dinsdag 20 januari 2009

Losjes afgeruimd


IN DE FAMILIE ZITTEN GROTE NEUZEN



we hebben thee gedronken
uit gifgele aardewerken koppen
onze koppen gebroken, neuzen erin

we hebben hart op buik gelegd
neuzen ernaast, ogen oren
ledematen

losjes de tafel afgeruimd
neuzen geplakt in familieboek
oren gewassen

huis beduimeld
de toegang ontzegd
akte opgesteld, geparafeerd

kleren verscheurd
neuzen gefatsoeneerd
het volle leven omarmd

opnieuw akte opgesteld
liefde op naam gezet
thee gedronken

uit gifgele aardewerken koppen.



© Gerry van der Linden


Uit: Gerry van der Linden Glazen jas. Amsterdam, uitg. Nieuw Amsterdam, 2007.

Zomaar nergens heen


Voor de hond van Willy Vandermeulen


toen willy stierf
getracht de hond van willy uit te leggen
wat er gaande was.
wispelturige reacties.
desinteresse (vaak); uitzinnige woede (soms);
weigering om de neus
in de lucht te steken en te ruiken (onophoudelijk).
onrustwekkende sprongen.


hem bij de kop vastgepakt, in de ogen gezien
en alle woorden herhaald,
ik benadruk,
alle woorden herhaald die nodig waren voor een goed begrip.
de ogen glommen, zuiver donkerbruin.
we zouden kunnen zeggen:
hier luistert de ziel van het dier.


zeker wisten we het niet.
omdat de tijden waren veranderd
en ook het laatste waarin we als volbloed idioten
hadden geloofd
van het ene uur op het andere in rook verdwijnen kon,
zomaar nergens heen.


BART MEULEMAN



Uit: Bart Meuleman Omdat ik ziek werd, Amsterdam, Querido, 2008




Donderdag 29 januari as., Gedichtendag, worden in Antwerpen de Herman de Coninckprijzen 2009 voor de beste dichtbundel, het beste debuut, en het beste gedicht uitgereikt. Het beste gedicht wordt gekozen door het publiek.

Voor de hond van Willy Vandermeulen is een van de vijf genomineerde gedichten voor de HdC-Publieksprijs. De vier andere kandidaten zijn:
Niemand hoort het graag van Johan de Boose - uit de bundel De vrijheid van zwijgen
Moeders, Luuk Gruwez - (Lagerwal)
De archeologie van het hart, Herman Leenders - (Vervalsingen)
Kijken in de flits, Peter Verhelst - (Nieuwe sterrenbeelden)

Stemmen voor de Herman de Coninck publieksprijs 2009 op
"het beste gedicht" kan nog tot vrijdag op: http://multiblog.vrt.be/canvasprogrammas/category/gedichtendag

Om niet te weten



WAAROM ZOUDEN WE



waarom zouden we wat we gedaan hebben
om vergeving vragen waarom
hebben we gedaan wat we moesten doen


we deden wat we konden om niet
te weten dat we leefden



© Armando




uit: Armando Verzamelde gedichten. Bezorging en nawoord Trudie Favié. Amsterdam, De Bezige Bij, 1999.



Armando, beeldend kunstenaar/schrijver: Der Baum, Groningen

- met dank aan Ergo Pers artistsbooks.be


maandag 19 januari 2009

Wat tenminste is gebleven



BITTERHEID?



Een stille kleine wildernis
vol rozen en niet ver van zee -
een kamer en een vensternis
waar langvervlogen wel-en-wee
weer intrekt als het avond is:
van een veelbelovend leven
is tenminste dit gebleven.


© Adriaan Roland Holst



Uit: A. Roland Holst (1888-1976), prins der dichters, in:
Alleen met de zee Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1988
- samengesteld en van een nawoord voorzien door Kees Fens



illustr. van Roland Holst uit Kristal (1935)

Inspecteur van de liefde


JALOEZIE

Jaloezie
je kunt er eigenlijk niet buiten
merk ik
nu ik het alweer een poosje zonder stel.

Jaloezie
de machinerie van de liefde is dolgedraaid
staat knarsend en bevend op haar werkvloer
op het punt zichzelf te verbrijzelen
een Tinguely.

Hoe goed weet ik nog de dagen
en nachten die ik doorbracht
in het portiek aan haar overkant
en niet rustte tot ik mijn zin kreeg
de medeminnaar doemde op belde aan
en haar raam schoof open.

Ik zag de hand die ik zo goed kende
de arm waarin ik vaak gebeten had
de sleutel zeilde naar beneden
en hij broeder moordenaar
ving hem klemvast op.

Wat zich binnen af ging spelen
stond me helder voor ogen
hoe ze haar lippen
hoe ze haar lichaam
hoe ze dezelfde kreten
o bittere triomf van het voorstellingsvermogen.

Later
ik de kille inspecteur van de liefde
de taaie ondervraging
tot eindelijk de snikkende bekentenis
en de verzoening

als het woedende omhakken van een boom
als het monomane versjouwen van een te zwaar meubel
dat nooit zijn echte plek meer vinden zou
en onder me het lichaam
dat zich stil hield en wachtte tot het afgelopen was.

Nu zo zonder jaloezie
is alles egaal een glimlach van niets
met een koekje en een net gesprek.

Lucht zonder maan
Berlijn zonder muur
Java zonder vulkaan
tijd zonder uur.

Remco Campert


Uit: Remco Campert Rechterschoenen, Amsterdam, De Bezige Bij, 1992. Ook in de verzamelbundel Dichter (Amsterdam, De Bezige Bij, 1995) en de bloemlezing Kus zonder mond, Rainbowpocket 516, Amsterdam, Maarten Muntinga, 2000

Daa-ag lieve vis


Marc groet 's morgens de dingen

Dag ventje met de fiets op de vaas met de bloem
ploem ploem
dag stoel naast de tafel
dag brood op de tafel
dag visserke-vis met de pijp
en
dag visserke-vis met de pet
pet en pijp
van het visserke-vis
goeiendag

Daa-ag vis
dag lieve vis
dag klein visselijn mijn.

Paul van Ostaijen

Uit: Het mooiste gedicht - de favoriete gedichten van Nederland en Vlaanderen, Amsterdam, Podium, 2000

Ze praten vaak over chocola


GROOTOUDERS

Grootouders wonen in vollere huizen
ze worden nooit oud want ze waren het al
en hoewel je zou denken dat zij zouden denken
aan sterven met ernstige haast, praten
ze vaak over chocola.

Dat is onrustbarend. Hun toekomst is niets.
Ze hebben verhalen die ze herhalen
en woorden waar ze niet op komen
en namen van straten die nu zijn gesloopt
maar nooit iets over iets dieps.

Ze maken zich zorgen en zorgen voor eten.
's Nachts dromen ze nog van slootje springen
hun ouders erbij voor het applaudisseren
hun grootouders ook, met de droge kleren.

Ze betalen het kindertarief op de tram
maar waar halen zij wat wij halen bij hen?



Judith Herzberg


Uit: Judith Herzberg Soms vaak Amsterdam, De Harmonie, 2004
Ook in "Vandaag" (22 november) op de Dagkalender van de Poëzie 2006, van Meulenhoff.

Obama


CROCUSSEN - Black spring

20 januari 2009

Veulens van goudsatijn
dartel
op het schaakbord van de lente
blinddoek ons met licht

Hoor, hoe diep in jullie schoot
nu
verspringen half bevroren xylofonen:

C l o w n! C l o w n!

Neger-
kinderkoren in zwart-wit-films

Of het nu sneeuwen gaat?

Voorjaar, dit wordt het schaakseizoen
van nieuw geluk
(of ongeluk…)

Zie, het filigrain van harde vorst
aan de wimpers van de Winter
dooit op TV….

U bent immers clown Nixon niet

I’m not a crook!

U bent puur crocus

We can change…

U denkt dat u aan zet bent



Manuel Kneepkens

"Een vroege lentegroet"- gedicht naar aanleiding van de inauguratie van de nieuwe Amerikaanse president, Barack Obama, op dinsdag 20 januari as.

Gemis



ZOIETS SIMPELS



Het is vaak zoiets simpels, het is
gemis van je stem bijvoorbeeld, geen
verhaal over landschappen meer, geen
gedoe met je was, je kleren

onaangeroerd in de kast. Het is van je handen
op zoek naar houvast de afdruk nog weten
op leuning en deurpost en je voetstappen
op het parket en de trap, dat zo willen
laten, bedenken: poetsen en wrijven is
slinks de tijd verdrijven, jouw tijd

moet hier blijven. Het is
zo simpel en groot als huilen
bij meikersen, appelstroop in de schappen
en geitenkaas op het brood.


© Hester Knibbe


Uit: Hester Knibbe Verstoorde grond, Baarn, De Prom, 2002

zondag 18 januari 2009

Voor het eerst



VANDAAG IS HET ZONDAG

(Bugün pazar)



Vandaag is het zondag.
Vandaag hebben ze me voor de eerste keer de zon laten zien.
En voor de eerste keer in mijn leven
heb ik verbaasd, bewegingloos staan kijken naar de klare hemel
zo ver van mij νerwijderd
zo weids
zo blauw.
Eerbiedig heb ik me neergezet,
mijn rug tegen de muur geleund.
Vandaag bestaat er geen strijd,
vandaag bestaat er noch de vrijheid, noch mijn vrouw.
Alleen de aarde, de zon en ik...
Ik ben gelukkig.

© Nâzim Hikmet



In: De mooiste van Hikmet, vertaald uit Turks door Perihan Eydemir en Joris Iven, Tielt/Amsterdam, Lannoo-Atlas, 2003.

De dichter, toneel- en romanschrijver Nâzım Hikmet (Thessaloniki, 1902 - Moskou, 1963) geldt als de eerste en belangrijkste lyricus van hedendaags Turkije. Wereldwijd wordt hij gezien als een van de grootste en belangrijkste internationale dichters van de twintigste eeuw.
Hikmet leefde als banneling jarenlang in de toenmalige Sovjet-Unie. Wegens communistische sympathieën en vervolging in zijn eigen land was hij daarheen gevlucht. Na zijn terugkeer wordt hij in 1938 opgepakt en veroordeeld tot bijna dertig jaar straf. Een deel van die tijd brengt hij in gevangenissen door, tot zijn vrijlating in 1950. Een jaar daarna wordt Hikmet het Turks staatsburgerschap afgenomen. Bijna zestig jaar later, in 2009, krijgt de dichter het - posthuum - terug. Nadat de Turkse regering tot eerherstel besloten heeft en het omstreden ministerieel 'vonnis' van 1951 definitief vernietigt.


OVER HET LEVEN

Het leven neem je niet te licht:
je dient te leven in diepe ernst
zoals een eekhoorn, bijvoorbeeld-
ik bedoel, zonder iets te verwachten buiten of boven het leven
het leven moet je hele ambacht zijn.

(Nâzim Hikmet, 1947)

zaterdag 17 januari 2009

In ruil voor waarheid



LAND VAN GENADE EN VERDRIET
(I)




tussen jou en mij
hoe verschrikkelijk
hoe wanhopig
hoe vernietigend breekt het tussen jou en mij


zoveel verwonding in ruil voor waarheid
zoveel verwoesting
zo weinig is overgebleven om voor te overleven

waar gaan we heen van hier?

je stem slingert
woedend
langs de kil snerpende zweep van mijn verleden


hoe lang duurt het?
hoe lang voor een stem
een ander bereikt

in dit land dat zo bloedend tussen ons in ligt

© Antjie Krog


Uit: Antjie Krog Kleur komt nooit alleen - uit het Zuid-Afrikaans vertaald door Robert Dorsman - Amsterdam, Podium, 2002

Ze zwollen op



PALJASSEN



Ze sprongen. Ze stampten.
Krompen in. Kropen door het netvlies.
Zwollen op. Bleven steken

in de aantonende wijs.

Ze gromden. Ze zongen.
Stichtten een vlooiencircus
en kropen erin.

Ze bloeiden. Ze verwelkten.
Vlogen in een kalebas
en gleden langs een haar.

Zo
belandden ze bij de wortels.


Ze belden. Ze doofden het licht.

Ontdoken het doek.
Vraten de belletjes op.

Waarvoor
ze werden benoemd tot


opzichters over Paljassen.



© Miroslav Holub


Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus - een keuze uit de gedichten en andere
teksten 1958-1998, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová,
Amsterdam, De Bezige Bij 2008

Draag me een beetje verder



(ZES) BRIEVEN AAN DIONYSOS


1.


Kom je voor mij?
Ik? Sombere piramide
onwankelbaar stenen beest?


Zoete nevel
draag me dan een beetje verder.

Uit een ooghoek wil ik zien

hoe ieder drinkt en feest.
Hoe ieder zo licht en ik
min en zwak, de weemoed ter wille.

Zoete nevel
is daar niet in jou
nog een glas, rood en vol

om op to tillen?


Gerry van der Linden



Uit: Gerry van der Linden Zandloper, Amsterdam, L. J. Veen, 1997

Vervanger


If there is any substitute for love, it's memory - Joseph Brodsky


donderdag 15 januari 2009

Wat doen ze als niemand meer lacht?



CLOWNS



Waar zitten de clowns?

Wat eten de clowns?

Wat doen de clowns
als niemand,
maar dan ook niemand meer lacht,

mama?


© Miroslav Holub


Uit: Miroslav Holub De geboorte van Sisyphus - een keuze uit de gedichten en andere
teksten 1958-1998, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová,
Amsterdam, De Bezige Bij, 2008

zaterdag 10 januari 2009

Lichaam en stof


JE NACHTHEMD over de stoel gehangen nog
nabewegend: zijn plooival een legende: het verglijden

van lichaam en stof. Een andere werkelijkheid
is het openen van knoopjes, ogen en

die lichtheid van zijde, die je laat ontglippen
in het bodemloze, wanneer de wind je verdwijnen

natekent en ik me afvraag welke eenzaamheid
er spreekt uit het verplaatsen van stoelen op een dag

die zijn belofte niet kent. Het terras
herordent zich in de veren van schaduwen

het licht geeft dingen een plek, stekende
contouren die zichzelf niet kennen. Ik volg

de stenen trap, klim naar de vijgenboom
omhoog die de horzels tillen.


Jürgen Nendza


DEIN NACHTHEMD pendelt noch über dem Stuhlrücken
aus. Sein Faltenwurf eine Legende: das Vergleiten

von Körper und Stoff. Eine andere Wirklichkeit
ist das Öffnen der Knöpfe, der Augen und

these Leichtigkeit der Seide, die dick abstreift
ins Bodenlose, wens der Wind dein Verschwinden


nachzeichnet und ich mich frage, welche Einsamkeit
spricht aus dem Verrücken der Stühle an einem Tag,

der sein Versprechen nicht kennt. Die Terrasse
sortiert sick im Gefieder der Schatten,

das Licht stellt Dinge in den Raum, stechende
Konturen, die nichts von sich wissen. Ich

folge der Steintreppe, gehe zum Feigenbaum
hinauf, den die Hornissen tragen.


Uit: Jürgen Nendza Flugtöne/Vlieggeluid - vertaling Ard Posthuma - gedichten in het Duits en het Nederlands,
met een nawoord van Alexander von Bormann.
Maastricht International Poetry Series 2008, uitgave i.s.m. Verlag Ralph Liebe, Weilerswist/Köln

woensdag 7 januari 2009

Duizend duiven, iedere morgen


DE KOGELS ZIJN OP


Zoveel jaren hebben ze allen honger, hebben ze
allen dorst, sneuvelen ze allemaal
belegerd vanuit vasteland en zee,
de hitte vrat aan hun velden
en het zilt drenkte hun huizen
de wind rukte hun deuren uit en
de schaarse paaslelies op het plein.
Door de gaten in hun overjas
komt en gaat de dood
hun tong is bitter als de pijnappel
hun honden zijn gestorven opgerold in hun schaduw
de regen geselt hun gebeente.

Bovenop hun uitkijkpost versteend
roken ze de mest en de nacht
starend naar de razende zee waar die de gebroken
mast van de maan heeft opgeslokt.

Het brood is op, de kogels zijn op,
nu laden ze hun geweren
alleen nog met hun hart.
Zoveel jaren belegerd vanuit vasteland en zee
hebben ze allen honger, sneuvelen ze allemaal
maar er is niemand dood -
bovenop hun uitkijkpost schitteren hun ogen,
een grote vlag, een groot en dieprood vuur
en iedere morgen vliegen duizend duiven
uit hun handen naar de vier deuren
van de horizon.



© Yánnis Rítsos

[1909-1990]



Uit: Romiosýni ('Griekendom') I, 5-8 in:
Yánnis Rítsos Romiosýni en andere gedichten, Point, 2005
- vertaling Guido Demoen -

Grote aankomst



samen wakker worden

regent het buiten
gaat wind er
te keer

hoor ik er
gefluister

(de ramen in huis
kleuren zich
met duister)

luister: er is een
grote aankomst
van licht
in de tuin


© LEO HERBERGHS


Uit: Leo Herberghs Mijzelf achterna, Leiden, uitgeverij Plantage, 2006

dinsdag 6 januari 2009

Winterdame (mit Fuchspelz)



PIAZZA DI SAN MARCO

En toen de Venetiaanse Winterdame zich kouwelijk
Omgordde met stola's van vossenbont - het was hartje
Zomer - speelde het orkest kerstliederen. Zij schroefde
Verder in haar duistere dromen. Tot de avond viel.
Het water steeg. De skaters, de terrassen verdwenen.
Haar hoofd dreef als een fluisterboei tussen het rotan.


© Hans van de Waarsenburg


PIAZZA DI SAN MARCO

Und als sich die venezianische Winterdame verfroren
Mit Stolas aus Fuchspelz gürtete - es war mitten im
Sommer -, spielte das Orchester Weihnachtslieder. Sie
Schraubte sich hinein in düstere Träume. Bis der Abend fiel.
Das Wasser stieg. Die Skater, die Terrassen verschwanden.
Ihr Kopf trieb als Flüsterboje zwischen dem Rotang.


uit: Hans van de Waarsenburg So treibt die Insel/ Zo drijft het eiland
tweetalige keuze uit zijn gedichten, in het Duits vertaald door Marinus Pütz. Met een voorwoord door Cees Nooteboom.
Verlag Ralf Liebe, Weilerswist-Köln, 2008

Gedichtenslag & Poëziequiz



Honderden activiteiten op 29 januari as., ook buiten de boekhandels van Nederland en België: