zondag 5 december 2010

Feestdagen


DAAROM


Regen met sneeuw aan tafel.
Op de plaats van moeder vader grootvaders
bevroren geheugen. Een schaal horloges.
Een bril met een ongeneeslijk gebrek aan zicht.

Zwijgen verloopt niet goed.
Het kerstlied zakt door de benen.
Niemand roept om hulp.

Daarom houd ik niet van de feestdagen.


©
Ewa Lipska


Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007

zaterdag 4 december 2010

Winterklaar


NAJAARSCOLLECTIE



                                                Bij Het wachten (1941) van Pyke Koch



De vrouwen die ik liefhad
dragen ijzige rokken van stilte
en kousen zwart rottend staal.

Ik ga gekleed in overjassen
van berouw en zelfbeklag
met afgestikt verleden.

Op de catwalk is het oorlog.
Links en rechts duwt men elkaar
een helse zee van flitslicht in,

stukken harder dan wij waren
en met minder reden.
Zie ons staan, de combinatie

van mijn leven, tijdloos,
winterklaar - wij wachten
op de sneeuw van vorig jaar.



© Ingmar Heytze



Uit: Ingmar Heytze Alle goeds, Amsterdam, Podium, 2001
                                     

Nooit



BIECHT IN DE NACHT




Ik zou onverzoenlijk schrijven wat
mijn vrouw mij had aangedaan
met woorden die beklijven bij wie
in eendere schoenen staan.
't Hart verkilt. Wat is ze mij waard?
Waarom klagen? Beneden slaap jíj.
Hiernaast de kinderen, nog onbezwaard.
Vannacht rijpt hun oordeel over mij.
Ooit moet ik hen bekennen dat
ik hun moeder nooit heb liefgehad.
Zij werd gek. Had ik daarom verdriet?
Een laf hart had ik, anders niet.
Mijn god, wat heb ik haar misdaan?
Verschopt, verdwaasd staart zij mij aan.


© Hans Sleutelaar


Uit: Hans Sleutelaar Vermiste stad - Rotterdamse kwatrijnen, Amsterdam, De Bezige Bij, 2004

vrijdag 3 december 2010

Sneeuw



SCÈNE MET MUZIKANTEN



Sneeuw kwam recht uit het hart. En bleef.

We liepen, de klarinet een ijspegel,
de viool rillend onder de jas. De schemering
viel van oor tot oor. Voorbij de heuvel
een varken, in doodsstrijd. Geen muziek,
alleen stilte, steeds straffer.

Ons hele leven
waadden we door diepe sneeuw
van portaal tot portaal, links en rechts.

Pas helemaal aan het eind,
buiten adem, buiten onszelf en dus
zonder gewicht, kraste iemand
in die stilte.

Kras, sintel van muziek. Kras,
muziek zelf.

Laten we die weg, die sneeuw,
die scène en die stilte
dan maar
aftrekken van de eeuwigheid.


©
Miroslav Holub


- vertaling: Jana Beranová -


Uit: Miroslav Holub (1923-1998) De geboorte van Sisyphus, samengesteld en uit het Tsjechisch vertaald door Jana Beranová. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008.

Eerder opgenomen in: De mooiste van de hele wereld - 300 gedichten van de 20ste eeuw, bloemlezing door Koen Stassijns & Ivo van Strijtem. Tielt (B.), Lannoo, 1996

woensdag 1 december 2010

Wind



ZUIVER


Zuiver komt de avond af, liefste
en ruikt naar wind gelijk uw haar,
uw lippen als ge lacht.

Een wolk schuift tegen de bleke hemel
voorbij, mijn hand
over het zachte vel van uw hand.


© Jotie T'Hooft



Uit: Jotie T'Hooft Verzamelde gedichten, Amsterdam/Brussel, Elsevier-Manteau, 1981

Nu alles is


DAGLICHT


Uit chaos van lakens en
voorgevoel opgestaan, gordijnen
open, de radio aan, was
plotseling Scarlatti
heel helder te verstaan:
Nu alles is zoals het is geworden,
nu alles is zoals het is
komt het, hoewel, misschien
hoewel, tenslotte nog in orde.


©
Judith Herzberg



Uit: Judith Herzberg Doen en laten. Een keuze uit de gedichten, Amsterdam,
Maarten Muntinga i.s.m. G.A. van Oorschot en uitg. De Harmonie, 1994

maandag 29 november 2010

Palmen in een ijszee



WINTER



in het blauw gekorven

grist de kraai gouden
spangen weg van zee
bedolven onder winterweer
krimpen letsels van ijs


geworpen speren, het kleed
bespat en de engelenveer


eindeloos uitzicht ruimt
kruiende werelden op
zwarte woestijnen tuimelen
in open hondemuilen
mijn hart ligt op koud ijzer
iemand verplettert het


palmen ver weg ruisen
in noordelijke ijszeeën


mateloos naar het noorden
kijk ik uit, mijn ooggaten
walmen van dor pijnhout
onder broeiende heuvels
slingeren hoge zuilen zich
naar de brokaten hemel


op de ontvolkte spiegels
zitten pestvlekken


koningsogen, de adelaar
heeft het overschouwbare
tot hemel rond gebogen
en draagt hem als buit
weg naar het onbewogene
sneeuwleeuwen en stralende
duiven zijn daar thuis


haren verloren hun kammen
oorhangers weggehangen


doodgeslagen kraaien
klagen de hemel nog aan
daglicht dol van zwaluwen
slaat bomen tot ze naakt zijn,
tot takken de verglaasde
vingers van kou zijn


palen boven het water
rusten op visgraten


winter, geheim zeer
dat glanst in oogkoren,
onder beglaasde haren
resten van stof opspoort
in verkrampte muizenpoten:
schitter en word leeg


ijs slaat in mondholen
uiteen tot blauwe kreten


meubels worden vijandig
de straat slaat met onmacht
het gangpad tussen koffers
is besmeurd met grondwater
dat sijpelt uit de modderen
mond van een aardgolf


doodval, in nabuurschappen
verschijnen engelen al


dwars over vastgespijkerde
dagen gaan de balken
van de lucht schuiven, gekraak
op zolders verjaagt
poppen uit hun laatste
schuilplaats, kelders
tonen hun zwarte gaten


onder de gewelven
sterft het laat sterlicht


de schreeuwende kanarie
tuimelt wild door zijn kooi
de hond, staart tussen de poten,
kruipt achter de schuurpoort.
het gramstorige landschap
toont zijn gekorst voorhoofd


daarboven vogels. vlogen
donsveren vol vlieglood?


wasvrouwen hebben hun sieraden
gelegd op het water en weldra
wappert was aan de draden
boven het wintergras. een eekhoorn
klimt uit een boom, schaduwen
krijgen een warme naam


zo was het nooit: dromen
zijn het, nooit was dit waar



© Leo Herberghs



Gedicht verschenen in de winter van 2010/2011,
bibliofiel uitgegeven door Azul Press, Maastricht, november 2010.

Brillen


MAANDAGOCHTEND



Aan de koelkast hangen alle dingen die niet mogen.

Wie heeft mij in elkaar gezet: een man met om zijn nek
drie brillen en een vrouw die ziek wordt van een glaasje melk.

Nu zwem ik nog voor vijfenzeventig procent.
Mijn status laat me met de lift naar boven.

Omdat ik rechts niet breken wilde heb ik links verbogen.



©
Vrouwkje Tuinman


Uit: Vrouwkje Tuinman Wees niet wreed - gedichten voor Elvis Presley
Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2008

zondag 28 november 2010

Oceaan


EB





Ik trek mij terug en wacht.
Dit is de tijd die niet verloren gaat:
iedre minuut zet zich in toekomst om.
Ik ben een oceaan van wachten,
waterdun omhuld door 't ogenblik.
Zuigend eb van het gemoed,
dat de minuten trekt en dat de vloed
diep in zijn duisternis bereidt.

Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?


 
© Vasalis


Uit: M.Vasalis Verzamelde gedichten Amsterdam, Van Oorschot, 2006

Ooit, behalve


HALVERWEGE, DE LIEFDE




Nooit is het goed,
nooit is het zo goed,
nooit is het goed zo,
nee, nooit is het goed.

Zoals een doffer loopt,
koerend over het binnenplein,
roekeloos over de rand van de goot,
kop omlaag, staart omhoog -

Of zoals een woerd kruist
door het veld of het riet,
blindelings oversteekt,
voor geen jager of wagen wijkt -

Zo gaat het nooit en zo gaat het niet,
zo ging het ooit, maar ooit ging het mis,
met hen en met ons, zo moest het wel gaan,
behalve met jou en met mij.




© Michaël Zeeman 



Michaël Zeeman (1958-2009) in: Optima, cahier voor literatuur en boekwezen, 2001

Licht van de haas


TER BEGROETING VAN DE STRAALJAGERS




We zijn al sneller dan 't geluid,
halen het licht geleidelijk in.
Ζο wordt de stem de schildpad,
zο wordt het licht de haas.

Eerbiedwaardige dieren
uit een oude parabel.
Die twee, eeuwen strijdend,
werden nοοit elkaar de baas.

Jullie renden en renden
over onze lage aarde,
loop nu οm het hardst
hoog door de lucht.

De weg is vrij! Wij zullen
jullie race niet hinderen.
Jagend οp onszelf
slaan wij eerder οp de vlucht.



© Wíslawa Szymborska




- uit het Pools vertaald door Gerard Rasch -


Uit: Wíslawa Szymborska Einde en begin - gedichten 1957-1997, Amsterdam, Meulenhoff, 1999

'Aftelkalender'




"Adventskalender 2010" van Jules Deelder, met 24 tekstluikjes, te openen dagelijks vanaf 1 december. De aftelkalender vol nuchtere Deelderiaanse aforismen verscheen, in een gelimiteerde oplage van 500 stuks, ter gelegenheid van "Uitgegeven in Rotterdam / Week van het Rotterdamse boek",
tijdens de vierde Rotterdamse uitgeefbeurs medio november jl.

De kalender-wisecracks van de schrijver en voordrachtskunstenaar zijn afkomstig uit Deelders Euforismen - spreuken [Amsterdam, De Bezige Bij, 1991].

De uitgave - formaat 47 x 33 cm - is een idee van het Rotterdamse bureau NEL / Onkruid & Roos.
De fotografie voor de publicatie, met o.a. Deelder die parmantig de hondjes uitlaat, werd verzorgd door John Vane.

Het laatste


DE WITTE ROOS


Het was laat in het jaar
ach eigenlijk bedoel ik eind november
de negenentwintigste als ik het wel heb
zo om een uur of vier in de middag
(op de minuut af weten is moeilijk
zowel van tevoren als achteraf
slechts tijdens had het gekund
maar ik lette niet op de tijd)
toen van de witte roos
het laatste blaadje losliet
en neerwaarts warrelde
donkerende grond tegemoet


©
Remco Campert


Uit: Remco Campert Dichter, Amsterdam, De Bezige Bij, 1995

zaterdag 27 november 2010

Flarden



SAN MARTINO DEL CARSO



Van deze huizen
is niets gebleven
dan enkele
flarden muur

Van zovelen
die met mij verbonden waren
is er niet eens
dát gebleven

Maar in het hart
ontbreekt geen enkel kruis

Het is mijn hart
het meest verscheurde land


© Giuseppe Ungaretti


- gedicht uit 1916, uit het Italiaans vertaald door Salvatore Cantore -


in: De mooiste van Ungaretti - samenst. Koen Stassijns en Ivo van Strijtem. Tielt (B.)/Amsterdam, Lannoo-Atlas, 2002

Hinder


De chrysanten,

die in de vaas op de tafel
bij het raam staan: dat

zijn niet de chrysanten
die bij het raam
op de tafel
in de vaas staan.

De wind die je zo hindert
en je haar door de war maakt,

dat is de wind die je haar verwart;
het is de wind waardoor je niet
meer gehinderd wilt worden
als je haar in de war is.


© Hans Faverey


Uit: Hans Faverey Chrysanten, roeiers Amsterdam, De Bezige Bij, 1977

vrijdag 26 november 2010

Dief



DE KINDEREN VAN EXTREMADURA


De kinderen van Extremadura
lopen blootsvoets.
Wie heeft hun schoenen gestolen?
Warmte en kou verwonden ze.
Wie heeft hun kleren verscheurd?
De regen
maakt hun slaap en hun bed nat.
Wie heeft hun huis neergehaald?
Ze kennen
de namen van de sterren niet.
Wie heeft de scholen voor ze gesloten?
De kinderen van Extramadura
zijn ernstig.
Wie was de dief van hun spelletjes?


© Rafael Alberti (1902-1999)

- uit het Spaans vertaald door Mariolein Sabarte Belacortu -


Uit: De mooiste van Alberti - samenst. Koen Stassijns en Ivo van Strijtem, Tielt (B.) / Amsterdam, Lannoo-Atlas, 2000

Sleutels



ELEKTRISCHE TROUW



Mijn niet-muzikale auto
gromt kilometer na kilometer.
De van de koppeling losgelaten hond.

Zoals in een oud huwelijk
ken ik dat van buiten.

Ik weet niet waar ik de sleutels heb neergelegd.
Hij wacht opgesloten in zichzelf.

Ons verlovingsstartcontact
als een eeuwige bruid
zweert bij elektrische trouw.


© Ewa Lipska


Uit: Ewa Lipska Splinter - uit het Pools vertaald door Ad van Rijsewijk - Breda, De Geus, 2007

Volmaakt


ANGYE IN DE SALSABAR



We glijden in een stroom die
van Cadiz over de droom tot
Puerto Rico reikt, we komen er
de snelheid tegen, de lome slaap
van algen, rifbouw en demonen;

we vinden er elkaar in knopen
die het lichaam weer ontwarren
uit verlangen, fasering van
een wenteling, een oogopslag;

de mengelmoes die ons doorbreekt
met wat voorhanden is na middernacht,
de overvloed van privileges in een spiegel,
mensenmachine in een Gran Hotel,

iets als organen in het donker
van haar heupen, kleine afgrond,
de golf die koortsig maakt
en zich bevrijdt, daar voor

de kleine ronde tafel

waar het haar indrinkt,
in geurig Medellin,

volmaakt, alsof wij het waren

in het schaduwrood van
vleugels op haar rug,
waar ze belofte
is, en bloedt.


© Stefan Hertmans


Uit: Stefan Hertmans De val van vrije dagen, Amsterdam, De Bezige Bij, 2010

donderdag 25 november 2010

Vorig leven


AAN DE BRUID


If it was raining kisses he'd be the only person with an umbrella.
- Terry Pratchett



Ik dacht ik schrijf je even
om te melden hoe het is gegaan,

maar de kaart blijft ongeschreven.
Er is geen beginnen aan.

Ik leef nog steeds - een vorig leven
dat me niet is toegestaan,

ik fiets nog steeds bij je vandaan
met alle lichten tegen.

Het wordt later en ik mis je.
Je bent inkt onder mijn huid.

Het is voorjaar en het regent
en je zoekt een trouwjurk uit.


© Ingmar Heytze


 
Titelgedicht uit: Ingmar Heytze Aan de bruid. Amsterdam, Podium, 2000

Alles



TOEN EERST
(Önceleyin)


Eerst waren er, tussen mijn eenzaamheid en mij, alleen jouw handen
Toen sloegen plotseling de deuren open wagenwijd
Toen kwamen je gezicht, meteen daarna je ogen en je lippen
Toen kwam alles zich laten zien
De pure onbevreesdheid die er toen om ons kwam!
Je trok je schaamte uit en hing hem aan de muur
Ik gooide over tafel alle voorschriften
Zie je, zo ging alles toen, toen eerst


© Cemal Süreya (1931-1990)


- uit het Turks vertaald door Thijs Rault -

in: 500 Gedichten die iedereen gelezen moet hebben - de canon van de Europese poëzie,
samenst. Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries, Amsterdam, Meulenhoff, 2008