woensdag 13 juli 2011

In het hooggebergte (Tour de France 2011)


Col d'Ornon





Leeg en gelaten
wacht ik


op de schande
en het erbarmen


van een bezem-
wagen,


nooit eerder
stond mijn fiets
zo droevig


in de schaduw
van een boom

 

*




La Bérarde


Ze wil naar hoge bergen,
fietsend in de wolken
raken,

ik zal haar brengen,
ik zal haar leiden

waar rotsen
en gekeuvel op wielen
tot de hemel reiken




© Miel Vanstreels 



 'Tot de hemel': morgen - voor de liefhebbers-  eindelijk échte bergen in de 98ste Tour! Een verhaal over overleven: bij slecht weer op Quatorze Juillet gaat de Pyreneeënetappe van 211 km donderdag naar Luz-Ardiden over o.a. de gevreesde Col du Tourmalet (ruim 2100 m).



Twee verzen afkomstig uit:
Miel Vanstreels Behoedzaam dansen op de pedalen (wielergedichten) Maastricht, Haute Folie, 2010.





'Col d'Ornon', 'La Bérarde' en tweede andere gedichten uit deze bundel werden ter illustratie van de woorden bezemwegen, coureur, kassei en wiel opgenomen in Van Dale's Wielersportwoordenboek.


De omslagfoto (door Paul Bastiaens) is gemaakt op de flanken van de Tourmalet.


Méér wielerpoëzie van Vanstreels is te lezen op:

http://fietsvarianten.blogspot.com/

Verteerbaar


SPADE





Zij bijt het eten uit de grond. Haar snede
keert het bestaansrecht om, vlak bij
de aarde. Wie haar schaafde, smeedde
wil geen gras, wil knol, verteerbaar blad.
Metaal klemt hout. Ooit breken zij hun eden.

Haar meester stoot. Zij steekt, zij doodt. Al wat
het duister zoekt wordt naar het licht geheven.
Zij spreidt een brokkelig bed voor oogstbaar leven.



© Geert van Istendael


Uit: Geert van Istendael Taalmachine Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2001

dinsdag 12 juli 2011

Onbevreesd


INBURGERING



Uit het Geuldal is een ree zonder struikelen
over A2, spoorbaan, spoorbaan, weg en weg gekomen.
Heeft zich gevestigd in de weiden bij Vaeshartelt.*
Ree alleen in een reeloze omgeving,
uitgeschakeld voor de voortplanting van de soort.
Meldde het zich daarom aan
bij de schapen van Van de Boorn?
Het loopt tussen de schapen,
slaapt tussen de schapen,
begroet elke ochtend onbevreesd
de dienstdoende verzorger.
Maar tot verbazing van haar weidegenoten
beheerst ze nog de kunst
van het sierlijk springen
over hoge hekken.
Sindsdien wordt de buurt
tot diep in de avond geplaagd
door doffe dreunen
en de ijzeren nagalm
van de omheining.


© Rouke van der Hoek



* Vaeshartelt is een kasteel bij Maastricht (Rothem)


Uit: Rouke van der Hoek Bodemdaling, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2005

maandag 11 juli 2011

Weg van hier


AFSCHEID VAN WELLINGTON





De trommel dreunt, de drone zwelt aan,
het schip breekt van de kant.
De chanter schreeuwt zijn meeuwenkreet
Ver over zee en land.

Ze komen in de avondzon
in lange bonte rij
de Scottish pipers; langs het schip
marcheren zij voorbij.

Het schip gaat langzaam overstag
helt naar de wallekant
en menig hart glijdt naar benee’
langs het serpentinewant.

Het roffelt, roept, het juicht, het zingt:
‘Kom achter mijn banier
over de groene heuvels kom
het land in weg van hier.’

Dead slow vaart onze oude Ruys
weg van die gouden plek;
van Wellington, het lied dat doodt
door water taai als pek.

En dunner wordt het chanter lied
de band marcheert weer af.
Wij dalen af naar onze hut
als in een donker graf.

Zo lang geleden is dat
nu, het grote schip verzonk.
Met haar verdween zoveel dat eens
in felle staatsie blonk.

Na veel geraas en veel gebrul
werd alles zwak en oud.
Wij koersen naar de laatste ree
zij is ons al vertrouwd.

Maar heel soms als ik pipers hoor
denk ik aan Wellington.
Dan trekken als een huivering
wat wolken langs de zon.

Ik zie de mannen, hoor hun lied,
hoog wappert de banier.
Ze roepen mij hun oude vriend
kom mee ver weg van hier.

Ik richt mijn hoofd op, recht mijn rug,
mijn hart is licht bevracht.
Ik trek met hen de nevels in
wat maal ik om de nacht.



© Peter Goedhart



*



SAILOR'S COMPLAINT



Zwartgalligheid heeft mij verslagen,
Ik ben bezopen kan mij niet verweren,
verdobbeld heb ik alles,
door ziekte van de ziel geteisterd.

Drink op tot aan de laatste slok.
Heave away, heave away, my bully boys.
Het leven zal je dood gaan knijpen,
verwacht geen beter lot.

Het laatste zeemanslied
versterft in havenkroegen.
Whisky is the life of man
a glass of grog for every man
and a bottle full for the shantyman.

De hoeren zijn naar huis gegaan,
mijn afgetuigde schepen,
mascara uitgelopen,
de monden rode vegen.

Zij glijden in de vaarten
van hun te nauwe bedden
rondborstige vriendinnen
gestrande zeekastelen.

Bewaar een plaats voor mij
in knisperende zeeën
van jullie witte lakens,
laat mij daar schipbreuk varen,
op jullie zoete kusten.

Zij keren mij de rug toe
en glijden van de wereld,
zo vaart alles ten einde,
heave away, heave away.

En ik ben dun geworden,
te veel illusies armer.
Een schimmige verdoolde
die drachtig is van leegte.




© Peter Goedhart



Twee gedichten van Peter Goedhart, voorgelezen op de openingsavond van Poetry International in Rotterdam, juni 2011.


Goedhart heeft een verleden in de zeevaart. Als zanger, verteller, dichter en componist schrijft en zingt hij liederen over Rotterdam, de Maas en de havens. Met muzikale begeleiding van een eigen ensemble, waarvan deel uitmaken Erik van der Kroft (piano), Erik Robaard (contrabas), Roeland Cleijne (trompet) en András Czifra (viool).


Voor zijn muziektheaterprogramma ‘Het lied van de zee’ vertaalde Goedhart in 2009  de gelijknamige ode van de Portugese dichter Fernando Pessoa (1888-1935). In dit ultieme maritieme loflied bezingt Pessoa alle aspecten van de zeevaart, van nostalgische romantiek tot bloeddorstige piraterij. ‘Pessoa bewijst hoe gepassioneerd je over de zee kunt schrijven zonder hem zelf bevaren te hebben,’ aldus Goedhart.

De integrale tekst van Ode Marítima van Pessoa alias Álvaro de Campos met de Nederlandse vertaling van Peter Goedhart werd gepubliceerd door de Rotterdamse uitgeverij Douane.

Het lied van de zee is ook verschenen op cd, bij Bent Produkties te Rotterdam. Bij deze muziekproductie zit een tekstboekje van de theatervoorstelling.

Een fragment uit de voorstelling in het Luxor Theater staat op:
http://www.youtube.com/watch?v=g973jBVERuM

Twee talen


Mijn moeder telde van ver mijn vingers en mijn tenen

kamde mij met haar gouden lokken en zocht
in mijn ondergoed naar vreemde vrouwen
Zij stopte mijn sokken. Ik ben niet door haar opgevoed
zoals wij wilden. Wij namen afscheid bij de marmergroeve
Wolken wuifden naar ons en naar de geiten
die na ons kwamen. De ballingschap gaf ons twee talen
De spreektaal die een duif begrijpt en onthoudt
en de schrijftaal om schaduwen aan schaduwen te verklaren




© Mahmoud Darwish 


Gedicht van Mahmoud Darwish (1941-2008, Palestina) - vertaling Kees Nijland en Assad Jaber - in:

Half engel half mens - 100 moedergedichten uit de wereldliteratuur, bijeengebracht door
Koen Stassijns en Ivo van Strijtem, bloemlezing. Tielt (B.), Lannoo, 2010.
Ook in: Waarom heb je het paard alleen gelaten Maassluis, Uitgeverij de Brouwerij, 2009

zondag 10 juli 2011

Medailles


PAUZE




De bus moet drinken en stopt
langs de snelweg. Binnen kletsen
ze door tegen druipende ruiten.

Wij klimmen langs scherpe knie-
schijven en venijnige voorleesboeken
naar buiten. In onze benen droesem

van opgeschreven woorden, sediment
van tempels en theaters. Naast de toiletten
van het pompstation trilt het echte leven,

het heeft ons gebruikt en gebroken.
Weg met medailles, contracten; ruim baan
voor de woede. Zwijgend en waakzaam

staan wij te roken.



© Anna Enquist


Anna Enquist in: Poëzie is een daad - Gedichten voor Remco Campert.
Amsterdam, De Bezige Bij, 2009

zaterdag 9 juli 2011

De slankste


MIDDAGHITTE (# 29)
[ZEΣTO MEΣHMEPI, nr. 29]


Van alle woorden die ik tegenkom
Schaduw ik de mooiste.
De slankste, stevigste,
Jongste.
Naakt en letterlijk stel ik ze mij voor.
Zonder adjectieven en poespas.
's Middags wacht ik ze op
Wanneer ze zorgeloos terugkeren
En niemand bij zich hebben.
Dan overval ik ze.
Bij de ingang van de flat
Of naast de kiosk.
Zodra ze een ruk aan het haar voelen
Stralen hun ogen als sterren.
Nooit schreeuwen ze, huilen ze.
Want eigenlijk willen ze zelf ook
Maar al te graag verkracht.
Maar al te graag naar bed
In het gedicht.


© Yánnis Patilis

- uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda -


In: Aanslag op het zwijgen - zes Griekse dichters (op Poetry International - Rotterdam, juni 2000)
Groningen, Chimaira Publishing, 2002

vrijdag 8 juli 2011

En lang ook!




WEET JE WAT JIJ MOET DOEN



Je moet me kussen in het donker, in het donker
vlakbij waar het water stroomt en lang ook
moet je me kussen tot we allebei
naar adem snakken en dan

moet je naar me kijken en mijn hand vastpakken
en iets zeggen dat je hebt gedroomd
en mij daarin een plaatsje geven
en steeds mijn naam uitspreken

en zeggen dat je mij altijd al zocht maar steeds
de weg kwijt raakte of naar school moest
of je had een baan, vrienden, er was
ineens een feest, je weet toch,
er kwam van alles tussen

en dan neem je me mee naar het donker
vlakbij waar het water stroomt.

Hier dus. Hier moet je me kussen.


© Ester Naomi Perquin


Vers Stadsgedicht van Ester Naomi Perquin,
Rotterdam-Delfshaven, onder de brug over de Coolhaven - juli 2011






Kunstwerk naar een idee van kunstenaar-buurtbewoner Edo Rath,
vormgegeven door medebuurtbewoonster en grafisch ontwerper Angeliek Vermonden.

Te zien: Rotterdam, Coolhaven ter hoogte van nr. 70,
trappen naar beneden aan zijkanten van viaduct onder Pieter de Hoochweg.
Voor wie bang is voor een stijve nek, wegens omhoog in de lucht en achterover lezen:
binnenkort hangt het volledige gedicht - als plaquette - ook op een pijlermuur ónder de brug.


Land aan de grond, tijdelijk


DE BERGEN

(Ta Boyna)


Eerst was er de zee.
Tussen eilanden ben ik geboren
zelf een eiland tijdelijk opgerezen
tot ik een licht zag al even rotsachtig
en ik terugzonk.
De bergen kwamen later.
Die koos ik uit.
Ik moest ook delen in de last
die eeuwenlang op dit land had gedrukt.


© Titos Patríkios

- uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda -



Uit: Aanslag op het zwijgen - zes dichters uit Griekenland (op Poetry International, Rotterdam)
Groningen, Chimaira Publishing, 2002

donderdag 7 juli 2011

Windballet



HOLLANDS LANDSCHAP




waar de weg ophoudt
                           het niemandsland begint
waar industrie staat
                           tot aan de rand van de zee
waar schepen zand οpspuiten
                           voor niet bestaande kavels
waar in de verte
                           een door loodsen bestuurd schip
de haven binnenvaart

de mens zich met de elementen meet
                          wolken langzaam samenpakken
boven schοοrsteenpijpen
                         waar handen en spieren
door machines zijn vervangen
                         een ballet van windturbines
de hοrizοn beweegt
                        en roestige treinen geduldig wachten
οp cargo voor het achterland

daar in het niets
                        waar perspectief geen houvast heeft
staat een snackbar in de vlakte
                        alleen tegen de wind
die vrij spel heeft
                        in deze woestenij
daar mag je je bestelling plaatsen
                        hoe hollands
kan een landschap zijn

één patat
één frikadel
en twee kroketten


© Hans Wap



In: Woorden in de branding - Dichters aan de Maasvlakte 2
Rotterdam, Gemeentelijk Havenbedrijf, 2009

- met dank aan A.

En nog iets


WAT IK ZAL MISSEN




de glimlach van Wieslawa
als zij goedemorgen zegt
en welterusten

en als zij niets zegt

als zij de deur achter mij sluit
en opent

na een lange reis
en na terugkeer
uit een voor haar ver land
waar ik een gedicht bouwde

wat ik zal missen

de stilte tussen onze gezichten
en de woorden die niet zijn
uitgesproken
want dat wat goddelijk is
tussen menselijke wezens
zoekt voortdurend
naar uitdrukking

wat ik zal missen

'het ganse leven'
en nog iets
groots geweldigs
buiten het woord
buiten het lichaam



© Tadeusz Różewicz

- uit het Pools vertaald door Karol Lesman -



Uit: Tadeusz Różewicz De rest is zwijgen, een keuze uit de gedichten 1946-2002
- vert. en red. Karol Lesman. Breda, De Geus, 2003

woensdag 6 juli 2011

Mijn pijl


Hara. Het dragende midden*




Draag me naar bed
vader, zweeg ze
en ze spande haar boog

Maar mijn pijl
gleed uit haar hand

verward
door de boodschap
in haar ogen

Doe geen moeite
zweeg ik terug
ik ben niet van de korte ritten

Wie mij bestijgt
blijft erg lang zitten.



© Ton Huizer

- ongepubliceerd -
 
 
 
* Hara is het energiecentrum onder de navel, het middelpunt van kracht en waarneming.
Althans volgens het Shiatsu, een Japanse massagetherapie (shi = vinger, atsu = druk).

zondag 3 juli 2011

Verdwijning


DE GROTE TREK




Ik zag de overburen op een ochtend
hun koffers zeelucht pakken.
Mijn karavaan speelkameraadjes was de staart
van hun vlieger die wuivend uit het autoraampje
onder een balkon bleef steken
voor hij de hoek om boog.

Ze togen naar de Zandkastelen Stad
onder de rook van Amsterdam, zeiden de achterblijvers,
zonder de rook van Amsterdam, zeiden ze
want naar zeewind frisse lucht ging hun vlucht
van meeuwen die vaders kapitein maakt.

Niet de mijne. Halverwege sloeg de zon
zijn schaduw in het aquarium van onze etage
waar ik tegen het glas gedrukt steeds bleker
hun verdwijning na bleef staren
tot ze de hoek om waren van mijn geheugen.

Op de kust, zei mijn moeder later, zijn ook zij uiteengeslagen.
Wel bleven ze er wonen, nog een tijdje,
in lichte bunkers met open ramen.




© Hagar Peeters



Uit: Hagar Peeters Koffers zeelucht Amsterdam, De Bezige Bij, 2003.




Laatste kans: ga uw geliefde(n) of vrienden uitzwaaien! Het MS Rotterdam, vlaggenschip van de trotse vloot van de Holland America Line (HAL),  vertrekt vanavond vanaf de Wilhelminapier op de Rotterdamse Kop van Zuid. Voor een cruisetocht met 1400 passagiers vanaf een historische plek, waarvandaan in 1971 de laatste HAL-schepen met emigranten De Nieuwe Wereld aandeden. Nog één keer een sentimental journey over de oceaan, naar New York en het land van de grote dromen, Noord-Amerika.

vrijdag 1 juli 2011

Kamermeisje



Op het nachtkastje

druppelen de seconden.


Het kamermeisje vindt niets
dat op lekkage wijst.





© Theo Verhaar



fragm. 5 uit het gedicht Neurenberg '87 in: 
Theo Verhaar (1954-1999) Alle gedichten, verzameld werk, Amsterdam, De Harmonie, 2011

woensdag 29 juni 2011

Hoogste punt




Eigenlijk
zijn we
een fijne
schommeling


van liefde,
een en-
zovoort
van


beweging
en tegen-


beweging
tot 't


hoogste
punt van rust.



© Hans Andreus



Uit: Hans Andreus Verzamelde gedichten, Amsterdam, Bert Bakker, 1984

dinsdag 28 juni 2011

Grote lucht


Als je een landschap was waar ik doorheen kon lopen,
stil staan en kijken met mijn ogen open
en languit op de harde grond gaan liggen,
er mijn gezicht op drukken en niets zeggen.
Maar ’t meeste lijk je op de grote lucht erboven,
waar ruimte is voor buien licht en donkre wolken
en op de vrije wind daartussen,
die in mijn haren woelt en mijn gezicht met kussen
bedekt, zonder te vragen, zonder te beloven.


© Vasalis


Uit: M.Vasalis Op een vlot van helderheid, bloemlezing - gekozen en ingeleid door Hagar Peeters Amsterdam, Van Oorschot, 2009

Donsnacht


VOORTPLANTING



Droogbloeier, muurbloem, prikneus, franjezwam,
en witte onschuld, nimfkruid en scharlei,
brandende liefde, wilde chichorei,
bruidssluier, levensboom en hanekam.

Venushaar, gulden roede en karwij,
de brave hendrik en de tripmadam,
de springkomkommer en de borstelvlam,
vergeten blaasjeskruid en akelei.

Donsnachtschade en rimpelzaadwolfsmelk,
de zwarte vlekziekte en moederkoorn,
ooievaarsbek en basterdwederik.

Smak, kleinbloemdrakekop en dubbelkelk,
engbloem, de twijfelachtige andoorn,
de vreemde ereprijs, de bolderik.


© Jan Kal



Uit: Jan Kal 1000 Sonnetten Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 1997

zondag 26 juni 2011

Motorpark


CONTRACT


'Whoa, all ye Pharisees and motherfuckers!'


Een man een man, ik heb een paard voor je gekocht.
Voor iedereen een paard, je bent een meisje dus je draagt een rok.


Ik schrijf niets op. In plaats daarvan zal ik een liedje voor je zingen.
Als vriend van de politie mag ik overal naar binnen.


Er is een vliegtuig en een motorpark, maar geen mens laat mij alleen.
Ze wachten met ontbijten totdat ik ben aangekleed.


De groene ziekenhuispyjama staat geweldig bij je haar.
Vertel het als je plassen moet, er is al voor betaald.


Ik heb een bus voor je gehuurd en pluchen dieren klaargelegd.
In elke hand leg ik een pil want niemand mag naar bed.




© Vrouwkje Tuinman




Uit: Vrouwkje Tuinman Wees niet wreed – gedichten voor Elvis Presley, Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2008

Aardappels


CLEARANCES 3




Toen alle anderen verdwenen naar de mis
Was ik geheel van haar, aardappels schillend.
Dat verbrak de stilte. Eén voor één vallend
Als soldeersel van de bout, met luid gesis.
Magere troost tussen ons, dingen om te delen
Die in een emmer helder water konden helen.
En weer een plons. Klein aangenaam geplons
Dat het werk dieper deed zinken voor ons.

Dus toen de priester, uit naam der parochie,
Uit alle macht bad aan de rand van je sterfbed
En de één reageerde, een ander slechts weende,
Dacht ik aan haar hoofd, gebogen als haar knie,
En haar adem in de mijne, onze vloeiende messen -
Nooit dichterbij in de rest van ons leven.


© Seamus Heaney




- uit het Engels vertaald door Peter Nijmeijer -



Uit: Seamus Heaney Het eerste koninkrijk - een keuze uit de gedichten 1966-1996,
Amsterdam, Meulenhoff, 1996

Hoedje


IN ANTWERPEN





Daar, op dat bankje werd ik ooit bedrogen,
in dit museum waar nog geen afdruk van
ons aan de wanden kleeft.

Een Vlaamse gaai doorboort een hoedje
van een vrouw die gezichtloos door de
ruimte zweeft. Foto’s zijn verboden.

Ik draag negen gedichten voor en niemand
weet dat ik van de tiende een hoedje heb
gevouwen dat sindsdien altijd in mijn tas woont.

Altijd lijkt lang voor een hoedje van nog geen dag
oud maar de seconden schijnen hem jaren toe.
Een dichter noemt je mijn vader.

De lens in je hand lonkt naar het bankje maar bedrog
laat zich niet makkelijk vangen. Maak geen foto,
bid ik stilletjes tot de tijd. Ik wil mijn ziel niet kwijt.


© Johanna Geels



Bron:  Voor het eerst gepubliceerd op Meander, literair e-zine, aflev. 416, 26 juni 2011