volbrengen. Amen. Dan begint de les.

Zo gaat dat alle dagen door. Hij leert
en leert en leert, en doet goed zijn best.
En later zal hij veel verdienen en vanuit
de hoogte neerzien op het ouderlijke nest.


© Anton Korteweg



Uit: Anton Korteweg De stormwind van zijn hand, Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1975

zaterdag 6 juni 2009

Industrie van het verdriet


AAN EEN COLLEGA



I

Ik durf je amper te vertellen, kameraad,
tijdens hoeveel van mijn dagen ik haar haat,
die oudste industrie van het verdriet, de poëzie.
Dat ik haat hoe zij met mij brutaal aan de haal gaat,
hoe zij mij struikelen doet over mijn
enjambementen, mijn chiasmen, assonanties
en tegen het scheenbeen van mijn eerste liefde schopt.
Dat zij helemaal geen rekening wil houden

met de noden van mijn darmen en de doden
in mijn ziel en de zaden op een plek
waar eeuwigheid een poging tot ontspringen doet.
Gister nog, bij Osman, die mijn kapper is,
kroop zij ongevraagd en naakt bij mij op schoot
terwijl het scheermes langs mijn slapen gleed.
En nog diezelfde dag, terwijl ik boven op een ladder stond,
strooide zij schaterend voetzoekers in het rond.

Wij mogen dan wel in een zuiderse patio liggen,
er fanatiek naar strevend onder een zwijgzame
sterrenhemel gelukzalig niets en niemand te zijn,
maar daar zelfs komt zij langs, de poëzie, la poesia,
met het bon chic, bon genre van een tettertrien.
Zij vindt het helemaal niet erg - wat dacht je wel? -
de beste coïtus ter wereld te verstoren
om te zeggen dat zij niets te zeggen heeft.

Rot op, roep ik, de pot op, rot toch op!
Maar daar propt zij al een vod
diep in de strot van mijn geliefde,
die haar terecht van oudsher wantrouwt.
Ik durf je amper te vertellen, kameraad,
hoezeer en tijdens hoeveel van mijn dagen ik haar haat,
de poëzie, dat ik haar haat met hart en ziel.
En dat, als ik haar liefheb: hoogstens per vergissing.


Luuk Gruwez


Uit: Luuk Gruwez Lagerwal, Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2008

Waar niemand je kent



REIS



Vertrek
met lege handen
naar een stad
waar niemand je kent
en blijf daar drie dagen
Heb je honger
vraag om brood
heb je dorst
vraag om water
Slaap waar het kan
en vraag iedere dag
negen mensen naar iemand
met jouw naam
met jouw lot


Jiří Kolář



Uit: Jiří Kolář Denk aan de sneeuw van vorig jaar - vertaald door Jana Beranová. Rotterdam, Cultura Slavica, 1981.
Ook in: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International, samenst. Daan Bronkhorst. Breda, De Geus, 2005.

Jiří Kolář (1914-2002) was een Tsjechische avant-gardedichter die in 1952 wegens publicatie van ongecensureerd werk gevangen werd gezet. In 1977 behoorde hij tot de ondertekenaars van het dissidentenmanifest Charta 77, wat hem opnieuw kwam te staan op vervolging.

Allerlei fruit


Keer om, keer om
mooi meisje keer om!
Je danst in je sandalen
met voeten die groeten
met heupen als schakels
gemaakt om te draaien.

Ga mee in de velden
dan gaan we daar slapen
dan gaan we daar kijken
hoe alles gegroeid is
of de knoppen al botten
de blaadjes al groenen,

daar ga ik je zoenen
en bij onze deur
ligt allerlei fruit klaar
rijp en groen
speciaal mijn lief
voor jou bewaard.



Judith Herzberg

Uit: Judith Herzberg 27 Liefdesliedjes, Amsterdam, De Harmonie, 1971

woensdag 3 juni 2009

Welkom: Balkenende bang voor Dalai Lama!



De minister-president van Nederland wil de geestelijk leider van de verdreven Tibetanen niet ontvangen. Bang voor diplomatieke, politieke of economische 'straf' van het grote China, dat Tibet een halve eeuw geleden wreed inlijfde.
De Tweede Kamer wenste, met ware Michiel-de-Ruytermentaliteit, in tegenstelling tot CDA-premier Balkenende de Boeddhistische monnik wél een hand te geven. Nederland toch weer even niet helemaal het braafste jongetje van de klas... (in Frankrijk en andere EU-landen was de in ballingschap levende Tibetaanse leidsman eenvoudig tot op het hoogste staatsniveau welkom).

De jurist-dichter-politicus Manuel Kneepkens roemde de Dalai Lama al ruim tien jaar geleden in twee verzen. Hij benoemde hem daarin tot dubbel Neerlands ereburger: eenmaal voor Maastricht en een maal ereburger van Rotterdam.

Het laatste gedicht staat hieronder:

- klik op tekst voor groter beeld -



Uit: Manuel Kneepkens Zuiderlinks, gedichten. Rotterdam, Bèta Imaginations, 1999.

De illustratie is van de hand van de auteur uit dezelfde bundel.
Ze maakte deel uit van de 'tekenkrabbels' of doodlings die de dichter bij tientallen maakte tijdens telefoongesprekken of raadsdebatten.

In de verte de bergen



VEERGELD

1


Liggen we 's nachts met de doden die op ons gaan zitten
ons strelen met handen van talk bergamot en citroen

bij elke beweging levender: Han met de tanden
Mentja met puilende ogen, iets in ons haalt ze over

door te gaan, toe dan, aderen zwellen op
vellen als gedroogd bloemblad, een schrift van verwarring

verwijzing: nu wil ik mijn oma
Tsjoetsjoe, trillend, het ei van de struma beweegt

in haar hals en de hel breekt los, rent ze
met loshangend haar, de doden klemmen zich vast

wie zich verstopt kan nooit meer weg, blijft daar
dubbelgevouwen steken zwart in zwart - : liefje

slaap je? ik moet je smoren, jij mij tegelijk!
waar is je kussen, hoe laten ze anders los -

De ochtend wekt ons met geluid van vracht
wagens door de straat, de muren trillen

en we kijken naar buiten, het raam hangt scheef, in de verte
zien we de bergen, maar op de manier van de vlieg.


© Eva Gerlach


‘Veergeld 1’ maakt deel uit van een reeks die te lezen is in het tweede nummer van de achtste jaargang van poëzietijdschrift Awater, dat in de tweede week van juni verschijnt.

Met dank aan DBNL.org, de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Vacuüm



Nu de stenen warm wrijven

tot bloed zich onder onze huid
vandaan huilt de stenen
adem gaan halen zacht
zelfs vloeibaar worden en
uit de stenen Annette
opstaat gruis uit haar
haren schudt haar armen strekt

we omhelzen een vacuüm


Bas Belleman


'Steen 5' in:
Bas Belleman Nu nog volop ventilatoren [red. Gerrit Komrij, Sandwich-reeks nr. 3]
Amsterdam, Uitgeverij 521, 2003

Voor bij de stembus



Wat dichters vinden van de Euro-verkiezingen, morgen 4 juni 2009?

Klik naar K.P. Kaváfis of Leo Herberghs:


http://rotterdampoetrylakes.blogspot.com/2008/04/wachten-op-de-barbaren.html

http://rotterdampoetrylakes.blogspot.com/2008/06/waar-we-ons-moeten-vervoegen-voor-een.html

dinsdag 2 juni 2009

Ruil



We zaten aan tafel, we spraken tot
het blad vol lag. Uit je mond vloog
nog een verschrikte vogel.

"Laten we onze ogen ruilen" en
we ruilden. De jouwe zaten me
krap in de kas. Jij vond de mijne
te licht.

Ik schoof op mijn stoel heen en weer.
Ik groeide en groeide. De kamer ging knellen
als een gebrek.

In het geheugen van onze vingers
stond hoe ze haken, strengelen
strelen konden. Het tafelblad
droeg onze handen niet langer
en brak.

Vogels vlogen uit armen en borst.
Ze streken rond ons neer. Ze kijken.



MARCO NIJMEIJER


Uit: Marco Nijmeijer Een bed van boomkruinen en vogels - Haarlem, Windroos/Holland, 2007.

Zwarter, witter



MEN IS ER NIET




Men is er niet, men ligt in zich, men ziet
vooruit in tijd terug, dit kan dus niet

dit is vandaag, een wig, eenvoud van niets
alsof men zich onteigent in een ding

binnen en buiten breekt hetzelfde licht, spiegel
die niet kan kiezen, tweeling, ik of ik

men ziet wat was terwijl men is, door zich
te zien wat blind is, onzin, kan dus niet

bestaat dus niet, dit liegt, wist uit in wit
alles is niets dan zwarter, witter zelfs -


© Gerrit Kouwenaar



Uit: Gerrit Kouwenaar Helder maar grijzer, gedichten 1978-1996. Amsterdam, Em. Querido, 1998

maandag 1 juni 2009

Misschien word ik water (1)


Er is de zee en daar loop je weer,

Of tijd een ivoren boot is, een
Zilveren sigarettendoos of dasspeld,
Terwijl de bunkers nog ploffen,

De koutsatraap weer speelt.
De hoorndolle eikelventer bezaaid
Met dansende poliepen, koude oorlog
Waait. De moeder hamstert haar

Stille schatten, het meel, de zonlichte
Zeep. Weckt alle fruit. Karnt melk. Roomt
De boter. Er is waan in de rouwenveloppe
Die binnenvalt. Niet gevraagd, niet verzonden.

Mischien word ik water (2)



Er is de zee en daar loop je weer,
Dood tij, noodwater, de oesters οp de tong.

Zilt van vroeger, spoelwijn. Je spuugt,
Gorgelt jaren en het schelpenpad wordt wit.

Misschien word ik water, zout,
Of as ίn de zandkleurige dood van
Mijn vrienden. Mayonaise de la Flandre,

De garnalenkroketten, de tongen

De tonen, de Duvels. Den Hugues
Moet naar de kapper. Zijn haar is
Van whisky, zijn stem is een doodskist,

Zijn kont zit genageld aan de grond.

Misschien word ik water (3)


Er is de zee en hier monkelt en mompelt
Ηij vriendengrοet. Soms zο dichtbij in de avond,
De nacht. Verleden is statiegeld van gestolde
Dromen en dranken. De dood is een vreemde

Roemer met schadelijk vertier rοndοm:
Laat de woorden tot mij komen. Laat de
Woorden die nooit meer geschreven
Worden tot mij komen. Ik wacht.

Gij Ηugues, gij Paul, gij Herman, gij Eddy,
Wοοrdbedriegers, broeders in stenen letters.
Dοοrgewinterde heimweevierders in altijd
Durend vrοuwendrοef. Laat jullie woorden

Tot mij komen, grafzuchten, helse brandwonden,
Liefdesbeten, tοngkussen, nicοtinevlekken.
Ik haal de fles uit de frigo, het glas uit de kast
En vier de jaren. Oesters οp de tong, zilt van toen.


© HANS VAN DE WAARSENBURG


Openingscyclus - drieluik - 'Altijd Durend Vrouwendroef' uit de dichtbundel:
Hans van de Waarsenburg Wie hier nog komt, Amsterdam, Wereldbibliotheek, 2009.

Zonder schaamte


GESCHENK

(Dar)


Hoe gelukzalig deze dag.
De mist trok vroeg op, ik was bezig in de tuin.
Kolibries hingen stil boven de bloem van de kamperfoelie.
Er was op aarde geen ding dat ik zou willen hebben.
Ik kende niemand die het waard was te benijden.
Welk kwaad was geschied, was ik vergeten.
Ik schaamde me niet te denken dat ik was wie ik ben.
Ik voelde in mijn lichaam geen enkele pijn.
Toen ik overeind kwam, zag ik een blauwe zee en zeilen.


Berkeley, 1971


© Czesław Miłosz


- vertaling uit het Pools: Karol Lesman -

In: Karol Lesman (samenst. en vert.) Heb medelijden, tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw.
Leiden, Plantage, 2003

In de vertaling van Gerard Rasch ook in: Miłosz, Gedichten - Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2003.

Niet eens zo gek


als je nu eenmaal europeaan bent
lijkt het me niet eens zo gek
nederlander te zijn
je zal bijvoorbeeld een duitser zijn
ik zou niet weten
waar ik het zoeken moest
het aardigst lijkt me nog
een belg te zijn
dan weet je tenminste zeker
dat je belazerd wordt


BOB DEN UYL


Uit: Bob den Uyl Gauw tevreden zijn is een gave, samenst. Nico Keuning, Rotterdam, Douane, 2008.

Jongensachtig



LE MISTRAL


welke naam de wind ook heeft
hij is mannelijk in alle talen
of liever jongensachtig
overal blaast hij jurken bol
rukt hij aan wasgoed
en slaat verwoed en wispelturig
de bladen om van boeken

en van kranten

waar het niet waait
vallen geen bladeren
en maakt niemand bewegingen
zoals jij nu met je hand
door je haar zo sierlijk
en vergeefs


© Miriam Van hee



Uit: Miriam Van hee De bramenpluk, Amsterdam, Bezige Bij, 2002