vrijdag 14 augustus 2009
Verbleekt
DE KOMST VAN DE KONING
De ratelende wielen in de verte
en het veelvuldig hoefgeklop.
Dan, dichterbij, de splinters licht
die van de zwarte spaken ketsten.
Ik was het kind dat als gestorven
neerviel van vaders schouders
in moeders armen. En dat bleef leven
tot alle sjerpen waren verbleekt,
de vorst in statie opgeborgen.
© J. Eijkelboom
Uit: J. Eijkelboom Het arsenaal, Amsterdam/ Antwerpen, De Arbeiderspers, 2000.
Ook in: Tot zo ver - De meeste gedichten, Amsterdam/ Antwerpen, Arbeiderspers, 2002.
donderdag 13 augustus 2009
Wikkel me in woorden
BLOEDWARMTE
Je zei:
De gevangenis is koud
Ik zal je een wollen mantel sturen
Wikkel die om je heen
Ik zei:
De kilte wordt verwarmd
door liederen van kameraden
herinneringen aan liefde die
bloeien in de takken van omarming
En het is warm
als jij in mijn dromen verschijnt
Je verlangende stem, een opgerakeld fel vuur...
Ik wikkel me in jouw woorden als een gloeiend hout dat zegt:
Vrijheid.
Ik klamp me vast aan mijn visioen, beteugeld door de geest
bedwing mijn stromende pijn.
maar
kom naar me toe
met de droom.
Ali al-Sharqawi
Gedicht van Ali al-Sharqawi (Bahrein), oorspr. in: Salma Khadra Jayyusi The Literature of Modern Arabia, Routledge, Oxford (1988).
Deze vertaling uit: Vrijheid hoe maak je het? Samenst. Amnesty International/ Daan Bronkhorst, Breda, De Geus, 1997.
Ooit wist je alles

- klik op beeld voor grotere tekst -
Uit: Menno Wigman De droefenis van copyrettes, Amsterdam, Prometheus, 2009.
Illustratie afkomstig uit De Blootjes van Gootjes, speciaal bij dit gedicht getekend door Theo Gootjes.
Met dank voor Het gedicht van de maand augustus aan
http://www.poeziepleinschiedam.web-log.nl/
Wat overbleef
WISKUNDE
Nee, zo stoer hoeft niet, tenslotte
moet ik het nu weer allemaal zelf doen. Ik trek mij af.
Het lijkt wel een hele bewerking, een
aftrekking inderdaad, ik trek mij af
van wat ik was met jou,
ik hou alleen mezelf over.
*
HOTEL EDEN
En 's nachts gingen we naakt zwemmen, we zwommen
onze namen op het water, ik zwom An in twee
grote letters, jij zwom uitgebreid aan de naam
Herman, en met de gouden maan eroverheen
leek het wel of we onze namen definitief
genoteerd hadden op een van de gewijde bladzijden
van het Boek.
Nadien kuste ik de waterdruppels
van je gezicht, voorzichtig één voor één
zoals een pointillist toetsjes aanbrengt
op zijn doek 'Naakte vrouw bij maanlicht',
en in geen enkele vergelijking pasten je
borsten zo mooi als in mijn handen.
En in bed, ik kwam al van ver aan-
gerend declamerend 'Hier Ruk Ik Aan
Met Een Erectie Als Een Pompiersladder
Om Jouw Brand Te Blussen' en we lachten
en wat maakten we een leven
dat we negen maanden later
Tomas zouden noemen.
*
NOG EEN GELUK DAT
Nog een geluk dat
Zoals met de gek uit het grapje
die zich voortdurend met een hamer
op het hoofd sloeg, en naar de reden gevraagd, zei:
"Omdat het zo prettig is, als ik ermee ophou" -
zo is het een beetje met mij. Ik ben ermee opgehouden
je te verliezen. Ik ben je kwijt.
Misschien is dat geluk: een geluk bij een ongeluk.
Misschien is geluk: Nog een geluk dat.
Dat ik aan jou kan terugdenken, bv.,
in plaats van aan een ander.
Herman de Coninck
Drie gedichten uit:
Herman de Coninck Zolang er sneeuw ligt. Brugge, Orion/ Desclée de Brouwer, 1975.
Sterk door persoonlijke ervaringen beïnvloede dichtbundel van De Coninck, vier jaar na de dood van zijn echtgenote.
De begeerte vermoord
PUNTJES
Met natte vinger
schrijf ik in de
perzikdonzen haartjes
van je zachte huid.
je kronkelt anders
dan je kreunt
bij de klinker ah
dan bij medeklinker zet
liefst schrijf ik
kleine ies en jees
om van de lange ijen
maar te zwijgen.
Omwille van
de puntjes
erbovenop.
Ivo De Keyzer
*
BIJ AFWEZIGHEID
Mijn lief, ik heb je al te lang gemist
en 't onbestemde moet tenslotte wijken
voor zekerheid; want aan het eind kan blijken
dat niet een god, maar slechts het lot beslist.
Ik vraag me af of ik mij heb vergist,
of niet de jaren, maar wijzelf verstrijken:
terwijl de dagen op elkaar gaan lijken
wordt mijn verlangen stilaan uitgewist.
Gedachten die alleen jou toebehoorden,
hardnekkig als de mist rondom een pier,
ze druppen in de vorm van koele woorden
als regen op dit blanco vel papier.
Zo ben ik de begeerte aan 't vermoorden
en blijft een deel van ons voor altijd hier.
Jan Doornbos
*
GELUIDLOOS
Als je had geschreeuwd geroepen
had ook niemand het gehoord
je zei het haast onhoorbaar
geluidloos in mijn oor
Hoog de bomen laag het water
mild gekabbel licht geruis
vogel riep zijn vrouw
de rest was stilte
Lijf aan lijf stonden wij
je zei het zonder klank
hier? nu?
ja
Ik voelde dat je lachte
toen ik geen beletsel vond
onze lijven zakten en
het mos was zacht en vochtig
Als je had gekreund gezucht
had ook niemand het gehoord
je bewoog alleen je lippen
sloot je ogen
zei het zonder het te zeggen.
Hans Hamburger
Drie gedichten in:
Distelbloemen - uit noord en zuid en elders (bloemlezing, samenst. Iris Van de Casteele), Brussel, De Distel, 2002
Stuk brood
DE ZONDE
Je bent nog een kind maar je lendenen
liggen als een ster te stralen.
In het gedimde buigen van je vlees
in zijn toppen en zijn dalen,
als het het niet je heupen zijn dan
zullen je schouders je verraden;
als een glimlach die je niet verbergen kunt
bekijk ik je van top tot teen.
Ik bekijk je en kan er niet meer tegen,
bij de minste of geringste beweging
- alsof er een zandkuil instort -
begint mijn levenskracht te beven.
Je bent nog zwak. Ren voor je leven
voor ik je overrompel. Je hoofd
maakt nu een knik vooruit
als ik de eerste slag uitdeel.
De menigte van mijn verloren jaren
springt hebberig op je lichaam,
een massa uitgehongerde stokken
wil je overmeesteren.
Mijn nachten! Het geroer der nachten
altijd bevroren of bevend
alles haalt nu naar je uit alsof
je maar een stuk brood bent.
Ze breken je jonge broze vuistjes
en halen je ribben neer,
het genot dat ze in mij nooit vonden
zoeken ze nu in jou, geen wonder:
ze zoeken hun verloren kindertijd
de vergeten en stralender jeugd.
Ze kleden je uit en smijten je weg
als een lege, opengescheurde zak.
Is dat wat er nog van je over is voor mij?
Ik bekijk je verbaasd om te zien waar
je schouders zijn, die mooie schouders
al was het maar een vluchtig spoor ervan.
Mijn handen trillen van het verlies
in de leegte van de stille lucht.
Ben jij degene die vermoord is en ik,
ben ik nou echt je moordenaar?
© János Pilinszky (1921-1981)
- uit het Hongaars vertaald door Martijn Benders -
woensdag 12 augustus 2009
Verse bril
EEN HALVE DUITSER
mijn vader is een echte hollander
mijn moeder duitse van geboorte
dat maakt van mij een halve duitser
vooral toen ik in 1949
zes jaar oud
naar de lagere school ging
vier jaar na de oorlog
tegenwoordig zou je zeggen
dat mijn uitgangspositie
voor verbetering vatbaar was
als ik toen recht had gehad
op één telefoongesprek
dan zou ik een advocaat
hebben gebeld
ik moest het doen
met zes brillen
waarvan er elke dag
een van mijn kop werd geslagen
de dames uit de werkplaats
van de opticien
vonden mij aardig
gaven mij limonade en dropjes
brachten mijn gezicht op orde
en zetten mij een verse bril op
thuis vonden ze
dat ik wat minder fanatiek
moest voetballen
© Hans Wap
Uit: Hans Wap De laatste lemming, Varik, De Weideblik, 2008
Regels in ijzer

Ga nu maar liggen liefste in de tuin,
de lege plekken in het hoge gras, ik heb
altijd gewild dat ik dat was, een lege
plek voor iemand, om te blijven
Rutger Kopland

Door het park gewandeld en hier
blijven staan.
Waarom, nou ja, we weten van elkaar
waarom, allebei denken we: jij
jij bent het.
Hier blijven staan om die ander
aan te kijken, te kussen.
Rutger Kopland
Tweemaal een kort gedicht van Rutger Kopland in ijzer. Een project van kunstenaar Cees Kant, te zien in de Steile Tuin van het Sonsbeekpark te Arnhem.
'Ga nu maar liggen liefste' is gedicht nummer XIV uit de bundel Een lege plek om te blijven (Amsterdam,Van Oorschot, 1975). 'In het park' is afkomstig uit Koplands Over het verlangen naar een sigaret (Amsterdam, 2001). Beide verzen zijn ook opgenomen in Rutger Kopland Verzamelde gedichten (Amsterdam, 2006, 2e dr.)
Het gedicht Een Lege Plek op gietijzeren plaat is ook enige tijd gebruikt bij huwelijksaankondigingen op de stenen van het stadhuis van Mechelen (B.)
- met dank aan Flickr. com en Marga van Dongen
Onhandig
(Viajar nos seios. Embaixo.)
Reis over de borsten. Omlaag.
Achterlangs.
Als ik verder ga,
wie houdt me vast?
Als ik het hierbij laat,
wie brengt me tot rust?
Twintig jaar later kom ik
weer door de Peixoto-buurt,
getuige van onze rendez-vous,
die vandaag niets meer weet,
van dit onhandige gedoe.
© Carlos Drummond de Andrade
Uit: C. Drummond de Andrade De liefde, natuurlijk / O Amor Natural (gedichten) - vert. uit het Braziliaans-Portugees door August Willemsen. Amsterdam/Antwerpen, De Arbeiderspers, 1992
Organisatie van de hel
SHELL PERNIS, 1959
Wat wil je weten?
Ja hier brandt de eeuwige vlam
van kapitaal en arbeid.
Er is veel studie nodig en liefde
om de hel te organiseren.
Kijk hoe ze binnen de poorten stromen
de koelakken van de eilanden
de lefgozers uit de achterbuurten.
Ze koken inwendig van onrecht
en hebzucht, zolang ze hun psalmen
zingen, hun clubliederen
blijven de schoorstenen roken.
Hier heb je een pas.
Je bent nu binnen.
Rien Vroegindeweij
Uit: Rien Vroegindeweij Gemengde berichten. Amsterdam, Nieuw Amsterdam, 2006.
Ook opgenomen in Rien Vroegindeweij Later wordt alles echter - Een keuze uit de gedichten 1973 - 2009.
Amsterdam, uitg. Nieuw Amsterdam, 2009.
dinsdag 11 augustus 2009
Verlovingsjurk
OMA'S MEMO
zij ruimt de rommel op die niet meer dient:
een fotolijst, een hoornen bril,
verlovingsjurk van anno dertig,
de prullenkraam van een bestaan
dat eens vol meesterwerken was.
haar mooiste meesterwerk ben ik,
haar mausoleum voor een dochter,
de hare, die mij baarde en toch stierf,
de missing link die ons verbindt,
gemis dat vlees werd, stof en as.
uit alles blijkt dat zij zich traint in blijven,
in voortbestaan, inpakken van wat was.
en met een stem vol moederschap
laat zij een opdracht aan de planten na:
wees daar, eis water, als ik niet meer ben.
alles wat weerloos is en eindigt
verdient een voortbestaan. geen ding.
zo eindigt ook haar kunstgebit
met gouden stift, dat nu nog elke avond
in een glaasje gaat, straks in een kist.
Luuk Gruwez
Uit: Luuk Gruwez Dikke mensen, Amsterdam, De Arbeiderspers, 1990
Rilke & Hölderlin
IN HOGER SFEREN
Als ik een vrouw ontmoet met een intelligent gezicht,
een edel gevoelig profiel en beschaafde manieren,
met poëziebundels van Rainer Maria Rilke en Hölderlin
en een altviool onder de arm,
dan denk ik meteen aan neuken.
© Hans Dorrestijn
Liedtekst uit:
DLP, Depressie-Elpee van Hans Dorrestijn (Hilversum, VPRO, 1987)
maandag 10 augustus 2009
Wie het is
GESPREK
Ze kijkt me vragend aan
je zwijgt zegt ze en waarover
inderdaad waarover zwijg ik
en ik begin te zoeken naar
een antwoord
ik kijk voorbij haar gezicht
naar de muur en van de muur
naar het raam en van het raam
naar mijn handen in mijn schoot
en weer terug naar haar gezicht
ze kijkt mij nog steeds aan
ik hoor de stilte in haar kamer
ik zou willen zeggen dat ik zwijg
over mijzelf want ik weet niet
wie dat is
© Rutger Kopland
Uit: Rutger Kopland Toen ik dit zag, Amsterdam, Van Oorschot, 2008
zondag 9 augustus 2009
Haas met hoed
NU HET NOG LICHT IS
Nu het nog licht is zou ik graag
een ander willen zijn, een haas
die zich een hoed opzet en man wordt.
Door spiegel wil ik gaan, raadsels
van aangezicht tot aangezicht
bezien, en weten dat ik niet alleen
een haas ben maar in 't licht van deze
spiegeling een man met hoed, een ander
dan men kent, niet bang voor jagers
of voor strikken, mijn eigen jagers zelfs
mijn eigen strik verschijnt daar
in het lacht als man met hoed.
© Tom van Deel
Uit: Tom van Deel Nu het nog licht is. Amsterdam, Querido, 1998
Koolwitje
Heights are not to look from, but to look at.
- Chesterton
In de tuin, in Spekholzerheide,
waar ik schuchtertjes gejaagd
voor het eerst een vlinder ving
(onder een zakdoek die ik wierp)
(hij zweeft het koolwitje langzaam nader, alsof het hem nooit lukken gaat)
(ik liet hem vrij, daar fladdert hij:
flardje leven uit textiel,
zoals een lichaam dat zich hult
in ziel)
stap ik met vader tussen de aardappelplanten rond,
de blik gericht op bladeren en grond,
'kolerabele kevers' in de mond,
vaders etymologie.
De kevers knagen haastig. 1954. Ik kan een beetje lezen. Vader doet de
kevers in het papieren zakje waaruit hij zojuist zijn laatste sigaar heeft
gehaald. Die heeft hij op de tuinmuur gelegd.
Sigaren koopt hij los, op zaterdag, nooit meer dan vijf. Bij Sigaren-
magazijn Van den Broek. Hofnar. Ernst Casimir. Schimmelρenninck. Ik spaar de
bandjes.
Οp de sigarenzakjes staat een rebus. Hij heeft me geleerd hoe je zo'n ding
moet oplossen. Tekeningen worden letters. Uit het gat in de muur valt
de t. Het paard wordt er 'naar' van. De den verliest een n(aald). Stieren
veranderen in mieren, de geit stinkt naar gij. Uit de snelle luipaard kruipt
een luiaard.
De rebus op het zakje waarin de coloradokevers verdwijnen, heb ik niet
gelezen. De larven en de eitjes, die vader met een lucifer van de bladeren
schraapt, gaan met de kevers mee.
Het is geen groot stuk tuin, en de plaag is te overzien. Kort na de oorlog
was het pas erg, zegt vader. Toen was jij één jaar. Hij maakt een vuurtje
van wat kranten en droge takjes. Dan gooit hij het sigarenzakje in de
vlammen. We stampen onze schoenen schoon op het tuinpad van cement
en gaan onze handen wassen in de bijkeuken. Vader steekt zijn sigaar op.
Wiel Kusters
Gedicht 4 uit de cyclus Na de oorlog, kleine lettertjes
in: Wiel Kusters Zielverstand, Amsterdam, Em. Querido, 2007.
Ik zag ze niet
LEO HERBERGHS ACHTERNA
zes koeien zag hij
ik keek mee
ik zag er drie
de sloot
ging aan mij voorbij
ik zag ze niet
* * *
verbrande veren
verschroeiend hooi
om nog te zwijgen
van hetgeen
de keel dichtsnoert
die van hem
ook die van mij
* * *
wind
hemel
wolk
niets dan
lucht
groot
geschreven
* * *
één regel werd nooit
nagesproken
hij ligt waar hij lag
op zijn rug
tussen twee
waar tussen
Iris Van de Casteele
Asunción, 08.08.2009
Waar ik je denk
ZUILICHEM, 7 AUGUSTUS 1671
bij een tekening van Constantijn Huygens jr.
Onvindbaar als je bent,
moet je zijn waar ik je denk.
Bijvoorbeeld te Zuilichem
in de diepten van deze prent,
driehonderd jaar geleden
getekend door Huygens' zoon.
Twee mensen staan doodgewoon
(lees doodstil en sprakeloos)
in dat bevroren heden,
op de voorgrond. Op een landweg
gezien vanaf de Waaldijk,
zodat je over ze heen kijkt
naar wolken boven hun hoofd,
in de witte lucht stilgezet.
Achter hen daken. Rook
roerloos op schoorstenen.
Binnen het dorp verdwenen
wil ik dat je loopt.
Enig teken van leven
zolang de taal het gelooft.
Willem van Toorn
Uit: Willem van Toorn Gulliver en andere gedichten. Amsterdam, Querido, 1985
Ooglap
A HAPPY CHILDHOOD
Vergeet je wel eens je vaders klok op te winden?
ja, ik vergeet wel eens mijn vaders tijd te te vergeten
draag je wel eens een strohoed een ooglap een
vadermoorder? *
nee, ik draag een gedicht op, een zomer van bladgoud
schrijf je wel eens de laatste lippen om te verwoorden?
ja, ik ontcijfer een kus van bemodderde rozen
loop je wel eens door gras dat nodig gemaaid moet?
nee, ik sta stil in gras dat niemand gezaaid heeft -
© Gerrit Kouwenaar
Uit: 'Uit: Gerrit Kouwenaar Totaal witte kamer, Amsterdam, Querido, 2002.
*) Een 'vadermoorder' is een ouderwets, stijf hoog boord met uitstekende punten dat vroeger veel door mannen onfrt korte jasjes werd gedragen
zaterdag 8 augustus 2009
F*** off ! - Mink (1950 - 2009)
PAARS OVERHEMD (One night in eternity)
In memoriam Willy ‘Mink’ DeVille (1950 – 2009)
Backstage loeide de zon aan.
De hele dag schroeide het, als
De saté, die we doofden met
Koude bieren. Zo kwam hij
Voorbij in bleek mager lijf en
Paars overhemd. Op weg naar
Zijn caravan. De naald wachtte.
‘Fuck off’, siste hij naar me.
‘I am a Dutch poet and admire…’
De uitgestoken hand, die ik
Schudde en de korte zin:
‘I have a great respect for poets.’
Magdalena had hem zichtbaar
Gekust. En wij zwierven door
Spaans Haarlem, rozen
Krans in ondergaande zon.
Paars overhemd, dat ik kon
Dragen, dat in mijn kast hangt.
Het manchet omgevouwen. Was
Ik er in Berlijn maar bij geweest.
Hans van de Waarsenburg
(ongepubliceerd)
Willy 'Mink' DeVille, pseudoniem van William Borsay, is op 58-jarige leeftijd overleden in New York.
De Amerikaanse musicus, zanger en liedjesschrijver leed sinds enige tijd aan pancreaskanker. In de punkjaren maakte hij naam als zanger en voorman van de band Mink DeVille, waarmee hij in 1978 de internationale hit Spanish Stroll scoorde. DeVille, die graag met bontkraagjes op podia rondliep, genoot veel respect voor zijn composities vol romantische overtuiging en hunkering. Kenmerkend voor de muziek die hij bij zijn woorden als tekstdichter maakte waren de brede invloeden: van Latin en country tot bluesriffs.
Bij concerten tijdens zijn laatste jaren verving DeVille het traditionele elektrische geluid van een band met rockgitaar steeds vaker door sets met een 'klassieke' begeleidingsgroep; een ingetogener soort muziek, met violen, contrabas, percussie en akoestisch gitaarwerk.
Willy DeVille, wiens carrière steeds meer leed onder zijn drugsverslaving, trad enige malen op in Nederland - ook buiten Amsterdam.
Op deze archieffoto: ‘Mink’ DeVille en de Nederlandse dichter Hans van de Waarsenburg (l.), tijdens Pinkpop 1982.