dinsdag 14 december 2010
Vliegers
OPDRACHT
De vensters behangen met langdurige landschappen,
een zak met slanke handen aan een meisje voeren
van achter de tralies die mijn vingers zijn.
Een ooggetuige van het zwart uithoren
op de hoek van twee nachten
en geduldig wachten
tot de schaduw uit de bomen valt.
Mijn ogen wegens verbouwing sluiten
en haarfijn dromen
dat ik een ver verwant werd van mijzelf.
Van mijn verveling grote vliegers vouwen,
van de vissen de schaliedekker zijn
en van de mens de mens.
Een steentje in de diepte van mijn droefheid gooien
en tellen tot ik de tel kwijt ben.
En herbeginnen.
© Dimitri Verhulst
Uit: Dimitri Verhulst Liefde, tenzij anders vermeld. Amsterdam/Antwerpen, Contact, 2001
In de lucht
DE DORPELEN EN DE GESLOTEN VENSTERS
Want dat ik van je heb gehouden, dat staat vast.
De rest niet - of je bestond
en als, wat dan voor kleur ogen, de ene keer groen,
dan weer grijs, eens schoot er een zwerm
zwaluwen uit omhoog. Wat voor. Van die snelle,
die niet kunnen lopen, vrijen gebeurt in de lucht.
Hoe ging het. Je werd
ziek of zo, meegenomen, er was veel te doen,
ik kreeg geloof ik een nieuw kind en vergat je
tot ik je hoorde vannacht, onmogelijk uur,
kom het is tijd. Laat alles achter, kom buiten,
ik wacht op je bij het hek.
Maar toen ik daar stond, de grendel
was los, het sloeg in de wind
tegen de balk en ik maakte het vast en liep terug,
denkend aan je, dat je daar godweet echt
had gestaan, het hek losgedaan,
dat ik van je gehouden heb en dat
het hout niet goed in de scharnieren zat.
© Eva Gerlach
Uit: Eva Gerlach In een bocht van de zee, Amsterdam, Arbeiderspers, 1990
maandag 13 december 2010
Wandeling
EN DE MAAN EN DE STERREN EN DE WERELD
Lange avondwandelingen -
dat is goed voor de ziel:
naar buren gluren
zien hoe vermoeide huisvrouwen
hun bezopen echtgenoten
van het lijf proberen te houden.
© Charles Bukowski (1920-1994)
- uit het Engels vertaald door Gert Jan de Vries -
In: 500 Gedichten die iedereen gelezen moet hebben - de canon van de Europese poëzie,
samenst. Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries. Amsterdam, Meulenhoff, 2008
Avondeten
ZAL IK NOG EEN EINDJE MET JE MEELOPEN?
Ja hoor. Je mag meelopen tot het stoplicht,
of tot de eerstvolgende tunnel.
Tot de derde straat rechts,
tot de ingang van het park.
Tot bij het ziekenhuis, tot voorbij
het ziekenhuis, tot aan mijn huisdeur.
Je mag meelopen tot in mijn kamer,
tot het glaasje van het een of ander,
tot ik mijn tanden heb gepoetst
of tot het eerste ochtendlicht
over de stoel met kleren valt.
Tot de bouwvakkers aan het werk gaan,
tot de school weer is begonnen,
de ambtenaren pauze houden
de winkels zijn gesloten
of tot de laatste stoptrein gaat.
Tot na het ontwaken maar voor het ontbijt,
tot na het ontbijt maar voor de lunch,
tot na de lunch maar voor het avondeten
mag je meelopen.
© Hagar Peeters
Uit: Hagar Peeters Genoeg gedicht over de liefde vandaag. Amsterdam, Podium, 1999
zaterdag 11 december 2010
Lege wagons
ZONDAG
De marathonlopers hebben de bocht bereikt:
zondag, de dag van trieste liedjes
bij de spoorbrug
en de wolken.
Jouw ogen, in het zenit –
dat te zeggen zonder je lijf te gebruiken is
als hardlopen zonder de aarde te raken.
Dertig jaar geleden
kwam hier een transport langs, open wagons
beladen met silhouetten,
hoofden en schouders geknipt
uit het zwarte papier van horror.
Die mensen hielden van iemand,
maar de trein komt leeg terug,
elke zondag, alleen
wat haarspelden
en sintels
op de bodem.
Wie weet hoe de aarde te raken,
wie weet hoe de aarde niet te raken.
We kunnen alleen nog geloven
in het bestaan van de marathonfinish
binnen twee uur en veertig minuten,
bij oorverdovend gedreun van wolken
en lege open wagons
op de spoorbrug.
© Miroslav Holub
Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus, samengesteld en uit het Tsjechisch
vertaald door Jana Beranová. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008
vrijdag 10 december 2010
Vorst
Wanneer ik sterf
slijp dan
uit mijn tanden
bijtende vorst
maak fluitjes
van mijn botten
en speel daarop het gehuil van de wind
(...)
© Gerður Kristný
fragm. uit het gedicht "God", in de bundel Launkofi (Reykjavik, 2000) - vertaling: Roald van Elswijk -
woensdag 8 december 2010
Kleiner dan
GELIJKENIS VAN DE ZAAIER
Onder een vroege motregen, moeder,
drie kinderen en vader.
In zijn armen, kleiner dan een pop,
hun dode meisje.
Het gat, snel gegraven, is te ondiep.
Ze planten haar knielend.
© Chris Abani
Uit: Chris Abani Maar mijn hart is onvergankelijk. Sliedrecht, Wagner & Van Santen, 2003
- vert. Jabik Veenbaas
Chris Abani (Nigeria, 1966) zat na publicatie van zijn eerste roman verschillende malen in de gevangenis. Hij kreeg diverse prijzen, waaronder in 2001 de Prins Claus Fund Award.
?
Het verlies van één enkel vraagteken
maakt ons beiden dakloos
HANS FAVEREY
- Rotterdamse vuilniswagengedicht -
Roof
SPIEGELBEELD
Toen we net hadden geleerd
onszelf in de spiegel te zien,
te weten wie we waren en vanwaar we kwamen,
kwamen de miltairen met hun staatsgreep.
Ze plunderden, arresteerden, doodden
en het ergst van alles was
dat ze niet alleen de spiegel roofden
maar die ook kapotsloegen.
Santiago, 1990
© María Eugenia Bravo Calderara
oorspr. in Prayer in the National Stadium (Londen, 1992)
Hier uit: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. en vert. Daan Bronkhorst), Breda, De Geus, 2007.
María Bravo Calderara werd bij de bloedige Chileense staatsgreep van 1973 gevangengezet en gemarteld in het voetbalstadion van Santiago. Haar eerste gedichten, geschreven in gevangenschap, werden door haar moeder begraven in de tuin en later naar Zwitserland gesmokkeld.
dinsdag 7 december 2010
Opgemetseld
BRIEF AAN DE MUIS IN MIJN HUIS
Sluw getrippel en weer terug,
ademteugjes drijven op de avondwind,
tuimelen bij herhaling binnen.
Wie sluipt hier in het donker rond,
schokkend door de nacht, jakkert
door mijn hoofd? Lenig ben je, mijn stem
houdt jou niet tegen op je kronkelpad.
Je haren onder hoogspanning, plooitjeshuid.
Waarom niet onzichtbaar in de tuin gebleven,
dromend van kleinigheden
waarboven de hemel zich spant?
Bevend van aandrang heb je mijn huis verkozen
- er is geen heen hier, muren heb ik
opgemetseld, geen uitzicht dan mettertijd de dood
achter het witte pleisterwerk, al stel ik die nog uit.
Tot hier dus en niet verder.
Laten we dít weten van elkaar,
nu het weer stil is op de vloer,
jij elders rondspookt,
een tijdspanne opgejaagd door eerzucht
en verlangen: wat zoek je toch
tussen de vlokken onder mijn bed -
je veile tanden in mijn veters, leren zolen,
noem dat maar pret, als je langs de afgrond loopt,
de klem vanzelf sluit. Iets in je hoofd
stelt vast: verman je, het is uit.
Dit ten afscheid - hoezeer het me spijt.
© Frans Budé
Uit: Frans Budé Bestendig verblijf, Amsterdam, Meulenhoff, 2009
En nergens ouderdom
Hij straalde de maan terug
en werd een wandelaar van
de nacht die zijn voeten
vastbond aan het struikgewas
o duisternis, langs boomstammen
ruisend, o weilanden achter
bospaden en nergens
ouderdom
*
o welgevalligheid, rijs
blinkend op tussen
hoornen van runderen, zoals
gij eens oprees boven het
hoofd van de eenhoorn
geen dag is verschenen zonder
dat dromen schitterden, die
gaven de goden, de geduchten
*
ontschitterde ster in wind
overwinterde streng
in het koude licht
spreek mij van het
harde gedicht dat gij
als een steen in
mij legt
geef dat het niet smelt
als ik mijn hand
erop leg
© Leo Herberghs
Uit: Leo Herberghs Hij straalde - Korte beentjes 2 - Huis Clos, Amsterdam/Rimburg, 2010*
*Gedicht 1 t/m 3 uit een cyclus van 31 titelloze verzen, waarvan dertien thans verschenen in druk. Bibliofiele uitgave ter gelegenheid van de uitreiking van de (eerste) onderscheiding 'Limburger van verdienste' aan de dichter, op 15 november 2010 op het provinciehuis in Maastricht.
Meester der oude vlakten - deel 1 uit de reeks Korte Beentjes, een keuze uit de niet gebundelde verzen van dichter-wandelaar Leo Herberghs - werd zestien jaar eerder gepubliceerd (1994, Heerlen).
Stem
ZO HERINNER IK ME
Zo herinner ik me de voddenkoopman
van de overkant. Ik was in deze ontvolkte
buurt zijn laatste klant.
Zittend aan het raam zie ik nog zijn volle kar staan.
Midden op de weg. Hoor zijn roep. Wat vrolijk
en somber stemt, want
als ik er niet meer ben, wie herinnert zich
dan zijn stem?
© Wim Brands
Uit: Wim Brands De schoenen van de buurman Amsterdam, Podium, 1999
maandag 6 december 2010
Tegemoet
ALLEEN DE SNEEUW BLIJFT
Ik denk aan God en niet zozeer
aan sneeuw. Dat is niet waar.
God denkt aan mij en hij vreet mij op.
Niemand denkt aan om het even wie.
Een kleine kar gaat door de straat.
Sneeuw valt als hij valt.
God is een volkomen vreemde, door niets geplant.
Ik zou mijzelf willen planten als een wilg.
Ik zou mijzelf willen planten als het gras.
Om dan daarop neer te vallen als de sneeuw, zacht.
Het zou inslapen en ik zou Gods deken onthullen, mijn
huid, en zou verdwijnen over straat, in de nacht.
Gisteren kwam ik langs een deur.
Een klapdeurtje, van knie tot borst.
Ik wilde weten of er een engel was daarbinnen.
Het was alleen een oude man met een sombrero.
Met donkere huid en nog donkerder ogen.
Ik schonk mijn tequila te vol.
Ik sloeg hem achterover.
Het geluid was anders dan
dat van water uit een kraan.
Ik moet tequila drinken.
Ik moet een boom zijn, geplant in de aarde, en stoot de deur open.
Ik moet de engel tegemoet gaan.
© Tomaž Šalamun
Uit: Zo'n gelukkige dag - Dichters voor Amnesty International (samenst. Daan Bronkhorst),
Breda, De Geus, 2007 - vert. Willem Campschreur.
Oorspr. in: Tomaž Šalamun & Charles Simic Selected poems of Tomaz Salamun [New York, 1988]
Tomaž Šalamun (1941, Slovenië) werkte na zijn studie in Ljubljana o.a. als docent en cultureel attaché in de Verenigde Staten. Veel van zijn werk is vertaald in het Engels. In 2004 was hij eregast van het Maastricht International Poetry Nights festival.
zondag 5 december 2010
Heel klein fort
SIBERIË
Geef me je jas
van bont van teddyberen.
Leg je arm om me heen
en al je winterkleren.
Zoen me
tot ik warm word.
Zoen me
tot ik spin.
Trek je eigen huid dan uit,
stop mij eronder in.
Sus me met je hartslag:
wij ons wij ons wij ons.
Maak van dit veel te grote bed
een heel klein fort van dons.
© Bart Moeyaert
Uit: Bart Moeyaert Verzamel de liefde. Amsterdam, Querido, 2003
Bart Moeyaert (Vlaanderen, 1964) is behalve dichter ook kinderboekenschrijver.
In 2000 kreeg hij de Woutertje Pieterseprijs.
Feestdagen
DAAROM
Regen met sneeuw aan tafel.
Op de plaats van moeder vader grootvaders
bevroren geheugen. Een schaal horloges.
Een bril met een ongeneeslijk gebrek aan zicht.
Zwijgen verloopt niet goed.
Het kerstlied zakt door de benen.
Niemand roept om hulp.
Daarom houd ik niet van de feestdagen.
© Ewa Lipska
Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007
zaterdag 4 december 2010
Winterklaar
NAJAARSCOLLECTIE
Bij Het wachten (1941) van Pyke Koch
De vrouwen die ik liefhad
dragen ijzige rokken van stilte
en kousen zwart rottend staal.
Ik ga gekleed in overjassen
van berouw en zelfbeklag
met afgestikt verleden.
Op de catwalk is het oorlog.
Links en rechts duwt men elkaar
een helse zee van flitslicht in,
stukken harder dan wij waren
en met minder reden.
Zie ons staan, de combinatie
van mijn leven, tijdloos,
winterklaar - wij wachten
op de sneeuw van vorig jaar.
© Ingmar Heytze
Uit: Ingmar Heytze Alle goeds, Amsterdam, Podium, 2001
Nooit
BIECHT IN DE NACHT
Ik zou onverzoenlijk schrijven wat
mijn vrouw mij had aangedaan
met woorden die beklijven bij wie
in eendere schoenen staan.
't Hart verkilt. Wat is ze mij waard?
Waarom klagen? Beneden slaap jíj.
Hiernaast de kinderen, nog onbezwaard.
Vannacht rijpt hun oordeel over mij.
Ooit moet ik hen bekennen dat
ik hun moeder nooit heb liefgehad.
Zij werd gek. Had ik daarom verdriet?
Een laf hart had ik, anders niet.
Mijn god, wat heb ik haar misdaan?
Verschopt, verdwaasd staart zij mij aan.
© Hans Sleutelaar
Uit: Hans Sleutelaar Vermiste stad - Rotterdamse kwatrijnen, Amsterdam, De Bezige Bij, 2004
vrijdag 3 december 2010
Sneeuw
SCÈNE MET MUZIKANTEN
Sneeuw kwam recht uit het hart. En bleef.
We liepen, de klarinet een ijspegel,
de viool rillend onder de jas. De schemering
viel van oor tot oor. Voorbij de heuvel
een varken, in doodsstrijd. Geen muziek,
alleen stilte, steeds straffer.
Ons hele leven
waadden we door diepe sneeuw
van portaal tot portaal, links en rechts.
Pas helemaal aan het eind,
buiten adem, buiten onszelf en dus
zonder gewicht, kraste iemand
in die stilte.
Kras, sintel van muziek. Kras,
muziek zelf.
Laten we die weg, die sneeuw,
die scène en die stilte
dan maar
aftrekken van de eeuwigheid.
© Miroslav Holub
- vertaling: Jana Beranová -
Uit: Miroslav Holub (1923-1998) De geboorte van Sisyphus, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008.
Eerder opgenomen in: De mooiste van de hele wereld - 300 gedichten van de 20ste eeuw, bloemlezing door Koen Stassijns & Ivo van Strijtem. Tielt (B.), Lannoo, 1996
woensdag 1 december 2010
Wind
ZUIVER
Zuiver komt de avond af, liefste
en ruikt naar wind gelijk uw haar,
uw lippen als ge lacht.
Een wolk schuift tegen de bleke hemel
voorbij, mijn hand
over het zachte vel van uw hand.
© Jotie T'Hooft
Uit: Jotie T'Hooft Verzamelde gedichten, Amsterdam/Brussel, Elsevier-Manteau, 1981
Nu alles is
DAGLICHT
Uit chaos van lakens en
voorgevoel opgestaan, gordijnen
open, de radio aan, was
plotseling Scarlatti
heel helder te verstaan:
Nu alles is zoals het is geworden,
nu alles is zoals het is
komt het, hoewel, misschien
hoewel, tenslotte nog in orde.
© Judith Herzberg
Uit: Judith Herzberg Doen en laten. Een keuze uit de gedichten, Amsterdam,
Maarten Muntinga i.s.m. G.A. van Oorschot en uitg. De Harmonie, 1994