Land aan de grond, tijdelijk

DE BERGEN
(Ta Boyna)


Eerst was er de zee.
Tussen eilanden ben ik geboren
zelf een eiland tijdelijk opgerezen
tot ik een licht zag al even rotsachtig
en ik terugzonk.
De bergen kwamen later.
Die koos ik uit.
Ik moest ook delen in de last
die eeuwenlang op dit land had gedrukt.


© Titos Patríkios

- uit het Grieks vertaald door Hero Hokwerda -



Uit: Aanslag op het zwijgen - zes dichters uit Griekenland (op Poetry International, Rotterdam)
Groningen, Chimaira Publishing, 2002

Windballet

HOLLANDS LANDSCHAP



waar de weg ophoudt
                           het niemandsland begint
waar industrie staat
                           tot aan de rand van de zee
waar schepen zand οpspuiten
                           voor niet bestaande kavels
waar in de verte
                           een door loodsen bestuurd schip
de haven binnenvaart

de mens zich met de elementen meet
                          wolken langzaam samenpakken
boven schοοrsteenpijpen
                         waar handen en spieren
door machines zijn vervangen
                         een ballet van windturbines
de hοrizοn beweegt
                        en roestige treinen geduldig wachten
οp cargo voor het achterland

daar in het niets
                        waar perspectief geen houvast heeft
staat een snackbar in de vlakte
                        alleen tegen de wind
die vrij spel heeft
                        in deze woestenij
daar mag je je bestelling plaatsen
                        hoe hollands
kan een landschap zijn

één patat
één frikadel
en twee kroketten


© Hans Wap


In: Woorden in de branding - Dichters aan de Maasvlakte 2
Rotterdam, Gemeentelijk Havenbedrijf, 2009

- met dank aan A.

En nog iets

WAT IK ZAL MISSEN



de glimlach van Wieslawa
als zij goedemorgen zegt
en welterusten

en als zij niets zegt

als zij de deur achter mij sluit
en opent

na een lange reis
en na terugkeer
uit een voor haar ver land
waar ik een gedicht bouwde

wat ik zal missen

de stilte tussen onze gezichten
en de woorden die niet zijn
uitgesproken
want dat wat goddelijk is
tussen menselijke wezens
zoekt voortdurend
naar uitdrukking

wat ik zal missen

'het ganse leven'
en nog iets
groots geweldigs
buiten het woord
buiten het lichaam



© Tadeusz Różewicz

- uit het Pools vertaald door Karol Lesman -



Uit: Tadeusz Różewicz De rest is zwijgen, een keuze uit de gedichten 1946-2002
- vert. en red. Karol Lesman. Breda, De Geus, 2003

Mijn pijl

Hara. Het dragende midden*



Draag me naar bed
vader, zweeg ze
en ze spande haar boog

Maar mijn pijl
gleed uit haar hand

verward
door de boodschap
in haar ogen

Doe geen moeite
zweeg ik terug
ik ben niet van de korte ritten

Wie mij bestijgt
blijft erg lang zitten.



© Ton Huizer

- ongepubliceerd -
 
 
 
* Hara is het energiecentrum onder de navel, het middelpunt van kracht en waarneming.
Althans volgens het Shiatsu, een Japanse massagetherapie (shi = vinger, atsu = druk).

Verdwijning

DE GROTE TREK



Ik zag de overburen op een ochtend
hun koffers zeelucht pakken.
Mijn karavaan speelkameraadjes was de staart
van hun vlieger die wuivend uit het autoraampje
onder een balkon bleef steken
voor hij de hoek om boog.

Ze togen naar de Zandkastelen Stad
onder de rook van Amsterdam, zeiden de achterblijvers,
zonder de rook van Amsterdam, zeiden ze
want naar zeewind frisse lucht ging hun vlucht
van meeuwen die vaders kapitein maakt.

Niet de mijne. Halverwege sloeg de zon
zijn schaduw in het aquarium van onze etage
waar ik tegen het glas gedrukt steeds bleker
hun verdwijning na bleef staren
tot ze de hoek om waren van mijn geheugen.

Op de kust, zei mijn moeder later, zijn ook zij uiteengeslagen.
Wel bleven ze er wonen, nog een tijdje,
in lichte bunkers met open ramen.




© Hagar Peeters



Uit: Hagar Peeters Koffers zeelucht Amsterdam, De Bezige Bij, 2003.




Laatste kans: ga uw geliefde(n) of vrienden uitzwaaien! Het MS Rotterdam, vlaggenschip van de trotse vloot van de Holland America Line (HAL),  vertrekt vanavond vanaf de Wilhelminapier op de Rotterdamse Kop van Zuid. Voor een cruisetocht met 1400 passagiers vanaf een historische plek, waarvandaan in 1971 de laatste HAL-schepen met emigranten De Nieuwe Wereld aandeden. Nog één keer een sentimental journey over de oceaan, naar New York en het land van de grote dromen, Noord-Amerika.

Kamermeisje

Op het nachtkastje
druppelen de seconden.


Het kamermeisje vindt niets
dat op lekkage wijst.





© Theo Verhaar



fragm. 5 uit het gedicht Neurenberg '87 in: 
Theo Verhaar (1954-1999) Alle gedichten, verzameld werk, Amsterdam, De Harmonie, 2011

Hoogste punt

Eigenlijk

zijn we

een fijne

schommeling

van liefde,

een en-

zovoort

van

beweging

en tegen-

beweging

tot 't

hoogste

punt van rust.

© Hans Andreus

Uit: Hans Andreus Verzamelde gedichten, Amsterdam, Bert Bakker, 1984

Grote lucht

Als je een landschap was waar ik doorheen kon lopen,
stil staan en kijken met mijn ogen open
en languit op de harde grond gaan liggen,
er mijn gezicht op drukken en niets zeggen.
Maar ’t meeste lijk je op de grote lucht erboven,
waar ruimte is voor buien licht en donkre wolken
en op de vrije wind daartussen,
die in mijn haren woelt en mijn gezicht met kussen
bedekt, zonder te vragen, zonder te beloven.


© Vasalis


Uit: M.Vasalis Op een vlot van helderheid, bloemlezing - gekozen en ingeleid door Hagar Peeters Amsterdam, Van Oorschot, 2009

Donsnacht

VOORTPLANTING


Droogbloeier, muurbloem, prikneus, franjezwam,
en witte onschuld, nimfkruid en scharlei,
brandende liefde, wilde chichorei,
bruidssluier, levensboom en hanekam.

Venushaar, gulden roede en karwij,
de brave hendrik en de tripmadam,
de springkomkommer en de borstelvlam,
vergeten blaasjeskruid en akelei.

Donsnachtschade en rimpelzaadwolfsmelk,
de zwarte vlekziekte en moederkoorn,
ooievaarsbek en basterdwederik.

Smak, kleinbloemdrakekop en dubbelkelk,
engbloem, de twijfelachtige andoorn,
de vreemde ereprijs, de bolderik.


© Jan Kal



Uit: Jan Kal 1000 Sonnetten Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 1997

Motorpark

CONTRACT

'Whoa, all ye Pharisees and motherfuckers!'

Een man een man, ik heb een paard voor je gekocht.
Voor iedereen een paard, je bent een meisje dus je draagt een rok.


Ik schrijf niets op. In plaats daarvan zal ik een liedje voor je zingen.
Als vriend van de politie mag ik overal naar binnen.


Er is een vliegtuig en een motorpark, maar geen mens laat mij alleen.
Ze wachten met ontbijten totdat ik ben aangekleed.


De groene ziekenhuispyjama staat geweldig bij je haar.
Vertel het als je plassen moet, er is al voor betaald.


Ik heb een bus voor je gehuurd en pluchen dieren klaargelegd.
In elke hand leg ik een pil want niemand mag naar bed.




© Vrouwkje Tuinman




Uit: Vrouwkje Tuinman Wees niet wreed – gedichten voor Elvis Presley, Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2008

Aardappels

CLEARANCES 3



Toen alle anderen verdwenen naar de mis
Was ik geheel van haar, aardappels schillend.
Dat verbrak de stilte. Eén voor één vallend
Als soldeersel van de bout, met luid gesis.
Magere troost tussen ons, dingen om te delen
Die in een emmer helder water konden helen.
En weer een plons. Klein aangenaam geplons
Dat het werk dieper deed zinken voor ons.

Dus toen de priester, uit naam der parochie,
Uit alle macht bad aan de rand van je sterfbed
En de één reageerde, een ander slechts weende,
Dacht ik aan haar hoofd, gebogen als haar knie,
En haar adem in de mijne, onze vloeiende messen -
Nooit dichterbij in de rest van ons leven.


© Seamus Heaney




- uit het Engels vertaald door Peter Nijmeijer -



Uit: Seamus Heaney Het eerste koninkrijk - een keuze uit de gedichten 1966-1996,
Amsterdam, Meulenhoff, 1996

Hoedje

IN ANTWERPEN




Daar, op dat bankje werd ik ooit bedrogen,
in dit museum waar nog geen afdruk van
ons aan de wanden kleeft.

Een Vlaamse gaai doorboort een hoedje
van een vrouw die gezichtloos door de
ruimte zweeft. Foto’s zijn verboden.

Ik draag negen gedichten voor en niemand
weet dat ik van de tiende een hoedje heb
gevouwen dat sindsdien altijd in mijn tas woont.

Altijd lijkt lang voor een hoedje van nog geen dag
oud maar de seconden schijnen hem jaren toe.
Een dichter noemt je mijn vader.

De lens in je hand lonkt naar het bankje maar bedrog
laat zich niet makkelijk vangen. Maak geen foto,
bid ik stilletjes tot de tijd. Ik wil mijn ziel niet kwijt.


© Johanna Geels



Bron:  Voor het eerst gepubliceerd op Meander, literair e-zine, aflev. 416, 26 juni 2011

De zomer rondbrengen

de vader die zoals verwacht niet terug
kwam de moeder bracht de zomer rond in
haar merelzwarte dracht de dochter vond
een bruidegom die legde haar om kreeg
levenslang tot het mes van zijn celgenoot
bij een ruzie door zijn long heen schoot
die man schoor later gedwee zijn hoofd
daarmee maar sindsdien zingt hij te hard
en wipt hij veel te snel wanneer vannacht
de plas bevriest dan komt daarop een vel



© Herta Müller



Uit: Herta Müller De rokkenjager en diens bijdehante tante - collagegedichten,
uit het Duits vertaald door Ria van Hengel - Breda, De Geus, 2011

In haar richting

BRIEFJE



Briefje geschreven.
Tot een propje gedraaid.
Achter de rug van de leraar.
In haar richting gemikt.


Karin zien knikken.
Briefje in haar hand.
Gelezen dat ik vroeg:
‘Schat, loop je nu met mij?’


Warm en rood geworden.
Van zenuwen pukkel opengekrabd.
Karin verdomme.
Briefje was voor Els bestemd.



© Gil vander Heyden


 
Uit: Jan van Coillie Met gekleurde billen zou het gelukkiger leven zijn, bloemlezing,
Averbode (B.)/Apeldoorn, uitg. Altiora, 1996

Niets gebeurd

THUISKOMEN


zullen ze wat zeggen
en wat zullen ze zeggen
als ik de deur door kom
wat zie je er uit
je bent ver weg geweest
of zullen ze niets zeggen
en alleen maar kijken
of niets zeggen zelfs niet kijken
maar doorgaan met doen
net of er niets gebeurd is

hier ben ik dan
hun vriendelijke vreemdeling
ik spreek de taal der mensen
hoe is het weer
het is weer ja
het is weer nee
het is weer mooi weer
buiten



© Mischa de Vreede



Uit: Mischa de Vreede Met huid en hand, Amsterdam, uitg. mij. Holland (Windroosreeks), 1959.

Poëziedebuut  met o.a. het gedicht Een jong meisje droomt, dat in het jaar van publicatie meteen werd bekroond met de Poëzieprijs van de stad Amsterdam (sinds 1972 de Herman Gorterprijs, vanaf 2003 de Amsterdamprijs voor de Kunst ).

Arm afgezet

VAN DE GRIJPER


Een grijper
werkeloos en
groter
dan het klokhuis
van een kathedraal
gonst
van breekbare stemmen,
het stromend woord
langs,
het roemende water
over zijn stroeve arm,
afgezet,
minder wreed
binnenwater.


© Theo Verhaar

*



VAN DE STOOMLOC


Opeengehoopt
vierkant kraakbeen
blokkeert
de knie, wars,
en bloedeloos
van het wachten,
geronnen
en geronseld
door de roetzwarte
plek, gegrond
door de vertraagde
stoomloc,
die het gewricht
ontsluit.


© Theo Verhaar

 

Uit: Theo Verhaar (Rotterdam, 1954-1999) Alle gedichten, verzameld werk, Amsterdam, De Harmonie, juni 2011


Minuscuul op de achtergrond van de omslagfoto:
Theo Verhaar tussen de tanden van een grijper

Scharnieren

toen ik de avondtrein miste zei ik tegen
de stationschef ik ga even op de bank
liggen hij zei mij best en bedreven
inspecteerde hij bij de spoorbomen de
geoliede scharnieren zijn klavieren
leken op de voorpoten van grote honden
die de watertorens mijden uit angst voor
hun lange schaduwzijden hij wilde weten
of ik aan mijn broer in de gevangenis
dacht ik vroeg ken je die dan hij zei
toevallig het was
onverwacht


© Herta Müller




Uit: Herta Müller De rokkenjager en diens bijdehante tante - collagegedichten,
uit het Duits vertaald door Ria van Hengel - Breda, De Geus, 2011

Landschap

XXIII




Jouw sporen, daar, in het bed, terwijl je naar de wasbak gaat. In de poriën, druppeltjes zweet. Je neemt water in je handpalm en verwijdert ze.
Terug, ga je op het bed zitten: je lichaam boven op je oude vormen. De
golven van het laken omringen je. Je hoort het gekabbel. Ondertussen
heeft je voet de plooien in de deken gladgestreken, zodat het water zich
terugtrekt. Grote bloemen bedekken nu het bed. Eén ervan gaat open: op
de rotsen, piepklein, slaapt een vrouw. Maar het landschap wordt nauwer,
de bloem gaat dicht en verdwijnt tussen de vouwen. De gil van de vrouw
weerklinkt op de muur tegenover en versplintert. Tussen de ijspegels van
cement komen grijze vogeltjes tevoorschijn, met poten van katoendraad.
Je sluit je ogen: platgedrukt door de oogleden, slaan de vogels waanzinnig
met hun vleugels en smelten vervolgens zonder spoor achter te laten. Je
hoort de bel en je voelt hoe de morgen zich om je heen oprolt.


©  Doina Ioanid



- uit het Roemeens vertaald door Jan H. Mysjkin -



Oorspr. prozagedicht nr. 23 uit Duduca di marţipan (Boekarest, 2000)

In: Doina Ioanid Het juffertje van marsepein, Rotterdam, Douane, 2011 - met vertaling en nawoord van Jan H. Mysjkin

Tennisschoen

‘De kinderen zijn wel geweest. Het hek staat open
en de vleermuis is weg. Ik zei, doe dat schrikdraad –
maar nee, meneer is thuis. Plant hij een vlag in een
tennisschoen, laat lopen die kraan. Wie maakt straks
de badkuip schoon. Als de lupine het redden wil en
kadetjes zijn gesmeerd. Goedbloed weet ondertussen
waar de wijkuitleen strandt. In een poncho, kan nog
beter gaan ronselen voor het vreemdelingenlegioen.
Wel. En wat zit je nou met die eend voor het raam.’


© Marc Kregting



Uit: Marc Kregting De gezel Amsterdam, Perdu, 1994

Snippers

ZOETWATERVIS
(Pesce d'acqua dolce)




Een lavarello is in Lombardije een vis die op de bodem van het meer leeft. Hij
heeft de kleine kop van wie weinig moet denken. Maar zijn vorm past zich aan de diepte aan. Zijn kleur is zilverwit. Binnen de grenzen van het koude, donkere water lijkt hij bedaard en lui.
Soms zie je hem liggen in een viskraam, het lijf bekroond met het felle rood van de kieuwen.




© Giampiero Neri

- vertaling uit het Italiaans: Ike Cialona -








DE BOOM
(The Tree)


De boom die mijn vader plantte
uit zijn tuin pak ik een bijl



en tak voor tak
breek ik de boom


en zet aan 't werk
miljoenen malle snippers,


het nachtvuur.
Alleen voor as blijf ik.


 
©  Daljit Nagra
 
 
- uit het Engels vertaald door Jan-Willem Anker -
 
 
 
Twee verzen van dichters die deze week te gast zijn op het Poetry International Festival in Rotterdam.
 
Oorspr. publicaties:
Giampiero Neri (Italië) Poesie 1960-2005, Milano, Oscar Mondadori, 2007. 
Daljit Nagra (Groot-Brittannië) Look We Have Coming To Dover! London, Faber & Faber, 2007.
 

Vertalingen hier uit festivalthemabundel: Chaos & Orde, Poetry International 2011,
Rotterdam juni 2011