vrijdag 2 april 2010
Geliefden (3 x no)
No. 158
25 jaar, ongehuwd, na LO leerling-meubelmaker (4 jaar),
militaire dienst, fabrieksarbeider (5 jaar, ontslagen na
reοrganisatie).
Leert vrouw overbuurman kennen. Ze laat hem binnen, als
man niet thuis is. Ze geeft hem geld, sigaretten, huissleutel.
Vrouw wordt gravida.
'De buurt praat er over.'
Enkele dagen voor bevalling door echtgenoot toegang tot
huis ontzegd.
Nο 158 volgt echtpaar tijdens wandelίngen.
'Je moet mijn vrouw niet lastig vallen, het is nu mοοi geweest.'
Vat post in wοning echtpaar met hamer, knipmes en
soldeerbout.
'Ik heb er 2 van kant gemaakt.'
*
No. 68
27 jaar, ongehuwd, na LO winteravondcursussen,
bakkersknecht, reiziger stofzuigers, winkelbediende
(verduistering).
Broer bestolen. Verdacht van leggen knalpatroon op rails,
en doden kuikens.
Na verbroken verloving:
'Ik heb met uw dochter geslapen. Als ik haar niet krijg, zal
een ander haar ook niet krijgen.'
'Wat zal ik doen, zal ik haar doodschieten?' (tegen patroon).
Schriftelijke bedreiging met moord.
'Hoeveel jaar zou ik krijgen?'
Ziet geliefde met jongens en meisjes lopen.
Roept haar. Ze komt.
3 schoten op 1 meter afstand.
'Ik doe het niet.'
Zelfmoordpoging (2 schoten).
'Ik heb er 12 jaar voor over. We hadden afgesproken, samen
zelfmoord te plegen.'
*
No. 10
21 jaar, ongehuwd, landarbeider, reeds veroordeeld wegens
eenv. mish. en goederenvernieling.
Als kostganger permanente gemeenschap met echtgenote van
herbergier, moeder van 3 kinderen.
Vrouw keurt moordplan stilzwijgend goed.
Mislukte vergiftigingspoging.
Doodslag met graaf.
’s Nachts lijk in jas met bloedvlekken bij dijk verborgen,
graaf met olie ingesmeerd.
‘De ontzetende lievde di ik voor u heb is de oerzaak’ (brief).
© C.B. Vaandrager
Uit: De ontzetende lievde,
in: Vaandrager Made in Rotterdam - verzamelde gedichten, samenst. en tekstbez. Martin Bril & Hans Sleutelaar.
Amsterdam, De Bezige Bij, 2008.
De achterkant van het wielrennen
GENT-WEVELGEM
Mocht ik herbeginnen, ik zou het net zo
doen: niet om de poen, maar om die
nieuwe pakken. Die zo glimmend spannen
om je billen, en om die van elke ploegmaat
in het peloton. Ik zou mijn hele leven
willen trainen, net iets slechter dan de
ander, dan zit ik altijd achteraan,
genietend van de erotiek. Iets anders
wil ik niet. Of toch: in Gent vertrekken
met fanfares en champagne, vendelzwaaiers
en konfetti, als voor een allerlaatste
rit, een feestelijke rouweditie. Dan, nog
maar pas vertrokken, springt die klotegroep
al weg, ik zit kapot en godverlaten op de
rechte baan als op het slappe koord. Geen
supporter wordt gehoord, geen achterkant
van renners nog gezien. Een paar keer
vallen bovendien. Misschien is herbeginnen
ook dan mogelijk, maar ik zou precies
hetzelfde doen: riempjes dicht en trappen
maar, wie houdt hem tegen, wie onderwijst
hem schade en fatsoen, wie haalt hem weg
van een schitterende zege, de zegen van een
stevig rennerszadel? O Grote Wielergod,
o Sister Brainstorm, heb genade met
uw gade. Neem van zijn hand bezit en
leid zijn fiets: hij is op weg naar
Wevelgem, hij is op weg naar niets.
© Tom Lanoye
Uit: Tom Lanoye In de Piste, Amsterdam, Bert Bakker (1987)
Voor de fietsliefhebbers onder de letterengekken, en dat zijn er meer dan u lezer vermoedelijk lief zijn: zondagmiddag, met start in Brugge en aankomst in Meerbeke/Ninove (B.), de 94ste editie van de Ronde van Vlaanderen.
Ter ere van deze klassieker op de internationale wieleragenda een gedicht over een kleinere koers voor flandriéns: van Tom Lanoye, slagerszoon uit Sint-Niklaas, ooggetuige van het verbond tussen de geheimzinnige rondingenvan fiets en vers, en voormalig student talen in de poëziestad Gent.
Verzinnen dat het regent
als je wilt bak ik een ei
leg ik je uit hoe mijn
familiegeschiedenis
in elkaar steekt
ik kan je verzekeren dat
wat gebeurd is hier
tussen vier muren blijft
ik kan koffiezetten
melk warm maken
tv aandoen
verzinnen dat het regent
je jas nog nat is
sokken voor je pakken
mijn tanden poetsen
waar jij bij bent
ik kan
het raam openzetten
je de vogel laten horen
die al weken haar nest
kwijt is en gilt
Marjolijn van Heemstra
Uit de afdeling Dingenverdriet, in:
Marjolijn van Heemstra Als Mozes had doorgevraagd, Amsterdam, Thomas Rap, maart 2010.
donderdag 1 april 2010
Alsof
OUDE GEIT
Ze is al heel lang dood
ik was een kind toen ze nog leefde
en nog staat ze daar en kijkt ze naar mij
alsof ze mij ziet kijken voor ze
weggaat
alsof ze wacht
op het moment dat
ze werkelijk zal gaan, dat ze werkelijk in
de schemer van de naderende nacht zal
verdwijnen en mij zal verlaten
ze is het geitje
dat ik als kind heb gekend
maar ze is oud geworden — mager en stram
met een verre blik in haar gezicht
en altijd als ik dit schilderij zie
denk ik: hier zie ik
wat afscheid is
Rutger Kopland
Uit: Rutger Kopland Toen ik dit zag, Amsterdam, Van Oorschot, 2008
woensdag 31 maart 2010
Verlof
DE SURVEILLANT
's Nachts mag het carillon niet klinken.
De Spaanse scharen zijn gestut.
Ook het schommelend tumult
van de zwaarste klokken op zondag
is uitgesloten nu. Maar waar
in dit donker ligt Nu?
Een enkele klok heeft verlof
de hele en halve uren te slaan,
doet dat uiteindelijk drie keer.
Je staat maar op en ziet aan de wand:
't was nog een halfuur eerder,
een halfuur langer te gaan.
Later aan tafel hoor je
de slepende tred
van het eigentijds uurwerk:
elektrisch maar met ingebouwde tik,
surveillant die over je schouder meekijkt.
Sterf, oud verdriet, eerder dan ik.
© J. Eijkelboom
Uit: J. Eijkelboom Het arsenaal, Amsterdam/ Antwerpen, De Arbeiderspers, 2000.
Ook in: Tot zo ver - De meeste gedichten, Amsterdam/ Antwerpen, Arbeiderspers, 2002.
Trombones en trompetten
ORKEST
In de stad
waarin wij bloedverwanten waren
in het najagen van geluk
gingen fagotten trombones en trompetten
vervroegd met pensioen.
De rest van het orkest leeft niet meer.
Niet te herscheppen
feiten van die andere wereld.
Over de straten cirkelt
niet-geregistreerde angst.
De ouder wordende toekomstige tijd.
De hysterie van de regen buiten.
Plagiaat van onze liefde.
© Ewa Lipska
Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007
dinsdag 30 maart 2010
Zeerover

LUI OOG
aankomen is mοeilijker dan vertrekken
het afstappen van het trοttοir en het oversteken gaat
goed
aan de overkant van de straat gekomen
stoot ik met mijn voet tegen de stoeprand
en val plat ορ mijn gezicht
de oogarts heeft niet in de gaten dat ik een lui oog heb
schrijft mij een bril voor en jaren later
ontdekt een andere oogarts dat mijn rechteroog
net zο slecht is als mijn eerste oogarts
ik val nog steeds maar minder vaak dan voorheen
bij het oplopen van trappen
het instappen van treinen en trams
en het oversteken van straten
het linkeroog moet afgeplakt
οm het andere te activeren
ik ben nu tien en vind dat ik voor lul loop
met de zwarte zuignap aan de binnenkant van mijn
brillenglas
die mijn goede oog en mijzelf
hermetisch afsluit van de buitenwereld
de koppen van de krant moet ik elke dag een uur lang
hardop voorlezen
aan mijn ouders, de werkster,
de naaister, de buren, mijn zus οf een logé
omdat de jongens op straat mij anders zeerover noemen
heb ik de zuignap van mijn bril gehaald
op de hoek van onze straat tegen etenstijd
plak ik het rubber met spuug op z'n plek
wegens gebrek aan medewerking van de patiënt
is de therapie ορ niets uitgelopen
mijn rechteroog werkt voor twintig procent
is nuttig voor het bepalen van scherpte / diepte
helpt bij het autorijden en het inschatten
van de rondingen der dames
verder is het een zinloos attribuut
een halve blinde ben ik
een hele cycloop
Hans Wap
Uit: Hans Wap De laatste lemming, Varik, De Weideblik, 2008
ill. uit dezelfde bundel van de beeldend kunstenaar-dichter H. Wap
Gordijn
HASSAN NADJMI
Je ventilator is stuk -
Hoe beweeg je je handen zonder wind?
Is al dit zwijgen op het open plein?
Is al deze arrogantie voor één tunnel?
Misschien is je geest gesloten!
Oh, laat de deur open
Kijk diep door het gordijn van het raam.
Wat heeft de vis dorst!
Hoelang zal je alleen blijven onder de brug!
© Hassan Nadjmi
Uit: Onbereikbare Liefde - tweetalige bloemlezing van Arabische dichtkunst (red. Ibrahim Cohen, Ronald Kon en Abderazak Sbaïti), Amsterdam, El Hizjra, 1995
Geen lied, geen vluchtplan
OPDAT
Vannacht sneden ze mijn benen
juist op het kniegewricht af, het deed niet veel pijn.
Wegens ruimtegebrek werd ik overdag buiten gezet.
Het is prettig om buiten te zitten
in de eerste sneeuw als de grote lichte kristallen
neerkomen op je mouw, hoe ze daar blijven hangen
alsof ze zich thuis voelen bij je, bezoek dat van geen
weggaan wil weten. Dat ik daarvan het niet-
smelten zou zien, de traagte; oneindigheid die
ligt op je jas en niet zingt,
niet vliegt, geen Trooster verkondigt,
niets opruimt, geen kozijnen schildert, heggen
niet snoeit, parket niet lakt, nooit afwast en
dat allemaal zonder een woord; dat ik, die altijd
alles wil, zou weten hoe het is
om tussenin te zijn, geen lied, geen vluchtplan,
geen troost want geen gebrek, even rafelig en
kwaadschiks bij je vandaan maar zonder steeds
op te staan, ervandoor te gaan, zonder een
teen te bewegen. Daarom waren mijn benen
doormidden gesneden.
© Eva Gerlach
Uit: Eva Gerlach Situaties. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2006
Straf
DE PESTZUIL (fragment)
In de weilanden bij Juliánov
gingen we vaak liggen tegen de avond,
als de stad in de schemering zonk
en in de zijarm van de rivier
de kikkers begonnen te klagen.
Eens kwam er een jonge zigeunerin bij zitten.
Haar bloesje was halfopen
en ze las ons de hand.
Tegen Halas zei ze:
Je haalt de vijftig niet
Tegen Artus Cerník:
Jij wordt net iets ouder.
Ik wilde mijn toekomst niet horen,
ik was bang.
Ze greep mijn hand
en riep kwaad uit:
Jou wacht een lang leven!
Dat was haar wraak.
Dat was mijn straf.
© Jaroslav Seifert
- uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová -
Uit: Jaroslav Seifert En vaarwel! Weesp, Agathon, 1985 (2e dr.)
maandag 29 maart 2010
Een soort accordeon
DE RIBBEN ZIJN VAN HET GERAAMTE
De ribben zijn van het geraamte
het mooiste onderdeel, ze doen
aan vleugels denken of een soort
accordeon waar leven in- en uitgaat
je ziet ze beter
na de hongersnood of in het massagraf
het zijn de rimpels in het zand
als de zee zich heeft teruggetrokken
het zijn de breekbaarste takken
van de bomen die in open vrachtwagens
worden weggevoerd
© Miriam Van hee
Uit: Miriam Van hee Reisgeld, Amsterdam, De Bezige Bij, 1992
zondag 28 maart 2010
Een olifant met twee blauwe leeuwen
MASKER
Ik kijk naar een film over het carnaval van Venetië
waar reusachtige poppen
geluidloos schaterlachen
en een jongedame te mooi voor mij een
inwoner van een plaatsje in het Noorden
schrijlings een ichtyosaurus berijdt.
Opgravingen in mijn land tonen kleine zwarte
met gips dichtgeplakte hoofden wrede glimlachen
maar ook bij ons draait de bonte mallemolen
en het meisje met de zwarte kousen lonkt
een olifant twee blauwe leeuwen met rode tong
en vangt een trouwring uit de lucht.
Onze lichamen zijn weerbarstig en niet geneigd tot rouwen
onze verhemelten proeven de liefde
herschik de papieren linten en kransen
buig voorover: heup tegen heup
je dijen zijn vol leven
kom laten we vluchten.
Tadeusz Różewicz (1946)
- uit het Pools vertaald door Karol Lesman -
Uit: Tadeusz Różewicz De rest is zwijgen, een keuze uit de gedichten 1946-2002 - vert. en red. Karol Lesman. Breda, De Geus, 2003
zaterdag 27 maart 2010
Een eind terug, met Bob
VERS
Gauw tevreden zijn is een gave,
maar ver kom je er niet mee.
En dat is maar goed ook,
want als je ver komt
moet je een heel eind teruglopen.
Bob den Uyl (1930-1992)
- affiche, gedrukt ter gelegenheid van de Boekenmarkt in Amsterdam (1968)
Vandaag verschenen:
Fraaie vergezichten die onze reis vergallen - een wandeling door Rotterdam aan de hand van Bob den Uyl (red. Mark van Leeuwen en Ivar Schute, Rotterdam, uitg. Douane, maart 2010).
Volgens de uitgever telt Den Uyl "talloze fans" die buiten de Maasstad wonen "maar die niks te beroerd zijn om de wandelschoenen aan te trekken en in de voetsporen te treden van de grote, sombere Rotterdamse romantische realist".
Ter gelegenheid van de publicatie van het letterkundig wandelwerkje verscheen ook bijgaand bijzonder bierviltje. Met praktische wenken van de overleden schrijver-dichter, die zelf horecabezoek - om het eens mild uit te drukken - zeker niet schuwde.

Pas jaren nadat Den Uyl was overleden kreeg de naam "bob" een tweede betekenis, aldus de dichter-jurist-stadspoliticus Manuel Kneepkens vanmiddag tijdens de boekpresentatie in het Rotterdamse drank- en eetuitgiftelokaal Loos. "Die van Bewust Onbeschonken Bestuurder, Bob zou er zeker mee hebben willen thuiskomen, sterker nog: de fietser Den Uyl zou om deze nieuwe voornaam zelf hartelijk gelachen hebben."
Kneepkens onthulde - posthuum - nog een akkefietje dat de schrijver die nu geëerd wordt met een literaire wandelroute in zijn geboortestad tijdens de jaren tachtig had overgehouden aan een belletristische boottocht over de Duitse Rijn. In Mainz, waar de literaire voordrachtswerkzaamheden op welkome wijze waren onderbroken, restte kort voor terugkeer naar de boot nog betaling van een drankrekening.
Kneepkens: "Collega Harry ('de Olympiër') Mulisch, die niet alleen gold als de leider van de Amsterdamse schrijversgroep maar van de ganse Nederlandse delegatie, vond het van een overdreven gastvrijheid getuigen als hij de nota in zijn eentje zou voldoen. Dus hij deelde de rekening van 300 D-mark door vijf, ieder moest zijn deel lappen. Daartegen protesteerde heftig Bob den Uyl: 'Ik heb lang niet zo veel gedronken als al die anderen.' Waarop Mulisch als delegatievoorzitter met een andere, elegantere verdeelsleutel kwam: dan houden wij Bob vrij en krijg ik van ieder van jullie dus geen 60 maar 75 Mark."
Den Uyl, een Rotterdamse volksjongen die opkeek tegen de 'grote' Mulisch, riep buiten het restaurant verbaasd: "Híj heeft voor mij betaald!!"
Aan de vooravond van het beladen voetbalbekerduel Feyenoord-Ajax voelde de dichter Kneepkens de stemming onder de aanwezige boekenliefhebbers in lokaal Loos feilloos aan: "Daarmee was dus meteen de eerste overwinning van nul-tien op Amsterdam binnen."
Er klonk opgelucht applaus.
vrijdag 26 maart 2010
Lakens
VOORAVONDLIED
De kippen pikten nog op straat. De oude
kapiteinsvrouw
zat op de drempel met haar kleinste kleinkind
geborgen tussen haar knieën.
Een jongen sleurde met een mand. De huizen
slordig naast elkaar bij avondval; hun
oude koffers,
ijzeren bedden, tafels, prenten. Een
grammofoon
kraste vermoeid uit een gesloten kamer. En lakens
ontvouwden met vierkant omhaal hun klein verhaal.
De zee was niet te horen.
Een grote, ongeziene hand verhief de stoelen
twee handbreed boven de aarde. Hoe zou de mens
kunnen leven
zonder poëzie?
Yánnis Rítsos
Uit: Yánnis Rítsos Romiosýni en andere gedichten.
Kortrijk (B.)/Ithaca-Altea (Sp.), Point Editions Int. nr. 69,tweetalige uitgave Grieks-Nederlands, 2005
- vertaling: Guido Demoen -
Brood
Ach
er komen
wel weer bloemen.
Heb je ooit
zoveel honger gehad
als nu?
Als er weer bloemen komen
zal het brood zijn.
Dan komen alle dromen
terug.
Boze dromen
van honger
zullen weer terugkomen.
Er komen weer bloemen
van lente
en angst voor de winter.
© Jan Arends
Uit: Jan Arends Vrijgezel op kamers (herz. en uitgebr. editie), Amsterdam, De Bezige Bij, 2003
donderdag 25 maart 2010
Poederdoos
HET ONVERKRIJGBARE
(Die Onverkrygbare)
Ik kοοp een rok van crèpe-de-chine
met vingers οp de schrijfmachien
Met goeie spijs en vlotte drank
heb je tien vrienden aan een hand
Met verzen over graf en stof
koop ik mezelf een rantsoen lοf
Ik mag je hart het mijne noemen
met pοeierdοοs en warme zoenen
O kreeg ik maar met geld en spel
de wijzer die de uren telt!
© Ingrid Jonker
Uit: Ingrid Jonker Ik herhaal je - vert. Gerrit Komrij, met een nawoord door Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000.
woensdag 24 maart 2010
Onoorbaar vlees
Naast alles ligt alles. Naast Pad
ligt platte Pad, naast het voedsel het vormsel,
ook hier bij zijn zachtleerse lichaam dat ik bedien
met de vlieg in mijn oog, de vlieg in mijn keel, ik
wil hem ook wel zo. Zijn splijtoog zijn stormwang
stikzak schrompelbuik. Tenslotte ben ik het
(wie dan ook) die hem opruimt,
nagels slaat in zijn ontplofte onoorbare vlees.
Soldaat kom terug naar de modder, kruip in mijn bloed.
Niet makkelijk loslaten. Niet
haasten naar de verlossing.
EVA GERLACH
Gedicht 5 uit de afdeling Pad tussenbeide, in:
Eva Gerlach Situaties. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 2006
Alsof hij wilde zingen
MYSTERIOUS SKY

They found him.
His outstretched hand was blue and flat
like space beneath a swallow's wing.
His mouth was slightly open
as though he wished
to sing.
© Wadih Sa’adeh
Gedicht van de Week op Poetry International Web.
Uit: Wadih Sa’adeh A Secret Sky, Charnwood, Australia, Ginninderra Press, 1997 - Engelse vertaling: Anne Fairbairn.
Oorspr. verschenen in Beirut, 1992 (Dar Al-Jadid pub.)
Sa’adeh (1948, Libanon), liefhebber van Rimbaud, Baudelaire en Ginsberg, debuteerde in 1973 met de bundel Laysa Lil Massa’ Ikhwah
(De Avond Heeft Geen Broers).
Meer gedichten van Wadih Sa’adeh op:
http://australia.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=16179
dinsdag 23 maart 2010
Tussen mij en de poolnacht
NU NOG
I
Nu nog, aan de galg vandaag, met een vod in de mond,
zij die wakker wordt met gezwollen lippen, ogen toe,
zij was iets dat ik wist en toen verloren heb, en hoe,
maar hoe ben ik haar kwijt, hoe blaft een dronken hond?
II
Nu nog haar gezicht als de maan en haar lijf als de maan
jong, bitter jong, met die borsten en billen en die ribben.
Vroeger had je liefdespijlen, je voelde ze voorwaar,
zij teisterden, dacht je, die blanke volle maan van haar.
III
Nu nog haar afgebeten nagels, haar gekwetste tepels,
haar gladde billen waartussen zij verticaal lachte
en zij die metafysica verachtte zei: ' Ach, schat,
in elke cel van je zaad zitten God en zijn moeder.'
IV
Nu nog de strepen schrammen vlekken tatoeëringen,
allemaal kwetsuren van liefde onder haar lichte jurk,
en ik vrees dat dit zal blijven duren, dit wrang achterbaks
krabben en klauwen naar haar ondermaatse niemandsland.
V
Nu nog, volkomen stil lag zij buitensporig alleen
kruiselings verlaten en met verlamd verhemelte,
en ik, even onbeweeglijk in mijn cel, hoorde ze,
de rinkelende kettingen rond haar linkerenkel
VI
Nu nog weet ik hoe moe en melig na het loom vrijen
zij 's ochtends bijna schroomvallig haar hoofd vooroverboog,
een eend die over het meer gleed en aan 't water nipte
en toen duikelde naar mij en hapte en toen nooit meer.
VII
Nu nog knoop ik haar gitzwarte haren in hanige
kammen en sprieten en stekels en verheerlijk haar als
totem en kruis in mijn huis dat onhandig en haastig
verandert in een tempel voor Minne, de steelse godin.
VIII
Nu nog al die kamers en nachten en roomkleurig naakt
en al die slaap erna en ervoor en de geur van hei.
Hoe ze snurkte toen ik vroeg of ze nu gelukkig was
en hoe ze de peluw aaide plompverloren naast mij.
IX
Nu nog haar ledematen, alle vier bezig, bekaf,
en haar pasgewassen haar over haar warme wangen,
toen greep zij mijn nek met haar enkels, giechelende beul,
onthoofd bood zij mij haar koele glinsterende wonde.
X
Nu nog hef ik een vlag en steek mijn armen in de lucht
en roep 'Kameraad'. Maar zij was het die zich overgaf.
Want op het slagveld hoorde ik haar stamelend razen
met het accent van haar moeder, gore lettergrepen.
XI
Nu nog, nu ik op het punt sta over te schakelen
naar dat andere leven, leidt ze mij als door zwart water
en loert en loenst naar mij door haar gevaarlijke wimpers
en lacht als ik kletsnat opklim tegen haar gouden berm.
XII
Nu nog is haar hele lijf karmijn en glimt van het zweet
en van babyolie glad zijn haar openingen.
Toch blijft wat ik van haar weet een zonderling gebaar,
iets zonder echo, vol bitterheid, toeval en spijt.
XIII
Nu nog vergeet ik weer de goden en hun ministers,
zij is het die mij versplintert, veroordeelt en vergeet,
zij van alle seizoenen maar vooral van de winter
want zij wordt mooier, kouder naarmate ik verder sterf.
XIV
Nu nog tussen alle vrouwen is er niet een als zij,
niet een waarvan de woeste mond mij zozeer heeft verrast.
Mijn zotte ziel zou over haar vertellen als zij kon
maar mijn ziel werd met al haar hebben en houden verwoest.
XV
Nu nog hoe zij beefde van vermoeidheid en fluisterde:
'Waarom doe je dit? Ik laat je nooit meer los, mijn koning.'
Er was geen killere vorst dan ik en overmoedig
liet ik haar zien hoe de Koning traande uit zijn éne oog.
XVI
Nu nog als ik durf te denken aan mijn verloren bruid
tril ik op mijn benen als ik denk aan wie haar nu plukt,
mijn wandelende oleander van een bruid die steeds
opnieuw het onkruid dat ik ben uit zijn lusttuin rukt.
XVII
Nu nog terwijl de bijen van de dood om mij zwermen
proef ik de honing van haar buik en hoor ik het gezoem
van haar klaarkomen en staar ik naar de natte roze
blaadjes van haar beweeglijke vleesetende bloem.
XVIII
Nu nog ons breed bed dat ruikt naar haar en haar oksels
ons bleek bed door de vogels van de wereld bescheten.
Op de vogelmarkt zei zij: 'Die wil ik, die wilde daar,
die almaardoor met zijn bek tikt tegen die tiet van haar.'
XIX
Nu nog, hoe zij zich verweerde en mijn mond weigerde,
en pas toen ik haar vloerde met mijn nagels in haar borst,
lam lag en toen, terwijl ik dronken van haar weelde sliep,
mij weer oppookte als een lang gedoofd gewaande haard.
XX
Nu nog haar beweeglijke borst die in mijn handen lag
en haar lippen dik door de beten van mijn tanden
en haar afgebeten nagels en gekwetste tepels
en hoe zij scheel keek in het wrede licht van de morgen.
XXI
Nu nog verbeeld ik mij dat zij in de smalle tijd
tussen mij en de poolnacht de sterren is geweest,
het gras, de kakkerlakken, de vruchten en de maden
en dat ik dit aanvaardde en dat dit mij nog steeds verblijdt.
XXII
Nu nog, hoe haar beschrijven, met wat haar vergelijken?
Tot in mijn graf zal ik haar ordenen en haar verven
en bederven en haar amechtig weer tot leven blazen
met mijn ergerlijk geklaag, mijn zenuwslopend zeuren.
XXIII
Nu nog haar ogen met de rimmel en de oogschaduw
en de scharlaken lelletjes van haar oren doorboord.
'Ik heb koorts,' zei zij, 'ik kan niet meer, ik vermoord
je, die vingers van jou, niemand anders ooit, nergens, nooit.'
XXIV
Nu nog blijft zij negentien, al drinkt zij; nog zo veel,
en hebben te veel tranen rimpels over haar wangen
getrokken, oorlogsbeschildering en camouflage,
de schimmel en de diepvries van haar leven zonder mij.
XXV
Nu nog als ik haar terug zou vinden als een sprookje
van de maan na de regen en ik lik weer haar tenen,
weer op de been met mijn hart van steen dan vrees ik wordt er
weer een griezelig week lied gewekt als van Cole Porter.
XXVI
Nu nog, zij; meer dan het water in haar wonderlijk lijf
een zoutmeer waarop een eend zou drijven en beklijven
en die eend met een pik was ik - hoor me kwaken! - en zij
meer zijnde wiegde mij op de baren of deed alsof.
XXVII
Nu nog als ik haar terug zou zien met die bijziende blik
van haar, zwaarder in de heupen en voller in de kont,
ik zou haar, geloof ik, weer omhelzen, weer van haar drinken,
een hommel was niet drukker bezig blijer leniger.
XXVIII
Nu nog terwijl ik in haar verstrengeld en geknoopt zit
is de Verwoester bezig en verschroeit Hij de mensen.
Mensen van enige standing zijn hun weg verloren
als na een gevecht zonder wapens en zonder winnaars.
XXIX
Nu nog in haar boeien geklonken en met de bloedneus
van minnaars zeg ik, van haar bloeiende lente vervuld:
'Dood, folter niet langer de aarde, wacht niet, lieve dood,
tot ik klaargekomen ben, maar doe zoals zij en sla toe!'
© HUGO CLAUS
De vierregelige verzen zijn gebaseerd op een selectie uit het Sanskritische gedicht 'De Dief van liefde' (caurisurata pancasika).
Uit: Hugo Claus Alibi (1985), Amsterdam, De Bezige Bij.
Later ook opgenomen in Gedichten 1948-1993 (Amsterdam, 1994) en Hugo Claus Nu Nog - Een keuze uit de gedichten, Amsterdam, De Bezige Bij, 2007.
Er bestaat eveneens een CD (en een online-mp3versie) Nu nog, geproduceerd door Henny Vrienten, waarop de auteur bovenstaand gedicht en nog een dertigtal andere uit zijn werk voorleest. In 1999 als luisterboek verschenen bij uitgeverij De Harmonie, Amsterdam.
Morgenavond, woensdag 24 maart as., van 23:20 - 00:25 uur is op de VRT (Canvas) te zien Wreed geluk: Claus, Vlaanderen & de liefde. Deze tv-documentaire wordt uitgezonden in verband met de tweede verjaardag van zijn overlijden. De dichter-schilder Hugo Claus, die aan Alzheimer leed, beëindigde in maart 2008 in een Antwerps ziekenhuis door euthanasie vrijwillig zijn leven.
De documentaire gaat op zoek naar de vele kanten van Claus aan de hand van zijn gedichten en herinneringen van anderen. Bij de gesprekken in de film met vrienden van vroeger en kunstenaars onder wie de acteur Jan Decleir, komt ook de laatste nog levende broer van de schrijver, Odo Claus, aan het woord. Tussendoor leest de dichter Hugo Claus - met zijn markante stem - voor, onder andere een aantal strofen uit Nu Nog.
Voor wie de uitzending mist,
Hugo Claus live het volledige gedicht Nu Nog - op indrukwekkende wijze - horen voordragen kan via deze audioproductie van Het Beschrijf (2004):
http://lyrikline.org/index.php?id=162&L=1&author=hc01&show=Poems&poemId=1651&cHash=0f27336869
zondag 21 maart 2010
Knecht
DE TUINMAN EN DE DOOD
Een Perzisch Edelman:
Van morgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik,
Mijn woning in: "Heer, Heer, één ogenblik!
Ginds, in de rooshof, snoeide ik loot na loot,
Toen keek ik achter mij. Daar stond de Dood.
Ik schrok, en haastte mij langs de andere kant,
Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand.
Meester, uw paard, en laat mij spoorslags gaan,
Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!" -
Van middag - lang reeds was hij heengespoed -
Heb ik in 't cederpark de Dood ontmoet.
"Waarom," zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt,
"Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht gedreigd?"
Glimlachend antwoordt hij: "Geen dreiging was 't
Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast,
Toen 'k 's morgens hier nog stil aan 't werk zag staan,
Die 'k 's avonds halen moest in Ispahaan."
© P. N. van Eyck
Oorspr. in Herwaarts (1939), ook in:
P.N. van Eyck Verzameld Werk, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1958