dinsdag 20 december 2011
Bekentenis
GEHEIM AGENT
Alles heb ik geregeld: de valse naam
en het hotel waar niemand ons zou zoeken.
Zijn spierkracht, dat hij klein was, niet veel sprak,
zijn gladde bruine zolen heb ik zelf bedacht.
De rust waarmee hij alles met me deed
om me tot een bekentenis te dwingen.
Stroomstoot, ijslikeur, bamboe, valse hoop:
hij was een meester in het derdegraads verhoor.
Toen ik vertrok had ik gezworen wat hij wou.
Ik had gemoord, verraden en gelogen,
en meer getierd dan hij ooit had gehoord
en toegegeven: deze ontmoeting vond nooit plaats.
© Tonnus Oosterhoff
Uit: Tonnus Oosterhoff Boerentijger, Amsterdam, De Bezige Bij, 1990.
Het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde heeft maandag 19 december jl. besloten de P.C. Hooft-prijs 2012 toe te kennen aan Tonnus Oosterhoff (Leiden, 1953). Oosterhoff is dichter, essayist, schrijver, neerlandicus en reserve-brugwachter. Hij krijgt 'de P.C. Hooft', een oeuvreprijs deze keer bestemd voor poëzie, uitgereikt op 24 mei van het nieuwe jaar tijdens een feestelijke bijeenkomst in het Letterkundig Museum te Den Haag.
Tonnus Ooosterhoff heeft al ruim tien jaar een website met 'bewegende' gedichten, illustraties en muziek die hij in het programma Flash schrijft: http://www.tonnusoosterhoff.nl/menu/index.html
maandag 19 december 2011
Op een schaal
VERMEER
Zoals dode fazanten en patrijzen
precies hun plaats kennen op een
glanzende schaal, versierd met
een handvol bedauwde druiven, zo
vanzelfsprekend mooi in kamers
met een raam op het noorden, in
ingehouden licht, als vogels in een
kooi met het deurtje open, niet bij
machte om te vluchten, wachtend
op iets dat vanuit dat raam misschien
ooit: deze vrouwen vaak het hoofd
gebogen, bezig met wat nauwelijks
bewegen nodig maakt. Een brief
die wordt gelezen, melk gegoten,
een parel gewogen, een leven geleefd.
© Marc Tritsmans
Uit: Marc Tritsmans Van aarde, Tielt (B.), Lannoo, 1999
Rechtop
SPIJKER
De ingeklopte kop verraadt de punt
die door de macht van hamers werd verdreven.
Door timmerbazen voorgeproefd, verdund,
verplet tot scherpte, kwetst hij, hecht hij
de vezels waaraan hardheid zij gegund.
Weerspannigheid en lengte worden waarden
als groter smeedwerk hem het hout in drijft.
Hij blijft rechtop als hij de slagen krijgt.
© Geert van Istendael
Uit: Geert van Istendael Taalmachine Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2001
zondag 18 december 2011
Voorbij de zon - in memoriam Václav Havel
WEG VAN DE HOOP *
Diep in onszelf dragen wij hoop:
Als dat niet het geval is,
is er geen hoop.
Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af van
wat er in de wereld gebeurt.
Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest.
Een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.
Hoop
in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde
omdat alles goed gaat,
of bereidheid je in te zetten
voor wat succes heeft.
Hoop is ergens voor werken,
omdat het goed is, niet alleen
omdat het kans van slagen heeft.
Hoop is niet hetzelfde als optimisme,
evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is,
ongeacht de afloop,
het resultaat.
© Václav Havel (5 oktober 1936 - 18 december 2011)
*Veel aangehaald gedicht van de (toneel)schrijver-dichter, filosoof, mensenrechtenvoorvechter en verzetsman Havel. De vanmorgen overleden oud-president van Tsjechoslowakije en later Tsjechië (1989-2003) schreef Hoop in de periode dat hij zelf in de gevangenis zat: na jaren van vervolging, arrestatie en publicatieverboden ten tijde van de Charta 77-beweging.
Marmer
DE TUIN
Wat zal ik voelen bij het zien van zijn koude lichaam
zijn gele neus en marmeren handen.
Ga ik hem wassen of drink ik automatenkoffie.
Ik vrees het moment dat ik in het voorjaar voor het eerst
alleen de tuin te lijf moet gaan.
© Maarten Moll
Uit: Maarten Moll Lichaam, Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact, 2011
Lampen
Wat nog splijten kon in jaren van weemoed,
nog kon roesten van onlesbare dorst,
vervalt en het roepen onder de aarde
doet geen pijn meer en de lampen,
de waakzame, van de ruisende vrouwen
gaan in duister gekleed.
Kijk, een haas slaat zijn haken,
buitelt en
proeft tussen zijn tanden het lood.
© Louis Ferron
Uit: Louis Ferron Voor de val, Amsterdam, De Bezige Bij , 1991
zaterdag 17 december 2011
Terug, zacht
PIETÀ
Die Welt is fort, ich muss dich tragen.
- Paul Celan
Deze pietà
is een man
verzorgd door een andere man
en morgen noodt hen
tot de zachtste
draaiing van een voet in de rug
deze rug raakt, omgekeerd, de voet
terug, zacht
!deog flezej grozreV
© Erín Moure
- uit het Engels vertaald door Samuel Vriezen -
Gedicht van Erín Moure (Canada, 1955) in: Chaos & Orde, festivalbundel
van Poetry International 2011, Rotterdam, juni jl.
van Poetry International 2011, Rotterdam, juni jl.
Stem
ALLEDAAGSE WONDEREN
1.
Het was niet lang nadat hij van de markt terugkwam,
hij had gekeken naar speelgoed dat klein en
glinsterend in te grote bakken lag te wachten
op kopers terwijl ook hij al naar huis verlangde
waar zich tegenwoordig dagelijks een wonder
voltrok, zoals vanochtend
toen opeens het groene lampje van zijn huiscentrale dat
al jaren uit was even oplichtte.
2.
Hij hoorde op de markt, die al bijna werd afgebroken,
de stemmen van vrouwen en zocht de hare en
wist dat zij ook in het missen aanwezig is,
zoals een bril of een riem die je overal in huis zoekt
zich in je jaszak bevindt.
© Wim Brands
Twee nieuwe gedichten van Wim Brands in De Revisor 2011-2,
halfjaarboek voor nieuwe literatuur nr. 3.
vrijdag 16 december 2011
Betrapt
DE SLUIER
Wat is van het neerslaan van mooie ogen
betrapt op hun schoonheid, wel het verwonderlijkst?
Dat door hem of door haar die de ogen neerslaat
een zó schone sluier tevoorschijn gehaald wordt
en hiermee den schonen blik bedekt,
dat het doel hiervan, namelijk het verbérgen der schoonheid
van 't eigene wezen, geenszins bereikt wordt.
© Jan Hanlo
Uit: Jan Hanlo Verzamelde Gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1970
donderdag 15 december 2011
Net als
ONBEGAANBAAR
Voor Yorgos Arayis
Deze weg is verzakt.
Dat komt doordat hij vanaf het begin
slordig was aangelegd
dat komt doordat de opzichters sjoemelden
en de werklieden
waardeloos materiaal gebruikten
de stommelingen
en dan kwam de regen er ook nog eens bij
met bakken uit de hemel
en de weg verzakte
en zonk weg
en werd een en al diepe scheuren
als wonden
als een kreet van protest naar de sterren.
Deze weg is verzakt.
Net als mijn leven.
© Anéstis Evangélou
- uit het Grieks vertaald door Kirsti de Hek -
in: Anéstis Evangélou Verslag van een balling, debuutbundel uit 1960, in tweetalige versie eerder gepubliceerd in Kruispunt nr. 179, Brugge, 1999.
woensdag 14 december 2011
Danser
O KUS MIJ, O OMARM MIJ
ik heb lang in de regen gestaan
ik heb lang op de bus gewacht
ik heb geen taxi kunnen krijgen
ik heb lang wakker gelegen
ik heb ontzettend gedroomd
ik heb niets gegeten
ik heb gestolen
o kus mij, o omarm mij
ik ben de witte slanke jongen
ik ben degene die droomde
ik ben de schim in de regen
ik ben de danser, de dirigent
ik ben de man bij het avondrood
ik ben het lichaam
ik ben de enige.
© Hans Lodeizen
Uit: Hans Lodeizen Verzamelde gedichten, Amsterdam, Van Oorschot, 1996/2007 (2e dr.)
Enige vrees
OP ALLE GEZICHTEN
Op alle gezichten van alle mensen
altijd jouw ogen de twee broers
het gebeuren van jou en de onwerkelijkheid
van de wereld
Alle geluiden herhalen je naam
alle gebouwen denken er aan en de affiches
de typemachine raadt het en de sirenes echoën het
elke geboortekreet bevestigt het en de verwerping
van de wereld
Mijn dagen zoeken naar het voertuig van je lichaam
mijn dagen zoeken naar de gestalte van je naam
altijd voor mij in het pad van mijn ogen
en mijn enige vrees is bezinning
die jouw bloed wil veranderen in water
die jouw naam wil veranderen in een nummer
en je ogen iets van herinnering ontzegt
© Ingrid Jonker
Uit: Ingrid Jonker Ik herhaal je - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Gerrit Komrij,
met een nawoord van Henk van Woerden - Amsterdam, Podium, 2000
Het ruisen
HERBERG ZONDER NAAM
De herberg heeft geen naam, hetzij een die de schaamte
van het grauw dat hier nog samen is kan spreken.
Laatste halteplaats met echte bedden. Het gelag
van sletten en soldaten stoort mij bij het avondmaal.
Ik lees een vers en steel daaruit het vuur
om eigen regels aan te branden. Niet mijn lijf.
Dat gaat vandaag alleen met zichzelf naar bed.
De gelagzaal stroomt pas leeg wanneer het avond is.
Het hormonale ruisen gaat steeds rond –
verwarmt mijn bloed, verdooft mijn oor.
© Chrétien Breukers
Uit: Chrétien Breukers Gysbert Japicx bezoekt het Drielandenpunt, Leeuwarden,
Friese Pers Boekerij, 2009
dinsdag 13 december 2011
Maaltijd in lila
STOPPLAATS
We hielden halt in het stadje de herbergier
liet een tafel in de tuin zetten de eerste ster
flitste aan en doofde we braken brood
je hoorde krekels in de ganzenvoet van de avond
gehuil maar het gehuil van een kind daarnaast gekrioel
van insekten van mensen de vette geur van aarde
zij die met de rug naar de muur zaten
zagen een - nu lila - galgenheuvel
tegen de muur een dichte klimop van executies
we aten veel
zoals altijd als niemand betaalt
© Czesław Miłosz
- vertaling uit het Pools: Karol Lesman -
In: Heb medelijden, tijd. Poolse poëzie van de twintigste eeuw, samengesteld en
vertaald door Karol Lesman, Leiden, Plantage, 2003
Wit papier
VEL
Wat trager toch en moeilijker
getekend dan geschreven:
kilometers krentenbollen,
massa’s met behoeftes,
warme macedoine,
kus van nog zonet,
bijvoorbeeld, enzovoort.
Teken een muur: het is erachter.
Trek een rivier: het veer mag varen.
Teken een streep: herken de verte.
Wit papier is winter.
© Joke van Leeuwen
Uit: Joke van Leeuwen Wuif de mussen uit - gedichten en beelden, Amsterdam, Querido, 2006
Winterfestival
Vier dagen literatuur, muziek en film op Writers Unlimited
(v/h de Haagse Winternachten)
van 19-22 januari 2012 in Theater aan het Spui en het Filmhuis, Den Haag.
Thema: 'Keep on dreaming'
Klik voor programma en kaarten:
Voor m'n archief
TOEN JE ME TEN HUWELIJK VROEG,
WOU IK NOG HET VOLGENDE
in je dagen bladeren als stonden ze in een archief,
ze kaften, hoofdstukken openslaan
en bovenal verbanden leggen.
hoe je in kamers zonder deuren sliep bijvoorbeeld,
wat dat van je maakte en waarom je zoveel schrijft
over grootouders, rimpels en dood.
ik zou graag teruggaan naar die avond
bij de haard waarop ik je iets vroeg en
je ogen trilden alsof je in een trein zat.
een goede archivaris zet die rubrieken
binnen handbereik.
© Sylvie Marie
Uit: Sylvie Marie Toen je me ten huwelijk vroeg, Antwerpen/Amsterdam, Vrijdag-Podium, 2011
maandag 12 december 2011
Blikje
ZEER KLEINE ODE AAN DE LIEFSTE
vanochtend
zag ik op straat
een leeg heinz-blikje liggen:
en onmiddellijk
dacht ik aan jou:
57 varieties
© Cees Buddingh'
Uit: C. Buddingh' Gedichten 1938-1970, Amsterdam, De Bezige Bij, 1977
Reiziger
IN HET WATER KIJKEN
In een heldere vijver in Transsylvanië
aan de voet van een Draculaburcht
zag ik een salamander uit de diepte
omhoogkomen, majesteitelijk traag,
een bel lucht happen en met een nonchalante
beweging weer naar de bodem zakken.
Dinosaurus en ruimtewandelaar tegelijk:
een mens in een salamanderpak verlaat
het zonnestelsel omdat de centrale ster sterft.
Reiziger tussen wier, torren, sterrennevels,
spiegeling van de Draculaburcht.
Steeds beter besef je dat wat je ziet
niet de waterwereld hier beneden is of
het ijle heelal boven, maar de toekomst
van wie zich daartussen bevindt.
© Rouke van der Hoek
Uit: Rouke van der Hoek Wolventeldag, Amsterdam/Antwerpen, Atlas, 2008
Drenkeling
DRAAD
Een draad van glas hangt boven
het bed. Hij trilt en schittert, golft
langs kussens, lakens, over huid
naakt en doorzichtig, schermt af,
nodigt uit, maar heeft geen haast.
Lost hij op, straks, achter haar rug,
een ladder na de laatste drenkeling
binnengehaald? Of valt hij neer, wikkelt
het lijf dat achterblijft, klein en koud,
in windsels van onbreekbaar licht.
© Peter Swanborn
Uit: Peter Swanborn Tot ook ik verwaai, Amsterdam, Podium, 2009
Abonneren op:
Posts (Atom)