woensdag 27 oktober 2010

de Maastricht International Poetry Nights (2)




DE VORMEN VAN DE WIND


1

De wind gooit zich wijd open
in stromen,
maakt karavanen,
laat
adjectieven van hoeveelheid toe.
“Vol van hem” zelf
komt neer op “niets”
in immateriële zin:
“Hoofd vol wind”.
Op zijn hoogtepunt:
artillerie, een lege ruimte
tussen de kogel en de loop van het kanon:
een eenvoudige luchtstroom
op natuurlijke wijze door de atmosfeer gecreëerd.
Op het toppunt van zijn ijdelheid, krijgt hij “airtjes”
zijn duizenden gezichten, duizenden benamingen,
nagenoeg alle beangstigend, gretige verslinders:
de Aquilo, de Auster, de Boreas,
de Zefier, de Skiron, de Levant,
de Mistral, de Moesson, de Sirocco...
En in vormeloze toestand
tonen zij
hun intersyllabische emoties
aderen die door een tranendal lopen
zonder windrichtingen.

2

Misschien schuilt het geheim
in die verbintenis,
de link tussen hem en een ander.
Die natuurlijke dictie toestaat,
richting,
het op weg gaan naar een doel
gegrift
in de oorspronkelijke waterhoudende omgeving.
Een kompasnaald,
een scherpe punt die de zak
van de allereerste wateren doorprikt,
magnetiserend zij die vrij ronddraait
op een omsingelde spil
boven een cirkel die de tekening draagt
van de windroos;
naald zonder oog die zich oriënteert, spontaan,
in noord-zuidelijke richting en,
door deze te doen samenvallen met de lijn
die deze richting
in de roos,
markeert
kan zij elk ander aanlokkelijk punt vaststellen.
Nautisch kompas van het universum.
Ik noem je in een litanie
opdat je
de ingewanden
van dit kompaskastje toont:
dit leven
gedeeld,
goddelijk
raadsel.

3

De vogels weten
de wind
de keel af te snijden
met de snede van het lichaam.
Mes van de horizon
waarvan het staal
de sneeuwvracht draagt
op vulkanische
vleugels.


© Pura López Colomé


Titelgedicht uit: Pura López Colomé (Mexico) De vormen van de wind - uit het Spaans vertaald door Catharina Blaauwendraad. Maastricht, Azul Press, oktober 2010.
De bundel verschijnt ter gelegenheid van het 8e Maastricht International Poetry Nights festival deze week.



Zie ook:

dinsdag 26 oktober 2010

Opdrogende wellust


DE LATE STRAF




Haar hart was een magneet en van graniet:
zij hoefde maar languit te liggen wachten,
de prooien kwamen wel, elk ging te niet
met huid en haar verslonden, haar roofkrachten
verzadigend, tot ze voldaan insliep.
Haar bloed hield haar verwende vlees zachtgloeiend,
een hinderlaag waaruit zij wel eens riep
naar een prooi die ontkwam, haar bed uitwoelend
bijtijds nog.
Zij lag languit, heet, ijskoud,
en ligt zo nog en zal nog vele jaren
zo liggen.
Toch, de wellust zelfs wordt oud
en komt, verveeld, langzaamaan tot bedaren,
maar het herdenken van de wellust blijft,
het verloren genot vergiftigt de uren,
zij geeslen het alleengelaten lijf
met zwepen die geen sterveling kan verduren.
Kortom: daar ligt zij dan die nog naleeft
van wat haar gedoogd vuur haar heeft berokkend:
stram, uitgeput roofdier dat honger heeft
en geen prooi meer kan lokken. -




© A. Roland Holst




Uit: A. Roland Holst Voorlopig, Amsterdam, Van Oorschot, 1976

de Maastricht International Poetry Nights (3)



BLAUWE SCHAAL


Tegen het licht helt deze schaal
op haar voetstuk iets naar links,
een hang naar een andere filosofie
dan fruit.
De stompe hoek doet me denken
aan een bepaalde man:
wat dat scheefgehouden hoofd bezighield
was Kierkegaard, niet Zen.
Gelukkig bewonder ik asymmetrie
maar ook evenwicht,
net als mijn dokter, toen we jong waren,
en hij zijn stethoscoop
licht fronsend liet zakken
en vaardig mijn linkertepel opwipte
zodat die even naast zijn makker hing.
Een zuiver esthetisch gebaar
zoals wanneer ik een pluisje plukte van zijn jas.
Ik herinner me dat we een hoop lachten
om bijna niets. Later hoorde ik
dat zijn huwelijk was stukgelopen
en dacht aan dat jaar
toen we allebei regelmatige
controle raadzaam achtten.
Was het training of een natuurlijke neiging
die hem op het rechte pad hield?


© Jan Owen


Uit: Jan Owen De Kus - vertaald door Maarten Elzinga. Maastricht, Azul Press, oktober 2010.

De bundel van de Australische dichteres verschijnt ter gelegenheid van het 8e Maastricht International Poetry Nights festival.




Zie voor het volledige programma van het Maastrichtse poëziefestival later deze week:

http://www.maastrichtpoetry.com/index.asp?lang=mac

zondag 24 oktober 2010

Gebaar



Als een klein scherp mes
zal ik van je houden.
Je omzichtig openen
op de juiste plaatsen

alle vogels uit je vrijlaten
ze over het brede water
laten wegvliegen.

Ik zal een gebaar maken
waar je niet van schrikt.

Zo kunnen we ons
laten insneeuwen.



© JAN BOERKOEL (1945-2010)



Gedicht van de Maand, de favoriete keuze van stadsdichter Jana Beranová - Rotterdam, oktober 2010

Zie voor méér:

http://www.bibliotheek.rotterdam.nl/NL/Informatie/Pages/GedichtvandeMaand.aspx

vrijdag 22 oktober 2010

Schoenen


LANDINWAARTS





Nacht nog op zee, sterren erboven,
het land links en rechts van de ruigte,
moeras.

Kijkend, wadend door laaghangend licht,
de doornen ontwijkend,
gaan wij op weg naar de top.

In schoenen van aarde steken haar voeten
asgrijs, zwart, heimweegroen,

een etmaal klimmen in mottige wolken
en nog verbergt zij haar hoogte.

Daarboven stroomt water uit rotsen,
daar waanzint de wind,

Ongelooflijke zon laat zich zien.
Het regent alleen boven zee.



© Juliën Holtrigter



Uit: Juliën Holtrigter Omwegen Zoetermeer, Mozaïek/Boekencentrum, 2001

donderdag 21 oktober 2010

Zeven staarten


BEZOEK AAN EEN GELEGENHEID



In de bron wordt gelachen.
Ik ben niet aantrekkelijk.
Reik mij de kam aan Han.
Wat een vergissing. Een fiasco.
Nevel kolkt uitgangwaarts.
Niemand wil Eenoog
Vierend zien knielen. Niemand gelooft
In de kat met zeven staarten.

Het probleem is: ik ontglip.
Aan jou ligt het niet, liefste.
Jij hebt niet méér moeite van me te houden
dan heel de wereld.


© Tonnus Oosterhoff



Uit: Tonnus Oosterhoff Wij zagen ons in een kleine groep mensen veranderen, Amsterdam,
De Bezige Bij, 2002

woensdag 20 oktober 2010

Kinderziel



ERFENIS



De witte honden van mijn jeugd
laat ik achter in een leven
met een verwonde kinderziel.

Zij en ik deelden dagelijks
het gevoel vrij en verlaten te zijn.

Zij blaften hun verlatenheid uit hun longen,
ik rende om mijn leven aan hen voorbij.

De witte honden van mijn jeugd zijn al lang dood.
Alleen een elfjarige jongen komt me tegemoet, om me te laten zien,
hoe snel hij zou lopen als de honden er nog waren.



© Gino Chiellino



- vertaling: Daan Cartens -



Van Gino Chiellino (Italië - 1947, werkzaam in Duitsland) verscheen o.a. in 2005 de bloemlezing
Es gab einmal die Alpen. Zijn meest recent gepubliceerde werk is Landschaften aus Menschen und Tagen (2010).
Chiellino leest komende week een aantal van zijn gedichten voor tijdens de Maastricht International Poetry Nights.

Opeens



HERFSTWANDELING


Reeds vroeg ontstegen aan het bed
waarin ook zij wel heeft gelegen
wier doen en laten toen mij tegen-
woordig vaak nog aan het denken zet,

ging ik de herfst in. Allerwegen
stond boomskelet na boomskelet
van alle allerliefsten het
verkoold geraamte in de regen.

Wat is dat toch ontzettend met
relaties die hun einde kregen;
al was je ze ook zeer genegen,

je hebt er jaren van gezwegen
en dan opeens kom je ze tegen
terwijl je op iets anders let.


© Jean Pierre Rawie



Uit: Jean Pierre Rawie Wij hebben alles nog te goed - de mooiste liefdesgedichten,
Amsterdam, Bert Bakker, 2001

Eén kruimel



DE DROOM VAN EEN FLAMINGO



Water water water. Overal alleen maar water.
Was er maar land! Een duimbreed land, wat voor land ook!
Om een poot neer te zetten! Eén poot!

We hebben de goden gesmeekt! Allemaal!
Die van het water, het land, van het noorden, het zuiden.
Om een duimbreed, een spanne, een kruimel vast land, welksoorts ook!
Genoeg om slechts de klauw van één poot neer te zetten!
Niets. Alleen water. Niets dan water.
Water water water.
Een korrel vast land, één korrel maar!
We zijn verloren.


© Aleksander Wat


Uit: Aleksander Wat [eigenlijk: A. Chwat, 1900-1967] Met de huid geschreven,
Amsterdam, Meulenhoff, 1997 - keuze en vertaling uit het Pools: Gerard Rasch

dinsdag 19 oktober 2010

Haar hakken



ANDANTE

Als de tocht niet meer voert naar de
plaats waar alles weer goed komt,
wat houdt haar gaande? Rood zand
op het fresco verbleekt, troost verkleint
tot een blik, tot een handpalm.
Als niet wanhoop met windkracht tien
in haar rug staat, wat houdt haar in gang?

De straatstenen houden haar gaande
ogen likken de gevels, de keel
is gulzig naar lucht. Haar houdt
in gang het plezierpaard lijf dat
geen halt verstaat. Haar hakken
slaan vuur uit de tegels: Dat zij gaat
houdt haar gaande. Zij gaat.


© Anna Enquist


Uit: Anna Enquist Soldatenliederen. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1991

Inktpot



STRAMIEN



De waanzin zelf gaat goed gekleed.
Zijn werk vergt tact, precisie ook.
Dus kruist hij namen aan,
kamt steden uit, tast schedels af.
Veegt hij zijn voeten, is het raak.
Stampt het in de nok.

Weer vraagt zijn vrouw naar zijn pensioen.
En hij met noodweer nog op pad.
Niet snik. 'Verkeerd bedraad.'

Van Luther met zijn inktpot tot Feith,
tot Freud en jou en mij geen mens
die zijn stramien begrijpt.


© Menno Wigman

Uit: Menno Wigman De wereld bij avond, Rotterdam/Amsterdam,
Poetry International-Prometheus, Gedichtendagbundel 2006

maandag 18 oktober 2010

Achtervolging


Ik zwoer niet meer te zullen drinken,
maar de wijn blijft mij achtervolgen.
Houd ik, die drink, van hem
of houdt mijn belager van mij?
Met mijn kom in de hand vroeg ik het de maan,
maar die zei: ‘Maakt dat iets uit?’


*


Mijn man is pas gestorven
en tranen vallen op mijn borst.
Zilt is de smaak van mijn melk
en razend mijn baby…
De ellendeling! Waarom vond hij
dat ik met hem moest trouwen?


- anoniem -





Twee gedichten uit: Liefde rond, liefde vierkant - bloemlezing uit de sijo-poëzie. Zeven eeuwen Koreaanse poëzie, vertaald uit het Koreaans en beschreven door dr. F. Vos.

De Oosterse Bilbiotheek, Leiden/Amsterdam, Meulenhoff, 1978

zondag 17 oktober 2010

Steen


Muurgedicht Utrecht voor beginners van Ingmar Heytze aan de Oudegracht aan de Werf ter hoogte van huisnummer 36.                                 Met dank aan Bram van Ginneken - foto - en Wikipedia.


Ook in: Ingmar Heijtze (eerste Utrechtse stadsdichter 2009-2011) Utrecht voor beginners - de Domstad in 127 gedichten. Amsterdam, Podium, 2009

zaterdag 16 oktober 2010

Verdamping


BITTERE THEE

“Bitter lijden komt door bittere thee”
- Shen Jianshi



ik zoek je overal, maar kan je niet vinden
misschien heeft de zware sneeuw je sporen bedekt

de eerste keer dat ik je zag
zei je: ga zitten, ga zitten
toen ik naar je opkeek
zei je: neem toch wat thee
toen ik je nakeek
zei je: ik ben zo terug

zacht strijk ik over de versleten stenen tafel
ik kijk hoe de slappe thee sterk wordt, scherp, bitter
de gedroogde bloesems geuren, ontvouwen en bloeien
als de sneeuwbloesems op de zware weg waarlangs ik kwam
en jij ging, ik hou de hete thee goed vast en laat hem
langzaam mijn hele lichaam verwarmen

rondom wordt het donker en koud, je blijft almaar langer weg
in eenzaamheid doop ik mijn plompe hand in de lauwe thee
en schrijf een transparant ‘liefde’op de koude stenen tafel
zwijgend zie ik hoe deze bitterzuivere ‘liefde’
gelijkmatig verdampt door mijn hete vinger
en oplost in de donkere, koude lucht rondom

daarna schrijf ik het nog een keer
en nog een keer
de schrijfwijze van elke 'liefde' is anders
zo ook de verdamping
maar er blijft volop thee
en ik zie jou niet terug

misschien ben je al lang geleden teruggekomen
misschien ben je helemaal niet weggegaan
misschien ben je hier naast mij
en besefte ik niet, bedacht ik niet
besefte, bedacht ik al die tijd niet dat jij
misschien al die tijd in mijn hand was:

een kop lauwe thee
brengt mij in de donkere kou aan de kook


Luo Qing


Luo Qing (Lo Ch’ing), geboren in 1948 in de provincie Hunan van het vasteland van China, vluchtte met zijn ouders in 1949 met de Nationalisten naar het eiland Taiwan. In 1996 was hij te gast bij Poetry International Rotterdam.





*


RUG NAAR DE KERK


In Rotterdam
is het vrij normaal
om meeuwen en duiven samen te zien eten
daar is niets surreëels aan

In Rotterdam
worden meeuwen en duiven
het vaakst gevoed door
zwervers
– zo heb ik met eigen ogen aanschouwd

Met hun rug naar de kerk
zitten ze op een bank aan de rand van een plein
en voeren ze die witte engelen
brood en friet

En ik die langs kwam lopen
wilde ze ook heel graag voeren
maar was bang hen te storen
en dat een meeuw of een duif
mij, een vreemde buitenlander, een vinger zou afhappen

Vervolgens vond het volgende plaats:
sluw en steels rondkijkend
gooide ik een munt van één euro
rinkelend
in het ijzeren bakje van een zwerver


Yi Sha (1966, China)





© vertaling uit het Chinees: Silvia Marijnissen -


Voor meer Chinese poëzie in vertaling en achtergronden, zie ook:
http://www.silviamarijnissen.nl/category/poezie

Ivoren kam



HET LICHT




Mijn gezicht is bleek, er is geen licht in deze stad,
ik steek mijn haar op met een ivoren kam,

ivoor is het ooglid van mijn kind en het halsje,
ivoor is de sneeuw in de parken
ze worden gemeden
behalve door dichters,

mijn gezicht is bleek van heimwee, er is geen licht in deze stad
geen ster te zien, verguld of bestreken met ivoor,
geen vis zwemt in de rivier de Moskva,
de kraaien schreeuwen van kou,
ik steek mijn haar op met een ivoren kam.

Kind als ik je weer in mijn armen houd
laat ik mijn haar hangen
kleuren mijn wangen zich bloesemiger dan rode anjers
voer ik je het sap van lila passievruchten,
tot die tijd leg ik de rug van mijn hand over mijn ogen.

© Carla Bogaards



Uit: Carla Bogaards God bewogen, Amsterdam, Meulenhoff, 1997

woensdag 13 oktober 2010

Tweemaal


Geloof mij
ik bad dat
die nacht
tweemaal zolang
mocht duren



SAPPHO
(ca. 630 - ca. 580/570 v. Chr.)


Uit: Sappho van Lesbos Eros ontwortelt mijn hart: gedichten en fragmenten - uit het oud-Grieks vertaald door Aart Wildeboer en Pierre Suasso de Lima de Prado. Amsterdam, Ambo, 2000

dinsdag 12 oktober 2010

Monument


ANSICHTEN




De Vrijlandtstraat te Pernis (huizen).
De Grootestraat te Goor (huizen en winkels).
De Twentse Bank naast het monument voor de gevallenen.
Veerdam Ameland vanuit de lucht.
Brug bij Sluis 11.
Kleuterschool. Hotel. Gekanaliseerde beek.
Ooit schaamden we ons niet voor de werkelijkheid
die we hadden gemaakt. Ongegeneerd gefotografeerd
en erop vertrouwend dat de wereld overal anders was,
stuurde men zwart-wit ansichten van de ene plaats
naar de andere.
Achterop karig beschreven.
Groeten van …
Gefeliciteerd.
Via deze kernachtige communicatie
vulde zich het beeld van ons land.
Een land van zachte grijstinten
en ordelijke lijnen.




© Rouke van der Hoek



Uit: Rouke van der Hoek Bodemdaling, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2005


Weggedacht



HET VEERHUIS



Wie heeft niet gedroomd er ooit te wonen,
hier in dit nooit bewoonde huis?
Er was een gaan, er was een komen,
De kaartjesverkoper alleen was er thuis

Maar ook hij moest het pand 's nachts verlaten.
Deed hij die rood-witte luiken dan dicht?
Alleen het water bleef dag en nacht praten,
eb en vloed kwamen langs, souverein, onverplicht.

Aan de overkant stond onder statige bomen
zo'n heel oud café, waar men veel langer wacht
dan men zich had voorgenomen.
Waterstaat heeft het weggedacht.

Ook de Veerdienst ging heen. Er kwam een nieuw bootje.
Het doet dienst, het vervoert, je koopt kaartjes aan boord.
Het dobbert geducht, 't kan tegen een stootje.
Maar och, van een pont heeft het nimmer gehoord.

Het Veerhuis bleef staan, onbewoond, onbezet,
maar aanweziger dan de hoogste flat.

En als het weer in gebruik wordt genomen
zal het water niet sneller of langzamer stromen.

Maar wij, we komen er graag om te staren,
te eten, te drinken, denkbeeldig te varen.

Wie hier zit zwerft én voelt zich thuis,
ver van de wereld, weg van huis.
Wie verlangt er
naar meer?

Het heen-en-weer
ging hier voorgoed voor anker.



© Jan Eijkelboom


Uit: J. Eijkelboom Tot zo ver - De meeste gedichten, Amsterdam/ Antwerpen, Arbeiderspers, 2002

De zee als handkom


FEEST VAN HET DIEPTEPUNT
(A mélypont ünnepélye)


In de bloedige warmte van de kotten,
wie durft nog te lezen?
En wie durft
in het splinterveld van de ondergaande zon,
tijdens de vloed van de hemel en
de eb van de aarde nog
op reis te gaan, waar ook heen?

Wie durft
met de ogen dicht stil te houden op het dieptepunt,
daar
waar zich altijd nog weer
een laatste wuiven voordoet,
een dak,
een beeldschoon gelaat of desnoods een hand,
een hoofdknik, handgebaar?

Wie durft zich met een
gerust hart weg te laten zinken in
de droom die over het bittere leed der kinderjaren heenspoelt
en de zee als een
handkom water naar je gezicht tilt?


János Pilinszky (1921-1981)



© Oorspr. gepublic. in János Pilinszky Szálkák (Splinters), Budapest, 1972.

Hier uit: Krater - uit het Hongaars vertaald met een nawoord door Erika Dedinszky - Vianen, Kwadraat, 1984.

Ook - tweetalig - te zien en te lezen als Muurgedicht in Leiden, op de hoek Lijsterstraat/Rijnsburgerweg 144 (Hongaars) resp. ertegenover in het Nederlands op de zijmuur van het pand Rijnsburgerweg 146.

Zie voorts:
http://www.muurgedichten.nl/pilinszkynl.html



- met dank aan Á.

maandag 11 oktober 2010

Alles meenemen!



HOE TE ZOENEN OP STRAATHOEKEN


Laat op de avond laat het zijn of vroeg
in nanacht, licht liefst ver –
al leent ook paarlemoeren dageraad
aan dit publieke werk subliem cachet.

Het zij een zwijgen van koralen
vergaan van dorst in lafenis –
van wakend ontslapen bevinding wellicht
doe dus vooral de ogen dicht.

Men neme niet de tijd
die schenkt zich wijd en wijd –
in deze zachte voorportalen
heerst onafzienbaar innigheid.

Men neme afscheid evenmin
al is de hoek er om uiteen te gaan –
de weg is geen verwijdering.
men neme alles mee, alleen.


© Anneke Brassinga



Uit: Anneke Brassinga Verschiet, Amsterdam, de Bezige Bij, 2001