zondag 31 mei 2009
Vijfjarenplan
DE TRANENFABRIEK
en opnieuw werden volgens de jaarrapporten
de hoogste productiecijfers gehaald
door de tranenfabriek.
terwijl het ministerie van transport zich afbeulde
terwijl het ministerie van hartsaangelegenheden
een aanval kreeg van hysterie,
werkte de tranenfabriek dag en nacht
en vestigde ze zelfs op feestdagen productierecords.
op het moment dat de centra voor voedselverwerking
de zoveelste catastrofe probeerden te overleven,
schakelde de tranenfabriek over op een economisch
rendabel hergebruik van afval uit het verleden -
hoofdzakelijk persoonlijke herinneringen.
de foto's van de arbeiders van het jaar
werden als voorbeeld aan de tranenmuur gehangen.
ik ben invalide door het werk in de heldhaftige tranenfabriek,
mijn ogen zijn dof van de staar,
mijn kaken zijn gebroken.
ik word betaald met de producten die ik maak.
en ben gelukkig met wat ik heb.
Valzhyna Mort
- vertaling: Roel Schuyt -
Valzhyna Mort (Wit-Rusland) is een van de ruim twintig dichters uit de hele wereld die optreden tijdens het 40ste Poetry International Festival, van 13 - 19 juni as. in de Rotterdamse Schouwburg.
Entree: vrije gave ofwel betaling "naar eigen waardering."
Kijk voor een volledig overzicht van het jubileumprogramma van dit jaar op www.poetry.nl
zaterdag 30 mei 2009
Uitglijder
DE STAD EEN VOGELRESERVAAT
Ik zag een meeuw die uitgleed op het ijs
en hoorde eens bij ondergaande zon twee
hanen kraaien in een boom.
Ook zag ik op een stille zondagmorgen een
sperwer ορ de stoep van een kantoor;
hij had een muisje in zijn klauwen
en keek mij zo woest aan
dat ik maar liever verder liep.
Voorts heb ik waargenomen
dat vogels 's morgens vroeg
graag oρ de rijweg lopen
en later als met tegenzin
de lucht in gaan.
Ik heb het allemaal gezien, gehoord.
Gelukkig maakt wie niets verzinnen kan
veel mee.
© Jan Eijkelboom
Uit: Jan Eijkelboom Hora incerta, Amsterdam, De Arbeiderspers, 1993.
Ook in: J. Eijkelboom Tot zo ver - De meeste gedichten,
Amsterdam, Arbeiderspers, 2002.
vrijdag 29 mei 2009
Kom er maar in, lezer
Je truitjes en je witte en rode
sjaals en je kousen en je slipjes
(met liefde gemaakt, zei de reclame)
en je brassières (er steekt poëzie in
die dingen, vooral als jij ze draagt) -
ze slingeren rond in dit gedicht
als op je kamer.
Kom er maar in, lezer, maak het je
gemakkelijk, struikel niet over de
zinsbouw en over de uitgeschopte schoenen,
gaat u zitten.
(Intussen zoenen wij even in deze
zin tussen haakjes, zo ziet de lezer
ons niet.) Hoe vindt u het,
dit is een raam om naar de werkelijkheid
te kijken, alles wat u daar ziet
bestaat. Is het niet allemaal
als in een gedicht?
*
Middenin de vlakte van juli
kwam ik je tegen. Ik woon hier, zei je.
Ik keek naar de bloemen. Ja, dat zie ik,
zei ik, en waar leerde je de kunst
om niet lang te duren? Ook hier, zei je.
Je was lenig; en je woorden waren zo
doorschijnend, ik kon je er helemaal
door zien.
En daar lag ik al in het gras
en wat hield ik in mijn hand?
Een oortje, waarin het lange woord
'lieveling' uitgoot, zonder morsen.
© Herman de Coninck
Twee gedichten uit de debuutbundel van Herman de Coninck De lenige liefde,
Brugge, Desclée de Brouwer, 1969 (herdrukt in 1986 met heruitgave door Manteau, Antwerpen).
Ook opgenomen in: De gedichten, samenst. en verantwoord. Hugo Brems, De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen, 6e druk 2000
donderdag 28 mei 2009
Herleid tot zichzelf
De mooiste vogel, die door ijsvogels
kan worden gemaakt, is zelf
een ijsvogel.
Al het water van de zee
wast niet al het water van de zee weg,
en tussen de stekels van de egel in de heg
krioelt het van de vlooien. Zo heeft het
mijn daimoon gericht, hij die
het bestaande erkent
het vernietigt en onophoudelijk
herleidt tot zichzelf.
© Hans Faverey
Slotvers uit de reeks Een Gieter, in:
Hans Faverey Het ontbrokene, Amsterdam, De Bezige Bij, 1990.
Orgelman
ONDERTUSSEN BIJ DE REPARATEUR
zijn uniform eerst dichtgeschroeid dan wegbezuinigd.
toch blijft hij ’s nachts met een mes in de groeven van de tramrails krabben
en collecteren voor kinderen met polio.
– als ik iets kon verkopen zou ik het doen.
maar ze willen niets hebben, zelfs mijn mes niet, zelfs jij niet.
mijn vrouw dijt uit en wil met me op dansles.
eet dan wat minder, zeg ik.
krab dan wat minder, zegt ze.
de tram kwam vlekkeloos als een simulatie aanglijden
en de reparateur stak trots zijn collectebus naar je uit
toen je uitstapte. je liep dwars door hem heen
alsof hij de eerste de beste orgelman was
© Bas Belleman
Uit: Bas Belleman Hout, Amsterdam, Uitgeverij 521, 2006
woensdag 27 mei 2009
Na een bui
DE PLAS
Die angst herinner ik me goed van toen ik klein was.
Ik liep om de plassen heen,
vooral om de nieuwe, na een bui.
Eentje zou weleens geen bodem kunnen hebben,
ook al zag hij eruit als elke andere.
Ik zou een stap doen en opeens helemaal wegzinken,
ik zou de diepte in vliegen,
en nog dieper, steeds dieper,
naar de weerspiegelde wolken toe,
misschien zelfs verder.
Daarna zou de plas opdrogen,
hij zou boven mij dichtgaan,
maar ik zou voor altijd ingesloten zitten - waar? -
met een kreet die de oppervlakte niet had gehaald.
Later pas kwam het inzicht:
dat niet alle slechte avonturen
binnen de regels van de wereld passen
en kunnen gebeuren,
zelfs al zouden ze het willen.
© Wíslawa Szymborska
Uit: Wíslawa Szymborska Het moment (Chwila), Amsterdam, Meulenhoff, 2003.
- uit het Pools vertaald door Gerard Rasch -
Achtervolgd
WAT IS GELUK
Omdat het geluk een herinnering is
bestaat het geluk omdat tevens
het omgekeerde het geval is,
ik bedoel dit: omdat het geluk ons
herinnert aan het geluk achtervolgt het
ons en daarom ontvluchten wij het
en omgekeerd, ik bedoel dit: dat wij
het geluk zoeken omdat het zich
verbergt in onze herinnering en
omgekeerd, ik bedoel dit: het geluk
moet ergens en ooit zijn omdat wij dit
ons herinneren en dit ons herinnert.
Rutger Kopland
Uit: Rutger Kopland Tot het ons loslaat, Amsterdam, Van Oorschot, 1997
dinsdag 26 mei 2009
Kroon
1.4
Elke morgen vind ik je voetsporen
die vanaf het duin de zee inlopen:
het is vloed geweest, je zocht de weg terug.
Ik gooi je een kroon van wier achterna,
trap duizenden witte skeletten kapot,
fragmenten van zeeëgels. 'Vangen!'
Het is niet de westenwind die mij omdraait,
niet het geluid van een brekende
stengel, niet de aanrollende branding,
maar de ganzen. Van wie kwam dat bericht
en werd het doorgegeven? Ik kijk achter mij:
niemand; voor mij; niemand; en spreid de armen.
MARIA VAN DAALEN
Slotgedicht van het vierluik Albumblad,
uit: Maria van Daalen Deze geschiedenis, Landgraaf, Herik, 1994.
Einders
EEN AFSPRAAKJE
(Randka)
Aan de einders van mijn lichaam,
daar waar de huid,
wacht op mij.
Ik kom,
maar wat is het ver.
Anna Świrszczyńska (1909-1984)
Uit: Heb medelijden, tijd - Poolse poëzie van de twintigste eeuw. Samengesteld en vertaald
door Karol Lesman. Leiden, Plantage, 2003
Zojuist vertrokken
HET BEZOEK
Op een dag was het zοver.
Ik besloot haat eindelijk eens οp te zoeken.
Haar gieren deden mij peinzend open.
Haar honden gingen mij voor naar haar vertrekken,
de sporen van hun tanden in mijn been.
Haar slangen schonken mij een kopje thee in,
met een wolkje melk, en roerden het om met hun tongen.
Haar slakken likten mijn mοndhοeken schoon.
Zij was er niet, zij was zοjuist vertrokken,
zei haar hyena, huilend in mijn nek.
En zij komt nοοit meer terug,
zei haar spin, de aanzet tot een web
reeds strak gespannen om mij heen.
© Toon Tellegen
Uit: Toon Tellegen Daar zijn woorden voor - een keuze uit de gedichten. Amsterdam, Muntinga, Rainbow, 2007.
Zomerzon
DE DRIE VLIEGEN
Er zaten eens drie vliegen
Om het hardst te liegen,
Buiten op een balkon,
Luierend in de zomerzon.
De eerste zei: 'Met deze poot
Sloeg ik vijf olifanten dood.'
De tweede zei: 'Ik vlieg zo vlug,
In 'n uurtje naar Afrika en terug.'
De derde zei: 'Ik vlieg zo hoog,
Nog hoger dan de regenboog.'
Toen werd 't wat kil en 't waaide wat
De vliegen riepen: 'Voel je dat!'
En vlogen gauw het huis weer binnen
Om daar nóg meer leugens te verzinnen.
© Hans Andreus
Uit: Hans Andreus Kinderversjes, Haarlem, uitg. mij. Holland, 1975
zondag 24 mei 2009
Betoverend
WAT DOET EEN MEISJE
Wat doet een meisje
terwijl haar geliefde matroos
de zeven zeeën bevaart
geen geld geen eten
ze gaat naar de kade
daar
waar het wuivende water het afscheid van
het schip blijft herhalen
waar de wind door haar haren
zijn laatste aai en over haar rug
waar een man op een bankje de
krant leest en niet meer leest en vraagt juffrouw
komt u hier toch even bij me
zitten u hebt zulke droeve u hebt
zulke betoverende zeeblauwe ogen
© Jo Govaerts
Uit: Jo Govaerts Waar je naar zit te kijken, Leuven (B.), Kritak, 1994
Over de oneindigheid van sporen
TABELLEN IN TREINSTATIONS
Ik hou van die tabellen in kleine treinstations
Wanneer ik οp het natte perron sta en mijmer over de οnein-
digheid van de sporen.
De verre fluittoon van de lοcοmοtief. Wat, wat?
(Niemand verstaat de nevelige taal van stoommachines)
Passagierstreinen. Tankwagens. Goederenwagons
Afgeladen met erts rijden eindelοοs vοοrbij.
Zο gaan de dagen van je leven door het statiοn
Van je bestaan, vol stemmen, lawaai, signalen
En het zware erts van de herinnering.
Ismail Kadare
- vertaling: Koen Stassijns -
Uit: Klaagzang van een vogel, red. Koen Stassijns. Tielt (B.), Lannoo, 2000.
Ismail Kadare (1936) is de bekendste schrijver van Albanië. Van zijn tientallen romans, vaak geschreven onder het communistisch-maoïstisch bewind en indertijd naar het buitenland gesmokkeld, zijn er vele vertaald - ook in het Nederlands.
Kadare woonde enige tijd in ballingschap in Frankrijk. In 2005 kreeg hij de eerste Man Bοοker International Prize. Hij werd ook vaak genοmineerd voor de Nobelprijs voor Literatuur.
Doorgangsweg
MIMICRY
's Nachts woon ik zelden waar mijn bed staat.
Het licht uit reis ik af langs straten vol
van kinderkamers. Mijn moeder wacht nog altijd
aan een doorgangsweg, mijn vader in de boerderij.
Mijn baas krijgt een bureau in het poppenhuis.
Later ontmoet ik minnaars in een hut onder de tafel.
Wij spelen tot het donker wordt, dan sta ik op
uit een slaapzak die naar anderen ruikt.
© Vrouwkje Tuinman
Uit: Vrouwkje Tuinman Receptie Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2007
zaterdag 23 mei 2009
Waar je nu bent
TEGEN HET KRAKENDE HEK
Zo stonden wij tegen het krakende hek,
zo buiten de wereld als paarden.
Het was weer aarde, gier en soir de
paris, een avond van waar en wanneer.
In mij kwamen vergeten regels omhoog,
zachte op nacht rijmende landerijen,
maar jij fluisterde: hier, hier is het
het fijnste, waar je nu bent, waar je nu
bent met je handen. Zo lagen we tegen
de aarde en tegen elkaar, terwijl het hek
kraakte tegen de opdringende paarden.
Uit: Rutger Kopland Wie wat vindt heeft slecht gezocht. Amsterdam, Van Oorschot, 1972
donderdag 21 mei 2009
Wat een rust!
SPRAKELOOS LANDSCHAP
De mensen worden uit het landschap weggenomen:
wat een rust! vooreerst
nog geen puinhopen, het licht
is het licht dat er is
op huizen als dingen naamloze bomen
een klagende waakhond een jagende vos
later
naarmate het donker nadert
steeds meer kraaien -
© Gerrit Kouwenaar
Uit: Gerrit Kouwenaar Vallende stilte - een keuze uit eigen werk, Amsterdam, Querido, 2008
Stappen in het grind
BEZORGD
storm is geen natte luchtpost, onbezorgd ver
waaid in razend riet van een slapende sloot
retour afzender zou stranden in goudgele
landen van schrijven, muffe winden draaien er
met alle uren mee, zand droomt er duinen
een jonge vrouw dooft een vlam, sluit een boek
nee
de dode bode in het kroos, fiets verbogen
onder aan de dijk, ergens wacht iemand
vergeefs op stappen in het grind, de plooi in
zijn stoel, de lege rode tassen in de bijkeuken
© Niels Roode
woensdag 20 mei 2009
Woorden om te stelpen
AANBLIK
Het oog ziet soms te veel: een mond
loopt weg, een hand raakt niet gevuld.
Zo breed de angst die opspringt
in het lijf, dat wat doet en weg-
haalt. Men schiet nabij, draagt
woorden toe als om te stelpen de vloed
die kronkelt in het stille hoofd.
Horen dat er wolken zoemen, een zucht
omhoog klimt, het raam nog open
want zomerdag - weten hoe
de huid weer plots zo glad.
© Frans Budé
Uit: Frans Budé Alles gaande, Amsterdam, Meulenhoff, 2001
Kleurplaat
OVER DE IJDELHEID
Wie met een revolver schiet
wordt soms afgebeeld:
een beetje door de knieen zakkend, pang.
Op een kleurplaat in te sturen.
Maar ga intussen jezelf maar na,
bekijk jezelf in een winkelruit -
als je ervoor staat, kun je ook
je duimen achter de broekriem steken
en achterover staan,
vooral als de ruit een beetje wiebelt door de wind.
© Gerrit Krol
Uit: Gerrit Krol Polaroid, Amsterdam, Querido, 1976
Wie met een revolver schiet
wordt soms afgebeeld:
een beetje door de knieen zakkend, pang.
Op een kleurplaat in te sturen.
Maar ga intussen jezelf maar na,
bekijk jezelf in een winkelruit -
als je ervoor staat, kun je ook
je duimen achter de broekriem steken
en achterover staan,
vooral als de ruit een beetje wiebelt door de wind.
© Gerrit Krol
Uit: Gerrit Krol Polaroid, Amsterdam, Querido, 1976
Abonneren op:
Posts (Atom)